Ustawa o obronie ojczyzny wprowadziła wiele nowych rozwiązań. Dlatego Ministerstwo Obrony Narodowej przeprowadziło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach, aby wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę o zmienionych przepisach. Na naszym portalu regularnie publikujemy odpowiedzi ekspertów z MON-u na najczęściej zadawane pytania.

Czy jeśli żołnierz zawodowy otrzymał zwolnienie lub zaświadczenie lekarskie od lekarza rodzinnego o wystąpieniu czasowych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania np. skoków spadochronowych lub udziału w zajęciach z wychowania fizycznego, musi o tym fakcie powiadomić dowódcę batalionu, w którym pełni służbę? Czy powinien napisać w tej sprawie odpowiedni wniosek do dowódcy o zwolnienie go z danej czynności?

Regulamin ogólny żołnierza Wojska Polskiego w punkcie 525 określa, że żołnierze zgodnie z zaleceniami lekarza potwierdzonymi zaświadczeniem lekarskim biorą udział w zajęciach w ograniczonym zakresie lub są z nich zwolnieni. Czas zwolnienia ogłasza się w rozkazie dziennym właściwego przełożonego.
Wobec powyższego żołnierz ma obowiązek poinformować o tym swojego przełożonego.

Czy żołnierz zawodowy po złożeniu wypowiedzenia (bez wnioskowania o wcześniejsze zwolnienie) może w trakcie przebywania na trzymiesięcznym okresie wypowiedzenia włożyć wniosek o wcześniejsze zwolnienie? Jeśli tak, proszę o podanie podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 231 ust. 2 i 3 zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza, w ostatnim dniu miesiąca. Jednakże okres ten może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym musi się on kończyć ostatniego dnia miesiąca.

W 2023 roku złożyłem przysięgę w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Nie kontynuowałem służby na szkoleniu specjalistycznym. Obecnie od roku jestem żołnierzem TSW. W ustawie jest napisane, że żołnierze OT mogą zostać żołnierzami zawodowymi po dwóch latach służby. Czy okres ten obejmuje także czas szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej służby?

Żołnierz OT może być powołany do zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił czynną służbę wojskową przez okres co najmniej dwóch lat i uzyskał pozytywną opinię służbową.

Aby autor pytania mógł zrozumieć, czym jest czynna służba wojskowa, to zgodnie z ustawą o obronie ojczyzny polega ona na pełnieniu:
- zasadniczej służby wojskowej (w tym dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej),
- terytorialnej służby wojskowej,
- służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz na odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy,
- zawodowej służby wojskowej,
- służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Reasumując, czas trwania szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej służby wojskowej będzie brany pod uwagę do okresu, o który pyta żołnierz.

W grudniu 2023 roku uległem wypadkowi w związku ze służbą. Nadal przebywam na zwolnieniu lekarskim. Przełożony twierdzi, że powinienem być opiniowany. Z wcześniejszych Państwa odpowiedzi wynika, że w takiej sytuacji żołnierza się nie opiniuje. Jak jest rzeczywiście?

Opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy zawodowych, którzy od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej lub powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy pełnili zawodową służbę wojskową i nie zaprzestali jej pełnienia z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

Czy przed odejściem żołnierza do cywila przełożony musi go rozliczyć z wypracowanych nadgodzin? Czy „odbieranie” nadgodzin musi nastąpić w ciągu ostatniego okresu rozliczeniowego? Co w przypadku, gdy mimo prośby o „wydanie” wypracowanych nadgodzin przełożony ich nie realizuje, tłumacząc, że musi zachować sprawność pododdziału?

Przełożony nie jest odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji czasu służby żołnierzy ponad normę (chyba że jest to dowódca jednostki wojskowej). W omawianym przypadku, jeżeli żołnierz wypracował nadgodziny, to obowiązkiem przełożonego (a raczej dowódcy jednostki wojskowej) jest skierowanie tego żołnierza na wypracowane nadgodziny.
Sugerujemy złożyć wniosek do dowódcy jednostki wojskowej w sprawie umożliwienia odbioru należnych nadgodzin.

Czy bez wniosku dowódcy kompanii możliwe jest awansowanie szeregowego zawodowego na wyższy stopień wojskowy, jeśli przez trzy lata z rzędu żołnierz otrzymywał ocenę bardzo dobrą z opiniowania służbowego?

Tak, żołnierza można mianować bez wniosku dowódcy kompanii. Przy tym z wnioskiem o mianowanie na wyższy stopień wojskowy, o ile sami nie są organem uprawnionym do mianowania, występują: przełożony żołnierza zawodowego zajmujący stanowisko służbowe co najmniej dowódcy kompanii lub inne stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego porucznika/kapitana (porucznika marynarki / kapitana marynarki) – dotyczy to mianowania na stopnie wojskowe w korpusie szeregowych i podoficerów.

Jednakże należy pamiętać, że dowódca kompanii nie jest organem uprawnionym do mianowania, więc dowódca jednostki wojskowej (jeżeli jest organem uprawnionym do mianowania) może z urzędu mianować szeregowego, o którym mowa w pytaniu.

Czy żołnierze OT muszą nosić kamizelki odblaskowe podczas zadań?

Ubiór w czasie zajęć określają przełożeni i kierownicy zajęć lub przedsięwzięć. Należy również mieć na uwadze to, że konieczność noszenia kamizelki odblaskowej w trakcie wykonywania niektórych zadań wynika z przepisów BHP.

Czy dowódca ma prawo zażądać, aby żołnierze posiadali nowy wzór dresu sportowego?

Żołnierze, którym wydano stary wzór dresu sportowego, mają prawo użytkować go z uwagi na to, że nie został on wycofany z użytkowania. Przepisy prawa zabraniają użytkowania umundurowania:
– niezgodnie z przeznaczeniem,
– o widocznej utracie wartości użytkowej,
– w połączeniu z przedmiotami cywilnymi (ubiorami cywilnymi),
– innego, niż przewiduje zestaw dotyczący danego ubioru wojskowego.

Tym samym jeżeli dres starego wzoru nie nosi śladów utraty wartości użytkowej, może w dalszym ciągu być użytkowany przez żołnierza zarówno w codziennym toku służby, jak i na kursach i szkoleniach realizowanych przez centra.