Czy młodzież ma świadomość wagi pojęć: niepodległość, wolność, patriotyzm w dobie zagrożenia ze strony Rosji i wojny w Ukrainie? Na ten temat dyskutowali, także z wojskowymi ekspertami, uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. Spotkanie zorganizował Wojskowy Instytut Wydawniczy z okazji święta niepodległości.

– Pragniemy wspólnie z młodzieżą zastanowić się nad tym, jak sytuacja zagrożenia przekłada się na postawy patriotyczne oraz działania na rzecz niepodległości wszystkich obywateli – mówiła Izabela Borańska-Chmielewska, p.o. dyrektor Wojskowego Instytutu Wydawniczego, rozpoczynając 18 listopada spotkanie w I Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. Z okazji Narodowego Święta Niepodległości zorganizował je WIW we współpracy z Wojskowym Centrum Edukacji Obywatelskiej i Państwową Akademią Nauk Stosowanych w Chełmie.

– Dzisiejsze spotkanie łączy różne środowiska i pokolenia, pozwalając w tym szerokim gronie dyskutować na tak ważne dziś tematy, jak wolność i niepodległość – podkreśliła Halina Smyk, dyrektor liceum. Z kolei Jakub Banaszek, prezydenta miasta Chełma, napisał w liście do uczestników, że święto niepodległości jest doskonałą okazją do refleksji nad naszą tożsamością, tym bardziej w świetle tragicznych wydarzeń za naszą wschodnią granicą.

Świadomi patrioci

Młodzież z liceum przygotowała debatę oksfordzką pt. „Niepodlegli, świadomi, odpowiedzialni”, podczas której poddano pod dyskusję działania i podejście młodych osób w kontekście niepodległości. Uczestnicy przez dwa tygodnie przygotowywali się do niej pod okiem opiekunów i nauczycieli akademickich z Katedry Zarządzania Bezpieczeństwem Narodowym PANS.

Film: Michał Niwicz, Paweł Sobkowicz/ZbrojnaTV

Dyskutowały ze sobą dwa czteroosobowe zespoły. Jeden z nich bronił tezy, że współczesna młodzież ma świadomość wagi pojęć: niepodległość, wolność, patriotyzm w dobie zagrożenia ze strony Rosji i toczącej się wojny na terytorium Ukrainy. Seweryn z klasy 1d zauważył, że do czasu ataku Rosji na Ukrainę 24 lutego młode pokolenie nie wiedziało, co znaczy stracić wolność i dopiero teraz zrozumiało, jak cenna jest niepodległość. Podał, że – według badań Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Rzeszowie – 67 proc. młodych osób deklaruje, iż są patriotami i utożsamia to z obroną kraju, a 69 proc. z nich uważa, że konflikt w Ukrainie zagraża bezpieczeństwu Polski.

– W dobie zagrożenia ze strony Rosji, my młodzi, jesteśmy świadomi wagi niepodległości kraju i gotowi jej bronić – mówił Szymon z 4b. Powołał się na badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego z kwietnia tego roku. Według nich 80 proc. młodych Polaków chce w razie wojny zostać na terenie kraju, a 60 proc. deklaruje, że będzie walczyć w jego obronie. Z kolei Dominika z 2b argumentowała, że młodzież ukazała swój patriotyzm, kiedy nasi sąsiedzi potrzebowali pomocy. – Od początku wojny spontanicznie zaangażowaliśmy się w pomoc czy zbieranie darów dla Ukrainy. W ten sposób pokazywaliśmy, że tamten konflikt też nas dotyczy – stwierdziła uczennica.

Uczniowie zaznaczali także, że patriotyczne podejście młodych osób przejawia się we wstępowaniu do wojska i organizacji proobronnych. – Przykładem są wojska obrony terytorialnej, do których w tym roku w ciągu 9 miesięcy zaciągnęło się 6 tys. nowych rekrutów, w większości młodych, czyli więcej niż w całym 2021 roku – podał Dominik z 2d. Młodzi są również zainteresowani dobrowolną zasadniczą służbą wojskową, z chęcią biorą udział w programie MON-u „Trenuj z wojskiem”, wielu uczniów wybiera też klasy mundurowe. – To pokazuje, że młodzież interesuje się obronnością – podkreślali licealiści.

Obywatele świata

Zadaniem przeciwnego zespołu „antytezy” było ukazanie zróżnicowania postaw młodzieży wobec pojęć: niepodległość, wolność, patriotyzm. – Należymy do pokolenia Z, przyszło nam żyć w wolnym świecie, nie poznaliśmy grozy wojny i dlatego nie znamy wagi tych haseł. Idea walki o niepodległość jest dla nas bardzo odległa, tak jak pojęcie patriotyzm – mówiła Aleksandra z 1b. Dodała, że młode osoby pojmują wolność nie jako wartość narodu, ale raczej w kontekście indywidualizmu, jako wolność osobistą.

Patryk z 4b dodał, że Polska jest członkiem Unii Europejskiej i NATO, które integrują nas z resztą świata, ale jednocześnie powodują w naszym kraju zacieranie się różnic narodowych i rosnące poczucie globalizacji. – Młodzież jest szczególnie podatna na te idee, a dodatkowo rozwój gospodarki rynkowej powoduje nasilenie się idei konsumpcjonizmu i pogoni za pieniędzmi. Na drugi plan zaś schodzą sprawy ojczyzny – dodał Patryk.

Z kolei Jan z 1b argumentował, że młodzież jest impulsywna, kieruje się emocjami i zamiast rodziców czy nauczycieli, woli słuchać influencerów, którzy zaszczepiają w niej zachwyt dla życia na Zachodzie. – Pod ich wpływem młodzi często porzucają naszą kulturę i tradycję, a to one budują poczucie wspólnoty – stwierdził uczeń. Zaznaczył też, że młodzież chłonie bezkrytycznie informacje z internetu, także rozsiewaną tam przez Rosję dezinformację. – Widać to było po incydencie z rakietą w Przewodowie, kiedy wiele osób powielało niepotwierdzone informacje, siało zamęt i panikę, zwiększając chaos informacyjny – podał Jan.

Zapis całej debaty, którą przygotowała młodzież z liceum. Film: Michał Niwicz, Paweł Sobkowicz/ZbrojnaTV

Uczniowie mówili również, że brak zainteresowania młodych osób sytuacją w kraju pokazuje frekwencja na wyborach. – Spośród osób w wieku 18–29 lat w ostatnich wyborach prezydenckich głosowało 62 proc., a w parlamentarnych – tylko 46 proc. – wyliczyli. Kamil z 1b natomiast zaznaczył, że podczas pokoju patriotyzm wyraża się poprzez takie kwestie, jak uczciwość, poszanowanie dobra wspólnego czy wypełnianie obowiązków, a niestety większość uczniów zgadza się np. na ściąganie, a więc de facto oszukiwanie.

Walka o wolność

Debatę oceniało jury na czele z gen. dyw. Jarosławem Gromadzińskim, byłym dowódcą 18 Dywizji Zmechanizowanej, a obecnie zastępcą dowódcy ds. interoperacyjnych w Międzynarodowym Zespole ds. Pomocy Ukrainie. W skład jury weszli także: ppłk Wojciech Brykner, zastępca dowódcy 19 Nadbużańskiej Brygady Obrony Terytorialnej z Chełma, dr Rafał Sieczka, kierownik Katedry Zarządzania Bezpieczeństwem Narodowym PANS, dr Marcin Sińczuch, socjolog z WCEO i Adam Krzykowski, dziennikarz TVP.

Jurorzy przyznawali punkty za wiedzę, umiejętności retoryczne i argumentację oraz pracę w zespole. – Nasze zadanie nie było łatwe, ponieważ zaangażowanie młodzieży w przygotowanie dyskusji było ogromne, jesteśmy też pod wrażeniem jej wiedzy – zauważył gen. Gromadziński. Stwierdził, że to pokazuje, iż już w tak młodym wieku można być dojrzałym i dostrzegać współczesne aspekty życia. Decyzją jurorów mistrzem debaty został Seweryn, wicemistrzem Aleksandra, a trzecie miejsce zajął Kamil. Drużynowo zwyciężył zespół broniący tezy. Laureaci debaty otrzymali nagrody ufundowane przez Ministerstwo Obrony Narodowej, WIW i Polską Grupę Zbrojeniową.

Poza debatą głos zabrała Diana, uczennica ze Lwowa, której tata i starszy brat walczą w Ukrainie. – Dla mnie jest ważne, aby oni przeżyli. Serce boli, jest mi ciężko, kiedy wiem, że nad ich głowami wybuchają bomby i latają rakiety – mówiła Diana. Podkreśliła też, że broniąc Ukrainy, walczą oni także o niepodległość Europy, o przyszłość dla naszych krajów. Przypomniała również o wspólnej polsko-ukraińskiej historii oraz walce żołnierzy Józefa Piłsudskiego i Semena Petlury przeciwko bolszewikom w 1920 roku. – Wolność i walka o nią jest w DNA Ukraińców – dodała uczennica.

Spotkanie w liceum zakończyła rozmowa z jurorami i ekspertami o tym, jak obecna sytuacja przekłada się na poczucie patriotyzmu i odpowiedzialności za bezpieczeństwo, a także o możliwościach służby w wojsku. – Obie debaty były dla nas cenną możliwością spotkania z młodzieżą, przekonania się, że młodzi ludzie są dziś w pełni świadomi i rozsądni, a ich wnioski dojrzałe – stwierdziła Izabela Borańska-Chmielewska. Dodała, że z tym większą satysfakcją pracownicy WIW-u mogą pracować nad prasą wojskową, która jest skierowana również do młodych osób. – Młodzi ludzie są przyszłością, trzeba ich wspierać i pomagać im w zdobywaniu nowych doświadczeń – zakończyła dyrektor.