Ustawa o obronie ojczyzny wprowadziła wiele nowych rozwiązań. Dlatego Ministerstwo Obrony Narodowej przeprowadziło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach, tak aby wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę o zmienianych przepisach. Na naszym portalu regularnie publikujemy odpowiedzi ekspertów z MON-u na najczęściej zadawane pytania.

Czy absolwentowi uczelni wojskowej, który po ukończeniu akademii trafił do jednostki wojskowej, należy się urlop wypoczynkowy i gratyfikacja urlopowa, mimo że wykorzystał już taki urlop po ukończeniu kształcenia?

Odnosząc się do pierwszej części pytania, należy wskazać, że żołnierzom zawodowym w trakcie kształcenia urlop udzielany jest w wymiarze, na zasadach i w trybie określonym w programach kształcenia zgodnie z dyspozycją art. 280 ust. 7 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny. Na podstawie art. 98 ustawy po zakończeniu kształcenia przewidzianego programem studiów uczelni wojskowej albo nauczania szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia oraz wyznaczeniu na stanowisko służbowe żołnierz nabywa pozostałe uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zawodowych. W związku z tym odpowiedź na drugą część pytania zawiera art. 446 pkt 2, ustawy z którego dyspozycji wynika, iż żołnierzowi zawodowemu powołanemu do zawodowej służby wojskowej w trakcie roku kalendarzowego gratyfikacja urlopowa za ten rok przysługuje, jeżeli pełnił służbę przez okres co najmniej 6 miesięcy kalendarzowych.

Czy żołnierz powołany do służby zawodowej na stanowisko szeregowego w 2022 roku może być awansowany do stopnia kaprala i wyznaczony na stanowisko w korpusie podoficerów, jeśli w ramach służby OT w 2021 roku ukończył kurs podoficerski SONDA?

Zgodnie z art. 140 ust. 11 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny, jeżeli przemawiają za tym potrzeby sił zbrojnych, do stopnia wojskowego kaprala (mata) może być awansowany, po zdaniu egzaminu na podoficera, szeregowy o nieposzlakowanej opinii, który posiada co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej. Mając na uwadze dyspozycje powyższego przepisu, sytuacja taka jest możliwa, natomiast każdy taki przypadek wymaga indywidualnego rozstrzygnięcia.

Czy w związku z nowelizacją ustawy o obronie ojczyzny byłym funkcjonariuszom zostanie naliczona wysługa lat, świadczenie motywacyjne i dodatkowy urlop wypoczynkowy? Czy będzie wydany w tej sprawie jakiś dokument?

Wprowadzająca zmiany w ustawie o obronie ojczyzny ustawa z 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw weszła w życie 29 września 2023 roku. Odnosząc się do sygnalizowanej kwestii zaliczenia okresów służby funkcjonariuszom, należy wskazać, że na mocy dodanego w art. 138 ust. 2 ustawy o obronie ojczyzny z dniem 29 września 2023 r. każdy funkcjonariusz uprzednio zwolniony z danej służby, a następnie powołany do zawodowej służby wojskowej po dniu wejścia w życie tej ustawy, nabywa uprawnienie do zaliczenia okresów służby w danej formacji mundurowej do okresów służby wojskowej, od których uzależnione jest nabycie prawa lub wysokość należności pieniężnych określonych w tej ustawie. Cytowany przepis ustawy stanowi wystarczającą podstawę prawną tego zaliczenia i nie jest wymagany żaden dodatkowy dokument. Oznacza to, że funkcjonariuszom objętym dyspozycją normy art. 138 ust. 2 należy wydać nowe decyzje w przedmiocie dodatku za długoletnią służbę wojskową, uwzględniające ich wysługę na dzień 29 września 2023 r. Ponadto, w przypadku gdy zaliczony staż służby uprawnia danego funkcjonariusza do świadczenia motywacyjnego lub świadczenia za długoletnią służbę wojskową, należy wydać decyzję przyznającą przedmiotowe świadczenie od 29 września 2023 r., oczywiście jeżeli dany żołnierz spełnia pozostałe przesłanki jego przyznania. Przepisy cytowanej na wstępie ustawy nie zawierają regulacji nadających przepisowi art. 138 ust. 2 mocy wstecznej. Dlatego żołnierze będący uprzednio funkcjonariuszami nabywają uprawnienie do zaliczenia okresów służby, a w konsekwencji do określonych należności finansowych, od dnia 29 września 2023 r., a nie od dnia ich powołania do zawodowej służby wojskowej, tym samym nie mają roszczenia o ewentualne „wyrównanie”. Jeśli chodzi o kwestię dodatkowego urlopu wypoczynkowego, należy wskazać, że dyspozycja normy art. 138 ust. 2 odnosi się jedynie do zaliczenia okresów służby w aspekcie należności pieniężnych. Wobec tego nie dostrzega się możliwości uwzględnienia na tej podstawie okresów służby funkcjonariuszy w danych służbach w przedmiotowej kwestii.

Czy zapisy ustawy o obronie ojczyzny traktują ukończenie cywilnych studiów podyplomowych na równi ze studiami podyplomowymi uczelni wojskowych, jednocześnie spełniając niezbędne wymagania dotyczące awansu żołnierzy w stopniu kapitana do korpusu oficerów starszych?

Art. 192 ust. 4 pkt 1 ustawy o obronie ojczyzny określa, że wyznaczenie na kolejne stanowisko służbowe żołnierza zawodowego jest uzależnione od ukończenia kursu, szkolenia, stażu lub specjalizacji w zależności od wymaganych kwalifikacji. W przypadku wyznaczenia oficera od stopnia etatowego majora (komandora podporucznika) wymagane jest ukończenie studiów podyplomowych na uczelni wojskowej lub posiadanie stopnia naukowego doktora. Wskazane regulacje dotyczące wymaganego wykształcenia doprecyzowano w art. 192 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że na równi ze świadectwem lub dyplomem uczelni wojskowej są traktowane świadectwa lub dyplomy zagranicznych oraz krajowych szkół i uczelni.

Natomiast rozporządzenie ministra obrony narodowej z 20 lutego 2023 r. w sprawie wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk w § 3 pkt 3 lit. b tiret 1 określa wymagania kwalifikacyjne do wyznaczenia na poszczególne stanowiska służbowe, gdzie w wypadku oficerów starszych – majora (komandora podporucznika) – wskazano konieczność ukończenia studiów podyplomowych na krajowej lub zagranicznej uczelni wojskowej lub posiadanie stopnia naukowego doktora. W przypadku wyznaczania na stanowiska służbowe w korpusie oficerów zawodowych z pionu funkcjonalnego dowódczo-sztabowego wymagania co do ukończonych studiów określone zostały w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, gdzie jako preferowane określono studia podyplomowe ukończone we właściwym dla tego pionu i określonym w karcie opisu stanowiska służbowego zakresie, prowadzone na krajowej lub zagranicznej uczelni wojskowej.

Natomiast dla pionu funkcjonalnego szczególnego i pionu funkcjonalnego zabezpieczenia wymagania zawarto w § 4 ust. 2 pkt 2, w którym wskazano, że preferowane są studia podyplomowe ukończone na właściwych dla tych pionów i określonych w karcie opisu stanowiska służbowego zakresach, prowadzone na krajowej lub zagranicznej uczelni wojskowej, a w przypadku braku możliwości ukończenia tych studiów na uczelni wojskowej – na krajowej lub zagranicznej uczelni innej niż uczelnia wojskowa. Wobec tego w procesie wyznaczania oficera młodszego na stanowisko, na którym wymagane jest posiadanie ukończenie studiów podyplomowych, należy za każdym razem dokonać indywidualnej analizy zgodności posiadanego wykształcenia z powyższymi wymogami.

Czy żołnierz przeniesiony do dyspozycji otrzymuje uposażenie wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym? Czy koniecznością jest wydawanie decyzji administracyjnej na wypłatę dodatków: za długoletnią służę, służbowego i za pełnienie służby w konkretnej jednostce?

Zgodnie z brzmieniem art. 450 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny w okresie pozostawania w dyspozycji żołnierz zawodowy otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. Mając na uwadze fakt, że nabycie prawa do dodatku specjalnego lub służbowego o charakterze stałym jest nierozerwalnie związane z zajmowaniem stanowiska służbowego, oczywiste jest, że żołnierz przebywający w dyspozycji nie może nabyć do nich prawa. Natomiast w odniesieniu do dodatków motywacyjnego oraz za długoletnią służbę wojskową decyzje w tym przedmiocie wydaje się jedynie w przypadku, gdy nastąpią zmiany mające wpływ na wysokość tych dodatków (np. w przypadku zwiększenia wysługi lat).

Kiedy należy zawiesić w czynnościach służbowych żołnierza, wobec którego ziściły się obligatoryjne przesłanki do jego zawieszenia, jeśli przebywa on na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim?

W związku z obligatoryjnym charakterem zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych, w razie ziszczenia się przesłanek określonych w ustawie, podjęcia tego aktu nie mogą wstrzymywać okoliczności podmiotowe, takie jak urlop czy choroba.