Stanowią około 8% sił zbrojnych. Żołnierze wojsk inżynieryjnych, bo o nich mowa, 16 kwietnia obchodzą swoje święto. Dzień ten upamiętnia ogromną daninę krwi, którą saperzy złożyli Ojczyźnie podczas forsowania Odry i Nysy Łużyckiej. Zwyczajowo, od wielu lat, przyjęło się także, że kwiecień jest miesiącem wojsk inżynieryjnych, w którym to obchodzonych jest wiele świąt jednostek inżynieryjnych. Oprócz wielu uroczystości prowadzone są także akcje profilaktyczne w szkołach na temat pozostałości wojennych i zasad obchodzenia się z nimi.

Tradycje wojsk inżynieryjnych są jednak dużo starsze. Przykładem sztuki saperskiej jest chociażby wybudowanie w Czerwińsku, na Wiśle, pierwszego na ziemiach polskich mostu pontonowego. Umożliwił on przeprawę wojsk króla Władysława Jagiełły, co w znacznej mierze przyczyniło się do późniejszego rozbicia wojsk krzyżackich pod Grunwaldem.

Saperzy istotną rolę odgrywali w okresie wojen napoleońskich, I i II wojny światowej i odgrywają ją aż po dzień dzisiejszy. Nie tylko w czasie wojny, ale również w okresie pokoju. Dla tego jednego rodzaju wojsk wykonywanie zadań bojowych nie kończy się bowiem wraz z ostatnim wystrzałem wojennym. Mimo upływu lat od zakończenia II wojny światowej wciąż trwa usuwanie jej pozostałości. Nadal saperzy przeprowadzają akcje oczyszczania terenów, gdzie istnieje prawdopodobieństwo występowania takich niebezpieczeństw. Tylko w zeszłym roku 39 patroli rozminowania oraz dwie grupy nurków minerów odpowiedziały na blisko 9 tys. zgłoszeń. Łącznie podjęły i zniszczyły ponad 600 tys. niewybuchów i niewypałów, w tym między innymi: bomb lotniczych, pocisków rakietowych i artyleryjskich, granatów moździerzowych i ręcznych, torped, różnego rodzaju min i amunicji strzeleckiej. Przedmioty te wydobywane były zarówno z ziemi, jak i spod wody. Pojazdy patroli rozminowania przejechały łącznie prawie 2 mln km. Jest to zrozumiałe, bo zasięg ich działania obejmuje terytorium całego kraju. Ważny ogniwem wspierającym działania patroli rozminowania jest system informatyczny Patrol, wykorzystywany także, z ograniczeniami, przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego.

Na koncie saperów i nurków jest kilka spektakularnych akcji:
Grupa Nurków Minerów (GNM) 13 dTR realizowała niszczenie 4 niemieckich min GC, miny Mark VI oraz miny kotwicznej na Zatoce Gdańskiej w rejonie portu Gdynia. Wyznaczoną strefę niebezpieczną od strony lądu zabezpieczały patrole policji, a od strony morza okręty 13 dTR i UM Gdynia. Niszczenie inicjowano przy użyciu systemu radiowego sterowania wybuchami.

W Szczecinie na terenie budowy mostu (Stocznia Parnica) podczas sprawdzania dna kanału znaleziono minę morską typu G wzór H produkcji niemieckiej z II wojny światowej. Niewybuch podjęto i zdetonowano w Stałym Miejscu Niszczenia CSWL Drawsko Pomorskie.
GNM 12 dTR realizowała zgłoszenie wydobycia miny dennej MK VI z dna Kanału Mielińskego w porcie Świnoujście. Obiekt przetransportowano i położono na dnie na poligonie P-32 na pozycji niszczenia. W dniu 12 czerwca, przy wykorzystaniu modułowego systemu ładunku kumulacyjnego Pluton, mina została zneutralizowana.

Patrol rozminowania nr 23 w miejsowości Mierzwin (pow. bolesławiecki) z koryta rzeki Bóbr podjął 27 szt. bomb lotniczych 70-50 kg produkcji niemieckiej, typu SC-70 i SC-50.

Na terenie kompleksu wojskowego przy ul. Metalowej, podczas sprawdzania nabrzeża, rzeki Regalica wydobyto 79 min ppanc oraz 1 pocisk artyleryjski. Patrol rozminowania nr 1 realizował to zadanie we współdziałaniu z GNM z 8. FOW. Ten sam patrol w Szczecinie przy ul. Kaszubskiej, na terenie placu budowy podjął 500 kg bombę lotniczą, która następnie została zdetonowana na poligonie.

Na bazie dotychczasowych doświadczeń opracowano koncepcję Centralnego Ośrodka Zarządzania Zgłoszeniami Przedmiotów Wybuchowych i Niebezpiecznych z planowaną lokalizacją w Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych.

Ale działanie wojsk inżynieryjnych to nie tylko niewypały i niewybuchy. Na bazie istniejących jednostek inżynieryjnych funkcjonuje 10 wojskowych jednostek odbudowy (WJO). Rozmieszczone są w rejonie występowania największych zagrożeń (Nisko, Brzeg, Dęblin, Głogów, Kazuń, Inowrocław, Szczecin) i wyposażone są oraz przygotowane do udzielania pomocy społeczeństwu w zakresie przeciwdziałania oraz usuwania skutków klęsk żywiołowych. Potencjał WJO pozwala realizować zadania odbudowy dróg i mostów, usuwania skutków katastrof budowlanych oraz niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, niszczenia zatorów lodowych, uzdatniania wody, ewakuacji ludzi i mienia, zasilania w energię elektryczną czy wspomnianego już usuwania przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych.

W ramach odbudowy i budowy infrastruktury mostowej były lub są prowadzone projekty w: Nietulisku Małym (woj. świętokrzyskie), Pułtusku (mazowieckie), Siedlowie i Rudzie (łódzkie), Klarowie i Białce (lubelskie), Sochaczewie (mazowieckie), Chełmnie (kujawsko-pomorskie) oraz Stokach Małych (świętokrzyskie). Remonty infrastruktury drogowej realizowane były także w Raciechowicach (małopolskie) i Hannie (lubelskie). Daje to łącznie ponad 800 m długości obiektów mostowych oraz 10 km dróg wraz z nowymi kilkunastoma przepustami.

Jednym z elementów przygotowania saperów do działań w sytuacjach kryzysowych jest ich udział, wspólnie z pilotami śmigłowców wojsk lądowych, w corocznych ćwiczeniach w niszczeniu zatorów lodowych.

Oprócz standardowych zadań realizowanych w kraju, godnie od 1953 roku saperzy spełniają swoje powinności również w misjach pomocy humanitarnej, w operacjach sojuszniczych NATO i Unii Europejskiej oraz w misjach pokojowych ONZ. Priorytet stanowi właściwe przygotowanie komponentów inżynieryjnych do zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa żołnierzy. Łącznie w misjach uczestniczyło już ponad 12 tysięcy żołnierzy wojsk inżynieryjnych.

Tegoroczne centralne obchody Święta Wojsk Inżynieryjnych przeprowadzane będą 15 kwietnia i stanowią najważniejszy punkt Miesiąca Wojsk Inżynieryjnych, w ramach którego realizowanych jest szereg innych przedsięwzięć, wśród których należy wymienić konferencję w Inspektoracie Rodzajów Wojsk Dowództwa Generalnego RSZ nt. „Wojska Inżynieryjne – teraźniejszość i przyszłość” (07.04.) oraz seminarium w WAT „Nauka i przemysł w służbie inżynierii wojskowej – wyzwania i możliwości” (13.04.). Główne obchody zostaną poprzedzone centralnymi zawodami użyteczno-bojowymi pododdziałów inżynieryjnych.

W bieżącym roku, obok szkoleń poligonowych oraz tradycyjnego już oczyszczania terenu z niewybuchów i niewypałów oraz budowy i odbudowy infrastruktury, wojska inżynieryjne czeka szereg innych, ważnych zadań wynikających z przeprowadzanych na terenie naszego kraju Światowych Dni Młodzieży, szczytu NATO oraz związanych z udziałem w ćwiczeniu taktycznym z wojskami pk. „Anakonda-16”. Saperzy także zaistnieją w obchodach 1050-lecia państwa, budując most pontonowy na Jeziorze Lednickim. Szczególnym zadaniem realizowanym na zlecenie Instytutu Pamięci Narodowej jest także sprawdzanie miejsc prawdopodobnego pochówku żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych.

Kolejne doświadczenia, kolejny rok służby dla narodu.

Tekst: płk Artur Talik, mjr Radosław Bernaciak