Gotowy jest już projekt rozporządzenia określającego zasady powoływania żołnierzy tzw. pasywnej rezerwy na ćwiczenia. Przygotowane w Ministerstwie Obrony Narodowej propozycje przepisów dotyczą między innymi czasu trwania ćwiczeń, kwestii powoływania żołnierzy do jednostek, także w trybie ochotniczym, czy angażowania rezerwistów pasywnych do działań w sytuacjach kryzysowych.

Zasady służby rezerwistów jeszcze do niedawna precyzowała ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. W szeregach rezerwy znajdowali się zarówno byli wojskowi zawodowi, jak i żołnierze NSR-u czy ochotnicy po służbie przygotowawczej. Najczęściej brali oni udział w takich samych ćwiczeniach. Sytuację zmieniło wejście w życie ustawy o obronie ojczyzny. Jej zapisy wprowadziły podział służby w rezerwie na aktywną (żołnierze AR-u) oraz pasywną (żołnierze PR-u). Ta ostatnia obejmuje osoby z uregulowanym stosunkiem do służby wojskowej. Są to rezerwiści z nadaną kategorią zdolności do służby i stopniem szeregowego, którzy nie odbyli czynnej służby i nie składali przysięgi wojskowej (np. osoby po kwalifikacji wojskowej), oraz żołnierze rezerwy, w tym byli zawodowcy, osoby po służbie zasadniczej i przygotowawczej czy terytorialnej, które nie są zainteresowane służbą w wojsku. Pod uwagę brany jest również pesel. W skład pasywnej rezerwy w przypadku korpusu szeregowych oraz osób, które nie pełniły czynnej służby wojskowej, mogą wejść ci, którzy nie przekroczyli 55. roku życia. Natomiast w odniesieniu do podoficerów lub oficerów rezerwy graniczny wiek to 63 lata.

Na jak długo do wojska?

Obecnie MON przygotowało projekt rozporządzenia, w którym określono zasady wzywania żołnierzy rezerwy pasywnej na ćwiczenia. Zgodnie z zapisami będą oni mogli brać udział w ćwiczeniach jednodniowych i rotacyjnych (łącznie do 30 dni ćwiczeń odbywanych z przerwami w ciągu roku kalendarzowego). Armia może ich wezwać także na ćwiczenia długotrwałe (do 90 dni) oraz krótkotrwałe. – By móc jak najefektywniej wykorzystać czas szkolenia, te ostatnie będą planowane w dwóch wymiarach. Rezerwiści PR bez przeszkolenia wojskowego i złożonej przysięgi wojskowej, którzy mają wykształcenie i uprawnienia przydatne w armii, będą wzywani na ćwiczenia dwudniowe. Z kolei żołnierze PR, którzy mają za sobą przeszkolenie wojskowe i złożyli przysięgę, będą brać udział w ćwiczeniach trwających do 16 dni – tłumaczą przedstawiciele MON-u.

Jakie zadania?

Choć pasywną rezerwę tworzą osoby, które nie planują związania się z wojskiem na dłużej, ich wezwanie na szkolenie raz na jakiś czas jest konieczne. Wojsko musi mieć możliwość szybkiego sięgnięcia po wyszkolone kadry w sytuacjach nagłych, na przykład podczas klęsk żywiołowych, kryzysu czy na czas wojny. Szkolenia mają podtrzymać i doskonalić umiejętności oraz kwalifikacje żołnierzy PR.

Podczas ćwiczeń rezerwiści będą więc przygotowywać się do realizacji zadań na wyznaczonych stanowiskach, uczyć obsługi sprzętu, pełnić role dowódcze lub instruktorskie, a także brać udział w kursach czy innych formach szkolenia. – W takich przypadkach decyzję dotyczącą terminu i miejsca stawiennictwa żołnierz otrzyma nie później niż 14 dni przed dniem stawienia się do pełnienia czynnej służby wojskowej – tłumaczą przedstawiciele MON-u.

Żołnierze PR będą też mogli zostać skierowani do działań związanych między innymi ze zwalczaniem klęsk żywiołowych, do akcji poszukiwawczych oraz zadań z zakresu zarządzania kryzysowego. W takich sytuacjach, a także w razie zagrożenia państwa pasywni rezerwiści będą powoływani decyzją szefa CWCR na co najmniej 24 godziny przez planowanym terminem stawiennictwa. Wprowadzono również możliwość zgłoszenia się na ćwiczenia w trybie ochotniczym. Żołnierz PR musi wówczas złożyć wniosek do szefa WCR oraz podać – poza danymi personalnymi – informacje o zawodzie wyuczonym i wykonywanym, o kwalifikacjach i poziomie znajomości języków obcych.

Warto podkreślić, że ćwiczenia wojskowe żołnierza pasywnej rezerwy nie mogą przekraczać łącznie 90 dni w ciągu roku. Te trwające do 24 godzin nie mogą odbywać się częściej niż trzy razy w roku, pozostałe – raz w roku.

Na czas ćwiczeń żołnierz PR otrzyma: mundur, ekwipunek, wyżywienie, zakwaterowanie i ubezpieczenie. W niektórych przypadkach pasywny rezerwista będzie się mógł ubiegać o rekompensatę utraconych zarobków.

Ustawa o obronie ojczyzny wprowadziła również pojęcie aktywnej rezerwy. Zostaną objęte nią osoby po przeszkoleniu wojskowym i złożeniu przysięgi wojskowej, które wyraziły chęć pełnienia takiej służby. Służba w rezerwie aktywnej jest pełniona na podstawie powołania na czas nieokreślony. Żołnierz musi stawiać się w koszarach raz na kwartał na co najmniej dwa dni w czasie wolnym od pracy oraz jednorazowo na 14 dni co najmniej raz na trzy lata. Służba ta może być pełniona także w trybie natychmiastowego stawiennictwa. Ponadto żołnierz AR-u na swój wniosek może zostać skierowany do pełnienia służby w polskich kontyngentach wojskowych na stanowiska przewidziane dla żołnierzy zawodowych. Po minimum trzech latach służby w aktywnej rezerwie i uzyskaniu pozytywnej opinii służbowej rezerwista może ubiegać się o powołanie do służby zawodowej.