Jesteś mężczyzną i kończysz w tym roku 19 lat? Jeśli tak, to czas przygotować się na udział w kwalifikacji wojskowej. W pisemnym wezwaniu, które otrzymasz z urzędu gminy lub miasta, znajdziesz informację o miejscu i terminie stawiennictwa. Dziś kwalifikację ogłosili wojewodowie, a pierwsze komisje rozpoczną prace 3 lutego.

Choć służba wojskowa w Polsce ma obecnie charakter wyłącznie dobrowolny, państwo musi być gotowe na różne sytuacje kryzysowe i wiedzieć, kogo można wówczas powołać w szeregi wojska. Celowi temu służy właśnie kwalifikacja wojskowa. – Podczas niej osoby wezwane, głównie mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 19 lat, poddawane są badaniom pod kątem zdolności do służby wojskowej. Ich dane wprowadza się do ewidencji wojskowej, wydawane są także zaświadczenia o stawieniu się do kwalifikacji oraz uregulowanym stosunku do służby – mówi por. Michał Gełej, cz.p.o. rzecznik prasowy Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji.

Procedura odbywa się cyklicznie, od 2009 roku, na podstawie corocznie wydawanych przepisów.
Dziś wojewodowie ogłosili tegoroczną kwalifikację. W ich obwieszczeniach znalazły się informacje m.in. o grupach osób podlegających obowiązkowi stawiennictwa oraz miejscach i terminach kwalifikacji na obszarze danego województwa. W piśmie są też wymienione dokumenty, które musi ze sobą zabrać wezwany. To oprócz np. dowodu tożsamości także ewentualna dokumentacja medyczna czy ta potwierdzająca poziom wykształcenia i posiadane kwalifikacje zawodowe.

2006 – rocznik podstawowy

W praktyce kwalifikacja rozpocznie za dwa tygodnie, a pierwsze komisje z około 391 placówek rozpoczną prace 3 lutego. – Kwalifikacja to jedno z naszych kluczowych zadań i jednocześnie ogromne przedsięwzięcie na skalę całego kraju. W tę pracę będą zaangażowani zarówno pracownicy cywilni, jak i żołnierze zawodowi ze wszystkich 86 wojskowych centrów rekrutacji – mówi por. Gełej.

Tegoroczna kwalifikacja wojskowa obejmie około 230 tys. osób, w tym przede wszystkim mężczyzn urodzonych w 2006 roku. Poza dziewiętnastolatkami przed komisjami będą się musiały stawić także osoby ze starszych roczników (urodzone w latach 2001–2005), które jak dotąd z różnych powodów nie uczestniczyły w kwalifikacji i nie mają orzeczonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Wezwania otrzymają też osoby, które w latach 2023 i 2024 otrzymały kategorię zdolności B (czasowo niezdolne do czynnej służby, np. z powodów zdrowotnych). Stawienie się przed komisją i przejście badań lekarskich pozwoli na wydanie ostatecznego orzeczenia o zaliczeniu ich do kategorii zdolności A, D lub E. Obowiązek stawiennictwa przed komisjami będą też miały niektóre kobiety. Chodzi tu zwłaszcza o panie urodzone w latach 1998–2006, które mają wykształcenie przydatne w wojsku lub kończą w 2025 roku naukę na określonych kierunkach i specjalnościach, w tym medycznych, psychologicznych czy weterynaryjnych. Do kwalifikacji będą też mogli się zgłosić 18-letni ochotnicy, niemający jeszcze przydzielonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej.

Kwalifikacja w pigułce

Każdego, kto stanie do kwalifikacji, czeka taka sama ścieżka. Na początek założenie ewidencji wojskowej, a potem wywiad psychologiczny i podstawowe badania lekarskie. Lekarz zmierzy np. wzrost i ciśnienie krwi, sprawdzi słuch i wzrok, oceni też stan skóry i ewentualne wady postawy. Z każdym wezwanym przeprowadzi też rozmowę na temat stanu zdrowia, przebytych chorób czy przyjmowanych leków. Osoby np. z chorobami przewlekłymi będą musiały przedstawić dokumentację medyczną. W przypadku gdy komisja nie będzie w stanie określić kategorii zdolności, będzie mogła skierować daną osobę na obowiązkowe, dodatkowe badania specjalistyczne lub obserwację szpitalną.

Podczas kwalifikacji będą też prowadzone rozmowy na temat zainteresowania wezwanych służbą wojskową. Dla niektórych, poza spełnieniem ustawowego obowiązku, spotkanie z przedstawicielami wojska może więc stać się szansą na uzyskanie z pierwszej ręki szczegółowych informacji na temat służby. Ochotnicy będą mogli zapytać o nabór do wojsk obrony terytorialnej, możliwość odbycia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej lub ofertę studiów w wojskowych akademiach. Na etapie kwalifikacji chętni będą też mogli złożyć wniosek o powołanie w szeregi armii.

Czynności prowadzone podczas kwalifikacji zakończą się nadaniem przez przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej kategorii zdolności do służby: A, B, D lub E. Na koniec osoba wezwana otrzyma zaświadczenie o stawiennictwie i nadanej kategorii oraz uregulowanym stosunku do służby wojskowej.

Choć kwalifikacja wojskowa jest w zasadzie formalnością, udział w niej jest obowiązkowy. Brak stawienia się na komisję grozi grzywną, a nawet przymusowym doprowadzeniem przez policję. Dlatego, jeśli osoba wzywana wie, że nie będzie mogła stanąć do kwalifikacji, musi zawiadomić o tym fakcie wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) najpóźniej w dniu wyznaczonego stawiennictwa. Obowiązkowo musi też podać przyczynę absencji. Takiej osobie zostanie wyznaczony nowy termin stawienia się przed powiatową komisją.

Za przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej po raz trzeci będzie odpowiadał resort obrony narodowej (wcześniej wspólnie MON i MSWiA). Kwalifikacja wojskowa będzie się odbywać na terenie wszystkich 16 województw, a nad jej przebiegiem będą czuwać Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji wraz z 86 wojskowymi centrami rekrutacji, przy współpracy z jednostkami administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego.
Kwalifikacja potrwa 62 dni i zakończy się 30 kwietnia.