Ustawa o obronie ojczyzny wprowadziła wiele nowych rozwiązań. Dlatego Ministerstwo Obrony Narodowej przeprowadziło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach tak, aby wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę o zmienianych przepisach. Na naszych łamach regularnie publikujemy wyjaśnienia ekspertów z MON-u na najczęściej zadawane pytania.

Czy możliwe jest wnioskowanie o zaliczenie do stażu służby uprawniającego do emerytury wojskowej okresu pracy na gospodarstwie rolnym u rodziców?

Ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie przewiduje zaliczenia do wysługi emerytalnej okresów pracy na gospodarstwie rolnym u rodziców.

Czy w przypadku zmiany stanowiska w tej samej jednostce wojskowej należy wykonać badania wstępne czy okresowe?

Przenosząc pracownika na inne stanowisko pracy/służby należy uwzględnić sytuację, czy na nowym stanowisku zmieniają się warunki pracy. Badania profilaktyczne pracowników/żołnierzy powinny być wykonywane z uwzględnieniem narażenia na konkretne czynniki szkodliwe lub uciążliwe, występujące na stanowisku pracy badanego pracownika i mają za zadanie stwierdzenie u badanego braku przeciwwskazań lub też istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku i w narażeniu na określone czynniki szkodliwe i uciążliwe. Jeżeli zatem zmiana stanowiska wiąże się ze zmianą charakteru pracy/służby, w tym również z występującymi nowymi zagrożeniami, pracodawca/dowódca powinien skierować pracownika na ponowne badania wstępne. Opis warunków pracy powinien uwzględniać informacje o występowaniu na stanowisku pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem parametrów narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tym stanowisku. Na podstawie powyższych informacji lekarz medycyny pracy określa zakres badania profilaktycznego i w razie potrzeby zleca również niezbędne badania specjalistyczne, np. psychologiczne, okulistyczne oraz określa częstotliwość badania profilaktycznego (kiedy należy wykonać następne). W wypadku, gdy na nowym stanowisku pracy/służby zagrożenia są identyczne, a różnica polega jedynie na innym zakresie realizowanych zadań, nie ma konieczności kierowania pracownika/żołnierza na ponowne badania.

Zgodnie z ustawą z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz.1465):
Art. 229 § 11. Wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby:
1) przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą;
2) przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

W poprzedniej jednostce wojskowej udzielono mi pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki. Teraz, służąc w nowej jednostce, napisałem kolejny wniosek o udzielenie takiej samej pomocy. Czy dowódca nowej jednostki może odmówić udzielenia mi tego rodzaju wsparcia?

Tak, może odmówić z uwagi na to, że udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki nie jest obligatoryjne tylko fakultatywne.

Czy stały procent uszczerbku na zdrowiu jest wliczony automatycznie do emerytury, czy przed zwolnieniem ze służby należy udać się do RWKL w celu oszacowania procentów z tytułu inwalidztwa?

Stały procentowy uszczerbek na zdrowiu nie ma wpływu na procentowy wymiar emerytury wojskowej, jak również wojskowej renty inwalidzkiej. Procentowy wymiar renty inwalidzkiej ustalany jest na podstawie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej po zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby i ma związek z zaliczeniem do określonej grupy inwalidzkiej (I grupa – 80%, II grupa – 70%, III grupa – 40%).

Czy z odwołaniem od opinii służbowej podwładnego opiniujący może zapoznać innych żołnierzy (w tym niższych stopniem niż odwołujący się), zanim prześle odwołanie wraz ze swoim stanowiskiem do wyższego przełożonego?

Zgodnie z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia ministra obrony narodowej z 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy, odwołanie od opinii służbowej opiniowany wnosi na piśmie za pośrednictwem opiniującego do wyższego przełożonego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Wówczas opiniujący w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania przesyła opinię służbową – wraz z odwołaniem i swoim stanowiskiem w sprawie – do wyższego przełożonego.

Mając powyższe na względzie, przepisy prawa nie przewidują możliwości zapoznawania innych żołnierzy z odwołaniem wniesionym przez żołnierza. Rolą opiniującego jest wyrażenie swojego stanowiska w sprawie, a następnie przesłanie go wraz z wniesionym odwołaniem do wyższego przełożonego.

Czy pracownikowi, który jednocześnie jest żołnierzem wojsk obrony terytorialnej, okres trwającej czynnej służby wojskowej (dyspozycyjna i rotacyjna WOT) w trakcie równolegle nawiązanego stosunku pracy należy każdorazowo doliczać do okresów uprawniających do dodatku za wysługę lat oraz do nagrody jubileuszowej, czy będzie on podlegał wliczeniu dopiero po zakończeniu tej służby?

Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla Pracowników Wojskowych Jednostek Organizacyjnych Sfery Budżetowej (PUZP) nie zawiera definicji czynna służba wojskowa. Jednakże mając na względzie treść art. 82 PUZP, który w kwestiach nieuregulowanych w Układzie odsyła do przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wykonawczych – należy przytoczyć treść art. 301 Kodeksu pracy, zgodnie z którym okres czynnej służby wojskowej wlicza się do okresu zatrudnienia w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny. Kwestię wliczania czasu odbywania służby wojskowej (w tym okresu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie) do stażu pracowniczego reguluje art. 313 ww. ustawy, zgodnie z którym okres ten wlicza się do uprawnień wynikających ze stosunku pracy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej. Powyższe uregulowanie jednoznacznie wskazuje, że wliczenie okresu czynnej służby wojskowej odnosi się do zakończonych okresów służby. W tym miejscu należy podkreślić, że zarówno art. 37 ust. 3, jak i art. 46 ust. 3 PUZP (odsyłający do zasad określonych w zał. nr 4 do Układu) również odnoszą się do zakończonych okresów zatrudnienia.

W ocenie Departamentu Spraw Socjalnych – okres trwającej czynnej służby wojskowej w trakcie równolegle nawiązanego stosunku pracy podlega wliczeniu do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat oraz do nagrody jubileuszowej dopiero po zakończeniu tej służby. Przyjęte stanowisko jest również zgodne z zasadą równego traktowania pracowników, gdyż dopuszczając możliwość wliczania do stażu pracy okresów niezakończonej służby wojskowej dochodziłoby do różnicowania sytuacji pracowników, którzy uprawnieni są jedynie do zaliczania zakończonych okresów zatrudnienia – bez wskazywania obiektywnego kryterium uzasadniającego takie postępowanie.