Pilna potrzeba innowacyjna sprawiła, że wojsko będzie testować opracowane na rynku cywilnym rozwiązania techniczne, które mogą służyć armii – zapowiedział wiceminister obrony Marcin Ociepa podczas Forum Innowacyjności Sił Zbrojnych. Współpraca na linii wojsko – przemysł – nauka była głównym tematem konferencji, w której uczestniczyli dowódcy, przedstawiciele biznesu i eksperci.

Departament Innowacji MON, wspólnie z Wojskową Akademią Techniczną oraz Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, zaprosił przedstawicieli świata nauki i przemysłu na konferencję „B+R+Armia – Forum Innowacyjności Sił Zbrojnych”. Spotkanie na WAT zainaugurował gen. bryg. prof. inż. Przemysław Wachulak, rektor-komendant akademii. Generał podkreślał, że najważniejszym zadaniem forum innowacyjności jest udrażnianie kanałów komunikacji w tzw. złotym trójkącie: wojsko – przemysł – nauka. – Forum ma być areną do debaty przedstawicieli armii, nauki, przemysłu i przyczyniać się do inspirowania oraz promowania innowacji w polskich podmiotach naukowo-badawczych – wyjaśniał założenia konferencji. 

Jak zaznaczył gen. Wachulak, innowacyjne rozwiązania WAT-u, która jest Alma Mater wojskowych inżynierów, od dekad kształtują oblicze polskiej armii. – Nasze badania na rzecz obronności i bezpieczeństwa obejmują takie obszary, jak: kryptologia i cyberbezpieczeństwo, wykrywanie broni chemicznej i biologicznej, technologie radarowe, laserowe, lotnicze, satelitarne i kosmiczne – mówił rektor-komendant. I wymieniał projekty: – konstruujemy narodowy system satelitarnego pozyskiwania danych niezbędnych do rozpoznawania pola walki o kryptonimie „Piast”. Projektujemy „inteligentną mapę życia”, dzięki której drony wyposażone w różnego typu czujniki i sensory biomedyczne będą oceniały stan osób poszkodowanych. Nasi naukowcy pracują również nad architekturą komputera kwantowego.

Bez długich formalności

Wiceminister obrony Marcin Ociepa podkreślał, że bez bliskiej współpracy na linii przemysł – nauka – armia i nowoczesnych technologii, które trafiają do służby, wojsko nie będzie w stanie skutecznie realizować stawianych mu zadań. Wiceszef MON-u dodawał, że polska armia musi korzystać nie tylko z prac naukowców z wojskowych instytutów naukowo-badawczych, lecz także ze wszystkich dostępnych rozwiązań i technologii, również tych opracowywanych przez instytucje niezwiązane z SZRP czy przemysłem obronnym. Pomóc w tym mają zmiany w przepisach. Jak zapowiedział Marcin Ociepa, minister obrony zdecydował, aby rozwiązania techniczne rozwijane na rynku cywilnym, które mogą być wykorzystane w wojsku, były testowane w ramach tzw. pilnej potrzeby innowacyjnej. To formuła podobna do tzw. pilnej potrzeby operacyjnej, zgodnie z którą resort obrony może bez długich procedur kupować sprzęt czy broń, których wojsko szybko potrzebuje.

Wiceminister zapewnił, że MON zdaje sobie sprawę z sygnałów wysyłanych przez przedstawicieli nauki i przemysłu, którzy często nie wiedzą, czego wojsko potrzebuje i jakich rozwiązań szuka. Dlatego resort chce jasno informować o technologiach, które interesują SZRP. – W styczniu 2023 roku w resorcie obrony narodowej wprowadzono dokument, który określa priorytetowe kierunki badań naukowych do roku 2035. Finalizowane są też prace nad harmonogramem rozwoju poszczególnych technologii. Oba te dokumenty zapewnią transparentność dotyczącą technologii, które interesują resort – poinformował sekretarz stanu.

Nowe przepisy pozwolą armii testować innowacyjne rozwiązania i technologie z pominięciem długich formalności, nadal jednak najważniejszym partnerem przy opracowywaniu dla wojska prototypów i demonstratorów będzie Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. – W 2023 roku NCBiR zrealizuje na rzecz obronności 70 projektów o łącznej wartości przekraczającej 2,3 mld zł – wyjaśniał wiceminister. Dodał, że już w październiku NCBiR uruchomi kolejny wieloletni program badań na rzecz SZRP o nazwie „Perun”, którego budżet będzie wynosił około 3 mld zł.

Omawiając technologie i rozwiązania, jakie chce pozyskiwać MON, Marcin Ociepa wskazał, że wiele z nich będzie związanych z domeną kosmiczną, w której resort stara się nadrobić dystans do innych państw. – Budujemy krajowe zdolności satelitarne. W grudniu ubiegłego roku przełamaliśmy wieloletnią niemoc, jeśli chodzi o pozyskiwanie własnych systemów satelitarnych, i podpisaliśmy bardzo ważny kontrakt na dostawę satelitarnego systemu optoelektronicznego rozpoznania obrazowego wysokiej rozdzielczości. Zgodnie z zawartą umową Siły Zbrojne RP pozyskają dwa satelity wraz z segmentem naziemnym – mówił wiceminister. Podkreślił, że polska armia chce zakontraktować jeszcze satelity rozpoznania radarowego (nie ujawnił, ile) oraz co najmniej cztery mikrosatelity optoelektroniczne.

Szybsi, precyzyjniejsi, lepiej poinformowani

Debata podczas paneli spotkania koncentrowała się wokół trzech kluczowych zagadnień. Pierwszy to priorytetowe kierunki badań w resorcie obrony narodowej w perspektywie rozwoju polskich sił zbrojnych. Drugi dotyczył rozwoju polskich technologii kosmicznych w związku z tym, że Kosmos stał się jedną z domen operacyjnych. Trzecim tematem były nowe międzynarodowe narzędzia do wspierania rozwoju innowacyjnych rozwiązań przeznaczonych dla obronności.

Najwięcej uwagi uczestników Forum przyciągnął pierwszy z paneli, poświęcony kluczowym rozwiązaniom i technologiom, o które powinny w najbliższych latach zabiegać SZRP. Gen. dyw. Karol Dymanowski, zastępca szefa Sztabu Generalnego WP, podkreślał, że Wojsko Polskie nie może się koncentrować na żadnej z domen operacyjnych kosztem innych. – Poszukujemy zbalansowanych zdolności we wszystkich pięciu domenach operacyjnych po to, aby się przygotować i w efekcie prowadzić operacje wielodomenowe – przypominał generał.

Uczestnicy dyskusji mówili o problemie czasu, który determinuje działania na polu walki oraz zmianach, jakie wymusiły na żołnierzach nowoczesne technologie. – Musimy być szybsi, precyzyjniejsi, musimy wiedzieć więcej. Coś, co jeszcze do niedawna robiliśmy w cyklach 72-godzinnych, 96-godzinnych, dzisiaj tak naprawdę musimy realizować w cyklach minutowych, sekundowych czy nawet w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Podołanie temu nie jest możliwe bez nowych technologii – podsumował gen. bryg. Marcin Górka, dyrektor Departamentu Innowacji MON.

Konferencja „B+R+Armia – Forum Innowacyjności Sił Zbrojnych” odbyła się po raz trzeci.