Kodyfikacja prawa wojskowego staje się faktem – ustawa o obronie Ojczyzny wchodzi dziś w życie. A razem z nią przepisy dotyczące np. reformy administracji wojskowej czy nowych zadań dla wojsk obrony terytorialnej. Nowe rozwiązania, poza uelastycznieniem polityki kadrowej i uatrakcyjnieniem służby, zwiększają też nakłady na wojsko i dają podstawy do rozbudowy i unowocześniania Wojska Polskiego.
Ustawa o obronie Ojczyzny powstała zamiast 14 innych ustaw, w tym o powszechnym obowiązku obrony RP, służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dyscyplinie, a także o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Liczący 26 działów i 824 artykuły dokument nie tylko porządkuje wojskowe prawo, lecz także wprowadza nowe mechanizmy i rozwiązania, mające unowocześnić polską armię, odtworzyć system rezerw i zwiększyć atrakcyjność służby.
Ustawa wprowadza kilka nowych rozwiązań, w tym: świadczenie motywacyjne dla żołnierzy, dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, nowy stopień wojskowy – starszy szeregowy specjalista (starszy marynarz specjalista) – oraz program stypendialny dla studentów cywilnych zainteresowanych służbą wojskową. Zmiany dotyczą też rekrutacji do armii, polityki kadrowej, zakwaterowania żołnierzy oraz służby pełnionej przez podchorążych wojskowych akademii. Ustawa reguluje także kwestie związane m.in. z obowiązkiem obrony, kwalifikacją wojskową, uposażeniami, świadczeniami na rzecz obrony, a także z kształceniem żołnierzy oraz ich uprawnieniami i obowiązkami.
Ustawa zwiększa też nakłady na obronność – już do 3% PKB w 2023 roku – oraz tworzy nowe źródło ich finansowania – Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych przy Banku Gospodarstwa Krajowego (zasilany m.in. wpływami ze skarbowych papierów wartościowych, obligacji BGK oraz wpłat z budżetu państwa), dzięki któremu można będzie przyśpieszyć proces modernizacji technicznej Wojska Polskiego.
Do ustawy ma być w sumie opracowanych około 160 rozporządzeń. Wszystkie powinny powstać w ciągu 18 miesięcy (do czasu wydania nowych rozporządzeń obowiązują dotychczasowe przepisy). Część z nich jest już gotowa. To głównie dokumenty związane z naborem ochotników do służby, nowymi rodzajami służby czy reformą administracji wojskowej. Dziś zamiast wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień działalność rozpoczynają wojskowe centra rekrutacji. Od dzisiaj także obowiązują przepisy dotyczące m.in. opiniowania żołnierzy, świadczeń socjalno-bytowych czy nowych stawek wynagrodzeń dla podchorążych.
Wejście w życie ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza także zmiany w funkcjonowaniu systemu zarządzania kryzysowego w resorcie obrony narodowej. Jedną z najważniejszych jest powierzenie wojskom obrony terytorialnej niemilitarnej części związanych z tym zadań (dotychczas zajmowały się tym WSzW). Zgodnie z zapisami od dziś szefem Centrum Zarządzania Kryzysowego MON staje się dowódca WOT-u. Będzie on odpowiadał za planowanie, koordynację i realizację zadań związanych z udziałem Sił Zbrojnych RP m.in. w: zwalczaniu klęsk żywiołowych, działaniach w zakresie ochrony mienia, akcjach poszukiwawczych oraz ratowniczych. Z kolei dowódcy brygady OT stają się koordynatorami tych przedsięwzięć na szczeblu wojewódzkim. – Ten nowy obszar działalności to świadectwo dobrze wypełnionych zadań, które dotychczas były stawiane przed naszą formacją. Setki działań przeciwkryzysowych związanych z pandemią, nawałnicami, powodziami, a także kryzysem na granicy polsko-białoruskiej oraz pomocą uchodźcom z Ukrainy, w których terytorialsi brali udział, pokazały, że żołnierze WOT-u doskonale się sprawdzili – mówi płk Marek Pietrzak, rzecznik prasowy WOT-u.
Założenia projektu ustawy o obronie Ojczyzny przedstawili w październiku 2021 roku wicepremier Jarosław Kaczyński i Mariusz Błaszczak, minister obrony narodowej. Kilka miesięcy później, 28 lutego 2022 roku, rządowy projekt trafił do prac w parlamencie. 12 marca ustawę uchwalił Sejm, 17 marca – poparli wszyscy senatorowie, a dzień później podpisał ją prezydent Andrzej Duda.
autor zdjęć: 22 Karpacki Batalion Piechoty Górskiej
komentarze