Liczył się przede wszystkim innowacyjny i praktyczny charakter pracy – tak jury uzasadniało wybór zwycięzców w pierwszej edycji konkursu MON na najlepsze prace dyplomowe i rozprawy doktorskie o tematyce cyberbezpieczeństwa. „Wierzę, że są wśród was godni następcy wielkiego matematyka i kryptologa Mariana Rejewskiego” – napisał minister obrony do siedmiorga laureatów.

Konkurs na najlepsze prace poświęcone kryptologii, cyberobronie, cyberbezpieczeństwu lub zwalczaniu cyberprzestępczości MON ogłosił pod koniec sierpnia tego roku. Podzielony był na dwie kategorie. Można było przysyłać prace licencjackie, inżynierskie i magisterskie oraz rozprawy doktorskie. Pod koniec listopada Kapituła Konkursu pod przewodnictwem Tomasza Zdzikota, sekretarza stanu w MON wyłoniła zwycięzców. Nagrodzonych zostało siedem prac: cztery w pierwszej kategorii oraz trzy rozprawy doktorskie. 

Dziś w siedzibie Departamentu Spraw Zagranicznych MON laureaci odebrali nagrody im. Mariana Rejewskiego, matematyka i kryptologa, porucznika Armii Polskiej, który złamał kody niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. „Gratuluję Wam talentu, wiedzy i pomysłów, zaprezentowanych w waszych pracach. Wierzę, że są wśród was godni następcy (…) Mariana Rejewskiego” – napisał w liście do laureatów minister obrony Mariusz Błaszczak. Szef MON podkreślał, że resort organizując konkurs chce zainspirować środowisko naukowe i akademickie do badań i poszukiwań innowacyjnych rozwiązań dotyczącej cyberbezpieczeństwa.

Za ułatwienia w walce z hakerami

W pierwszej kategorii zwyciężył Konrad Stalęga z Politechniki Warszawskiej, który napisał pracę magisterską o „Praktycznych metodach wykrywania podatności w kodzie źródłowym”. Czego konkretnie dotyczy zwycięska praca? – Oprogramowania komputerowe mają w sobie tzw. podatności, czyli luki, które powstają na etapie pracy programistów. Mogą one zostać wykorzystane przez hakerów do kradzieży danych lub haseł. Dlatego w mojej pracy, na przykładzie znanego systemu World Pressa, wykorzystywanego do np. prowadzenia blogów, stworzyłem narzędzie do statycznej analizy bezpieczeństwa kodu tego systemu – wyjaśnia zwycięzca. Konrad Stalęga dodaje, że przy pomocy stworzonego przez niego programu, udało się wykryć dwa nieznane wcześniej zagrożenia bezpieczeństwa. – Można to w jakiś sposób porównać do Worda, który podkreśla nam na czerwono zrobione błędy. Tu luki wykrywane są w kodzie źródłowym, czyli języku programowania – zaznacza.

Laureat dodaje, że przyznana nagroda bardzo go ucieszyła. – Jest dowodem, że moja praca miała sens, a co istotne, jej efekty będą mogły być wykorzystane  w praktyce. Po ogłoszeniu wyników wiele osób poprosiło mnie o kopię pracy, by móc ją przeczytać. Cieszę się, bo to wyróżnienie to też fajne podsumowanie na zakończenie studiów – mówi zdobywca I miejsca. Kapituła w uzasadnieniu podkreśliła m.in. wyróżniający się praktyczny i innowacyjny charakter jego pracy.

Nagrodę II stopnia otrzymały dwie prace inżynierskie. Pierwsza z nich, autorstwa Elżbiety Burek, dotyczy „Budowy koprocesora kryptograficznego liczącego punkty na krzywej eliptycznej nad ciałem GF(2281) wykorzystującego bazy normalne”. Druga, napisana przez Aleksandra Ćwikłę, poświęcona jest „Psychologicznym metodom ataków na systemy informatyczne – analiza technik oraz metody przeciwdziałania”. Trzecią nagrodzoną jest Agnieszka Słota-Bohosiewicz, autorka pracy magisterskiej pt.: „Wpływ operatora telekomunikacyjnego na bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni”.

W kategorii rozpraw doktorskich uhonorowano trzy osoby. Główną nagrodę dostał Damian Jankowski z WAT za pracę poświęconą „Wykorzystaniu technik eksploracji danych do wykrywania działań nieuprawnionych w sieciach sterowanych programowo”. Kapituła doceniła szczególnie możliwość zastosowania stworzonej przez laureata koncepcji do budowania narzędzi wykrywających ataki w sieciach komputerowych. – Do wykrywania ataków w systemach teleinformatycznych wykorzystałem metody uczenia maszynowego, takie jak sieci neuronowe czy maszynę wektorów nośnych, a także inne techniki eksploracji danych. Dzięki temu uzyskałem większą niż rozwiązania, które już istnieją, skuteczność wykrywania anomalii dla Sieci Sterowanych Programowo – mówi dr Jankowski. Podkreśla, że nie spodziewał się pierwszego miejsca. – Wysyłając swoją pracę na konkurs, chciałem pokazać, że to temat wart szerszego zainteresowania. Zaproponowany przeze mnie system, dzięki funkcjonalności, może być stosowany w zapobieganiu zagrożeniom w cyberprzestrzeni oraz skutecznym reagowaniu na takie zagrożenia również w dziedzinie obronności – zaznacza laureat.

Nagroda II stopnia przypadła Pawłowi Olberowi („Prawno-techniczne aspekty zabezpieczenia i pozyskiwania dowodów elektronicznych z chmur obliczeniowych”), a nagroda III stopnia trafiła do rąk Przemysława Roguskiego („Cyberoperacje w świetle prawa międzynarodowego”).

Kapituła zdecydowała też o przyznaniu trzech wyróżnień. Otrzymali je: kpr. Krzysztof Zaborek, żołnierz Zespołu Działań Cyberprzestrzennych WOT, za pracę magisterską „Cyberbezpieczeństwo wobec ataków socjotechnicznych”, Jakub Syta za rozprawę doktorską „Zarządzanie bezpieczeństwem informacji w bankach wielonarodowych w Polsce” oraz Michał Wroński za rozprawę doktorską „Zastosowanie ciał rozszerzonych i specjalnych postaci krzywych eliptycznych w celu przyspieszenia obliczania krotności punktu na krzywej eliptycznej”.

Nauka dla obronności i nie tylko

– Ustanawiając nagrodę im. Mariana Rejewskiego chcemy pobudzać aktywność i kreatywność młodych naukowców wykraczających poza tradycyjny program nauczania i poszukujących nowych rozwiązań, które będziemy w stanie przełożyć na codzienną służbę dla bezpieczeństwa naszej ojczyzny – mówił podczas wręczania nagród wiceminister Tomasz Zdzikot.

Gościem honorowym uroczystości była Janina Sylwestrzak, córka Mariana Rejewskiego. – Jestem niezmiernie wzruszona i bardzo się cieszę, że taka nagroda została ustanowiona – przyznała. Wszystkim laureatom oraz ich promotorom wręczyła książkę autorstwa swojego ojca „Wspomnienia z mej pracy w Biurze Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego w latach 1930–1945”.

Na konkurs im. Mariana Rejewskiego można było wysyłać prace dotyczące bezpieczeństwa teleinformatycznego i kryptologii, rozwiązań prawnych związanych z działaniem w cyberprzestrzeni oraz technik i metod działania cyberprzestępców. Suma nagród w konkursie wyniosła 39 000 zł.

W sumie wpłynęło 40 prac (29 zgłoszeń w I oraz 11 w II kategorii). Wszystkie oceniali specjaliści z uczelni wojskowych oraz cywilnych, eksperci Sił Zbrojnych RP, prokuratury oraz policji. Liczyły się m.in. innowacyjność w podejściu do tematu, badania przeprowadzone przez autora oraz – w przypadku prac doktorskich – wkład danej pracy w rozwój nauki oraz znaczenie praktyczne. Nagrodzono i wyróżniono nie tylko prace o potencjalnym znaczeniu dla sił zbrojnych, ale także te, które mogą znaleźć zastosowanie komercyjne.

W 2020 roku ma zostać ogłoszona druga edycja konkursu.