Weterani i weterani poszkodowani zderzają się na co dzień z wieloma problemami, wynikającymi w dużej mierze z niedostatecznej znajomości przepisów prawnych. Dlatego na łamach „Kuriera Weterana”, dodatku do majowego numeru miesięcznika „Polska Zbrojna”, publikujemy wyjaśnienie wybranych przepisów istotnych dla byłych uczestników zagranicznych misji.

Uzyskanie Prawa do 100% uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby. 

Żołnierze zawodowi, którzy mają przyznany status weterana poszkodowanego, sygnalizują niekiedy problemy związane z długotrwałym leczeniem uszczerbków na zdrowiu doznanych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa. Zdarza się, że ich zwolnienia lekarskie nie są uznawane przez organy wojskowe za zwolnienia od zajęć służbowych z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby. A to wpływa negatywnie na wysokość uposażeń. Problemy te mogą wynikać ze zmian, które weszły w życie 1 czerwca 2014 roku m.in. w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (DzU 2014 poz. 502). Została wówczas wprowadzona ogólna zasada, zgodnie z którą w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim żołnierz zawodowy otrzymuje 80% uposażenia (za każdy jego dzień wypłaca się 80% z 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi zawodowemu w czasie przebywania na zwolnieniu).

Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki. Jeden z nich dotyczy sytuacji, kiedy żołnierz przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby – wtedy zachowane zostaje prawo do 100% uposażenia. Jeśli jednak leczenie trwa latami, zdarza się, że weterani będący żołnierzami zawodowymi mają problemy z uzyskaniem pełnego uposażenia za czas przebywania na L-4. Do zwolnienia lekarskiego nie jest bowiem dołączona informacja o jego przyczynie. Nie można zatem ustalić związku zwolnienia z wypadkiem, który wydarzył się kilka lat wstecz i gwarantuje żołnierzowi zachowanie prawa do pełnego uposażenia.

W takich sytuacjach, zgodnie z rozwiązaniem zaproponowanym przez Departament Kadr MON, zasadne jest stosowanie przepisów rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 8 grudnia 2015 roku w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. W § 7 ust. 2 tego rozporządzenia stwierdza się, że dokumentem potwierdzającym związek zwolnienia lekarskiego z wypadkiem jest zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym druku, stwierdzające związek tej niezdolności do pracy z wypadkiem. Warto pamiętać, że takie zaświadczenie może wydać jedynie lekarz, który wystawia zwolnienie lekarskie. W wypadku długotrwałego leczenia żołnierz ma prawo zwrócić się o jego wystawienie.

Podstawa prawna: rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 8 grudnia 2015 roku w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (DzU 2017 poz. 87 t.j.) – § 7 ust. 2.

Żołnierzom rezerwy łatwiej wrócić do wojska

10 lutego 2017 roku weszły w życie przepisy zmieniające rozporządzenie ministra obrony narodowej z 3 czerwca 2015 roku, na podstawie którego wojskowe komisje lekarskie orzekają o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Zmiana ta ma ułatwić powrót do służby byłym żołnierzom zawodowym – żołnierzom rezerwy. Jest to istotne szczególnie dla weteranów, których doświadczenie zdobywane bezpośrednio na polu walki, może się okazać niezwykle cenne dla armii.
W uzasadnieniu projektu rozporządzenia zmieniającego można przeczytać: „byli żołnierze zawodowi, którzy zwykle mają duże doświadczenie zawodowe, często w specjalnościach pożądanych przez siły zbrojne, są osobami zgłaszającymi wolę ponownego powołania do zawodowej służby wojskowej”.

Co się dokładnie zmieniło? Dotychczas wojskowe komisje lekarskie dokonywały oceny stanu zdrowia rezerwistów na podstawie kryteriów grupy I, określonych w załączniku nr 1 do wymienionego rozporządzenia, czyli takich jak dla młodych kandydatów stawiających w armii pierwsze kroki. Teraz zdolność kandydatów zgłaszających swój powrót do zawodowej służby wojskowej jest oceniana według kryteriów zdrowotnych dla grupy II, czyli podobnie jak w przypadku żołnierzy zawodowych pełniących służbę.

Jest to bardzo dobry krok, bo umożliwia powrót do wojska doświadczonym, zdrowym żołnierzom rezerwy, którzy jedynie z racji wieku i związanych z tym naturalnych zmian biologicznych nie spełniali rygorystycznych wymogów określonych w grupie I.

Podstawa prawna: rozporządzenie ministra obrony narodowej z 30 grudnia 2016 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (DzU 2017 poz. 163).

Odznaczenia wojskowe - gwiazdy

Żołnierzowi, który w sposób nienaganny pełnił służbę w polskich kontyngentach wojskowych poza granicami państwa lub w rejonie prowadzenia operacji wojskowej, może być nadane pamiątkowe odznaczenie wojskowe o nazwie „Gwiazda”. Istnieją następujące rodzaje tych odznaczeń:

• Gwiazda Iraku (PKW w Republice Iraku),
• Gwiazda Afganistanu (PKW w Islamskiej Republice Afganistanu), 
• Gwiazda Konga (PKW w Demokratycznej Republice Konga i Republice Gabońskiej), 
• Gwiazda Czadu (PKW w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej),
• Gwiazda Morza Śródziemnego (operacja w rejonie Morza Śródziemnego, Morza Czarnego lub Morza Egejskiego),
• Gwiazda Załóg Lotniczych (polskie kontyngenty wojskowe działające od 2005 r. w składzie Sił Sojuszniczych NATO w operacjach wojskowych nadzoru przestrzeni powietrznej Republiki Estońskiej, Republiki Litewskiej i Republiki Łotewskiej, a także w operacji wsparcia wojskowego Republiki Łotewskiej w celu zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom szczytu NATO w 2006 roku). 

Gwiazdy Iraku i Afganistanu są nadawane od 2008 roku, Gwiazda Załóg Lotniczych od 2012, natomiast pozostałe od 2010 roku. Odznaczenia te nadaje prezydent Rzeczypospolitej Polskiej za co najmniej jeden dzień nienagannej służby poza granicami państwa, a w przypadku członków załóg wojskowych statków powietrznych wykonujących zadania w przestrzeni powietrznej – za co najmniej jeden wykonany lot.

Żołnierz zawodowy, który spełnia powyższe warunki, a nie otrzymał odznaczenia, może wnioskować o jego nadanie w sekcji personalnej w swojej jednostce lub – w przypadku żołnierza rezerwy – we właściwej wojskowej komendzie uzupełnień. Osoby cywilne, członkowie kontyngentów, wnioski składają w Dowództwie Operacyjnym Rodzajów Sił Zbrojnych. Są one przekazywane ministrowi obrony narodowej, który występuje do prezydenta o nadanie odznaczenia wskazanym osobom.

Gwiazdę wraz z legitymacją osoba odznaczona otrzymuje nieodpłatnie. Bardzo istotne jest, że odznaczenia wojskowe są nadawane w czasie działań bojowych przeciwko aktom terroryzmu w kraju lub podczas użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa i nie później niż przez trzy lata od zakończenia tych działań, jeżeli przepisy nie ustanawiają innych terminów.

Podstawa prawna: ustawa z 16 października 1992 roku o orderach i odznaczeniach (DzU 2018 poz. 400) – art. 6, 19a i 31 ust. 2.

Wyjaśnienie przepisów prawnych na łamach „Kuriera Weterana” nie stanowi oficjalnej wykładni prawa i nie jest wiążące dla organów administracji publicznej orzekających w sprawach indywidualnych.

Tekst pochodzi z dodatku specjalnego majowego miesięcznika „Polska Zbrojna” – „Kurier Weterana”. Artykuł można czytać także w wersji elektronicznej.