moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

„Grot” aresztowany

30 czerwca 1943 roku w Warszawie w ręce gestapo wpadł gen. Stefan Rowecki „Grot”, Komendant Główny Armii Krajowej. Aresztowanie było wynikiem donosu konfidentów ulokowanych w szeregach wywiadu AK. Generał odrzucił niemiecką propozycję współpracy i został uwięziony w obozie Sachsenhausen. Zamordowano go tam po wybuchu Powstania Warszawskiego.


Wnętrze jednego z wagonów przeznaczonych dla dziennikarzy jadących na manewry. Widoczni m.in.: komendant kwatery prasowej płk Stefan Rowecki (siedzi przy stole 1. z lewej), por. Mieczysław Lepecki (stoi 1. z lewej).

Był 30 czerwca 1943 roku. Około 9.30 niepozorny mężczyzna zjawił się w mieszkaniu nr 10 przy ul. Spiskiej 14 na warszawskiej Ochocie. Nie zauważył, że od dłuższej chwili był na ulicy śledzony. Niedługo potem budynek otoczyły niemieckie samochody policyjne. W kenkarcie zatrzymanego mężczyzny widniało nazwisko Jerzy Malinowski, jednak oficerowie gestapo rozpoznali w nim gen. Stefana Roweckiego „Grota”, Komendanta Głównego Armii Krajowej. Został aresztowany i przewieziony do siedziby Gestapo przy al. Szucha, gdzie przeprowadzono wstępne przesłuchania.

Gen. Rowecki był legionistą, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a we wrześniu 1939 roku bił się z Niemcami na Lubelszczyźnie na czele Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej. Potem przedostał się do Warszawy i na początku października 1939 roku został zastępcą komendanta konspiracyjnej Służby Zwycięstwu Polski, gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. Niedługo potem stanął na czele Obszaru Warszawskiego Związku Walki Zbrojnej, który powołano w miejsce SZP. Od 30 czerwca 1940 roku „Grot” kierował ZWZ jako Komendant Główny, był także dowódcą Sił Zbrojnych w Kraju. – Jego umiejętności organizacyjne umożliwiły scalenie najważniejszych organizacji konspiracyjnych w kraju w jedno podziemne wojsko – mówi dr Tadeusz Kaliski, historyk zajmujący się dziejami Polskiego Państwa Podziemnego. 14 lutego 1942 roku rozkazem gen. Władysława Sikorskiego, Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych, przekształcono ZWZ w Armię Krajową, na której czele stanął gen. Rowecki. „Stworzył on organizację o rozmiarach dotąd niespotykanych i wprowadził zgoła nieznane przedtem metody walki” – napisał gen. Tadeusz Bór-Komorowski, następca „Grota” na stanowisku dowódcy AK, w książce „Armia podziemna”.

REKLAMA

Pod dowództwem gen. Roweckiego AK prowadziła działania zbrojne, dywersyjne i propagandowe. Z jego polecenia w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK utworzono specjalną komórkę „N”, przekształconą potem w Samodzielny Podwydział N zajmujący się wojną psychologiczną i propagandą wymierzoną przeciwko Niemcom. „Grot” utworzył także organizację dywersyjną „Wachlarz”. – Generał był twórcą i budowniczym Armii Krajowej – podkreśla historyk.

Gestapo bardzo intensywnie poszukiwało dowódcę AK. Zajmowała się tym specjalna grupa pod dowództwem Ericha Mertena, szefa warszawskiej komórki kontrwywiadowczej Gestapo. Schwytanie „Grota” było też celem Ludwiga Hahna, szefa SD i policji bezpieczeństwa na dystrykt warszawski. – Generał był na pierwszym miejscu listy poszukiwanych Polaków – dodaje dr Kaliski. Mimo zagrożenia gen. Rowecki poruszał się po mieście bez obstawy żołnierzy AK. Na ochronę osobistą godził się tylko podczas spotkań służbowych. – Uważał, że ma większe szanse uniknąć aresztowania dzięki wtopieniu się w tłum mieszkańców Warszawy, zmianie wyglądu i legitymowaniu się doskonale podrobioną kenkartą poświadczającą pracę w instytucjach niemieckich – tłumaczy historyk. 

Niestety, „Grot” został wydany Niemcom przez zdrajców, agentów Gestapo ulokowanych w szeregach wywiadu AK: Ludwika Kalksteina, jego żonę Blankę Kaczorowską i szwagra Eugeniusza Świerczewskiego. Kalkstein w kwietniu 1942 roku wpadł w ręce gestapowców i zgodził się na współpracę z Niemcami, wciągnął w to też żonę i szwagra. Bezpośrednim sprawcą aresztowania gen. Roweckiego był Świerczewski, który znał osobiście „Grota”, rozpoznał go na ulicy i śledził do konspiracyjnego lokalu. Świerczewski został postawiony przed sądem podziemnym, skazany na śmierć, a wyrok wykonano 20 czerwca 1944 roku. Po aresztowaniu gen. Roweckiego Niemcy, obawiając się, że AK zorganizuje akcję jego odbicia, już następnego dnia przetransportowali generała samolotem do Berlina. Tam zaproponowano mu współpracę, jednak Komendant Główny AK odmówił. W połowie lipca umieszczono go w specjalnym więzieniu Zellenbau na terenie obozu koncentracyjnego Sachsenhausen.

– Nie są znane dokładne okoliczności jego śmierci – podaje dr Kaliski. Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej gen. Rowecki został zamordowany między 2 a 7 sierpnia 1944 roku na specjalny rozkaz Heinricha Himmlera, szefa SS w ramach zemsty za wybuch Powstania Warszawskiego. Egzekucję przeprowadzono prawdopodobnie na terenie krematorium obozu w Sachsenhausen. Do dziś nieznane jest miejsce pochówku generała.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: NAC

dodaj komentarz

komentarze


Gen. Kukuła: Trwa przegląd procedur bezpieczeństwa dotyczących szkolenia
 
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Znamy zwycięzców „EkstraKLASY Wojskowej”
Zachować właściwą kolejność działań
Na straży wschodniej flanki NATO
Wojna w Ukrainie oczami medyków
Głos z katyńskich mogił
Czerwone maki: Monte Cassino na dużym ekranie
Polak kandydatem na stanowisko szefa Komitetu Wojskowego UE
Strategiczna rywalizacja. Związek Sowiecki/ Rosja a NATO
Charge of Dragon
Morze Czarne pod rakietowym parasolem
Zmiany w dodatkach stażowych
Ramię w ramię z aliantami
Koreańska firma planuje inwestycje w Polsce
Active shooter, czyli warsztaty w WCKMed
SOR w Legionowie
Kolejne FlyEle dla wojska
Święto stołecznego garnizonu
Tusk i Szmyhal: Mamy wspólne wartości
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Aleksandra Mirosław – znów była najszybsza!
Sandhurst: końcowe odliczanie
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Cyberprzestrzeń na pierwszej linii
Wojna na detale
25 lat w NATO – serwis specjalny
W Brukseli o wsparciu dla Ukrainy
NATO on Northern Track
Więcej pieniędzy dla żołnierzy TSW
Przygotowania czas zacząć
Wojna w świętym mieście, epilog
Przełajowcy z Czarnej Dywizji najlepsi w crossie
Bezpieczeństwo ważniejsze dla młodych niż rozrywka
Lekkoatleci udanie zainaugurowali sezon
Gunner, nie runner
W Italii, za wolność waszą i naszą
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Szarża „Dragona”
Wojna w świętym mieście, część trzecia
W Rumunii powstanie największa europejska baza NATO
Sprawa katyńska à la española
Kadisz za bohaterów
Strażacy ruszają do akcji
Jakie wyzwania czekają wojskową służbę zdrowia?
Kosiniak-Kamysz o zakupach koreańskiego uzbrojenia
NATO na północnym szlaku
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Wojna w świętym mieście, część druga
Barwy walki
Puchar księżniczki Zofii dla żeglarza CWZS-u
Operacja „Synteza”, czyli bomby nad Policami
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Żołnierze-sportowcy CWZS-u z medalami w trzech broniach
Wojskowy bój o medale w czterech dyscyplinach
Front przy biurku
Rozpoznać, strzelić, zniknąć
NATO zwiększy pomoc dla Ukrainy
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Szpej na miarę potrzeb

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO