28 lutego miną 82 lata od akcji pacyfikacyjnej polskiej ludności cywilnej w Hucie Pieniackiej. Miejscowość położona jest na terenie obecnej Ukrainy, w okolicach Lwowa. Instytut Pamięci Narodowej przez blisko siedem lat starał się o uzyskanie od władz ukraińskich pozwolenia na poszukiwanie grobów ofiar zbrodni. 18 lutego Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało stosowną zgodę.
„Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało ostateczną zgodę na prace poszukiwawcze na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka” – podał Instytut Pamięci Narodowej. Ukraiński resort poinformował o tym w środę 18 lutego na swojej stronie internetowej. Pozwolenie dotyczy poszukiwania i lokalizacji miejsc pochówku mieszkańców nieistniejącej już wsi, którzy zginęli podczas II wojny światowej.
Decyzja Ministerstwa Kultury Ukrainy została poprzedzona zaakceptowaniem przez Lwowską Obwodową Administrację Państwową przedstawionego jej w październiku 2025 roku programu prac poszukiwawczych. Natomiast wniosek o wydanie zgody złożył ukraiński partner IPN, którym jest przedsiębiorstwo „Wołyńskie Starożytności”.
Druga zgoda
IPN zaznacza, że trwające blisko siedem lat starania o uzyskanie zgody na poszukiwanie grobów, podejmowane były w ścisłej współpracy z rodzinami ofiar skupionymi wokół Stowarzyszenia Huta Pieniacka, przy szczególnym zaangażowaniu jego prezesa Małgorzaty Gośniowskiej-Koli.
„Prace poszukiwawcze będzie realizować wspólna ukraińsko-polska ekspedycja. Specjaliści będą starali się ustalić dokładne miejsce pochówku. W przypadku odnalezienia szczątków prace będą kontynuowane w formacie ekshumacji z późniejszym ponownym pochówkiem” – podkreśliło ukraińskie ministerstwo kultury. Z kolei IPN zaznaczył, że o terminie rozpoczęcia prac poszukiwawczych poinformuje w osobnym komunikacie.
Instytut Pamięci Narodowej od lat podejmuje starania o uzyskanie zgód władz ukraińskich na rozpoczęcie prac poszukiwawczych oraz ekshumacyjnych na terytorium Ukrainy. Przełom w tej sprawie nastąpił dzięki ustaleniom podjętym podczas spotkania prezydentów Polski i Ukrainy: Karola Nawrockiego i Wołodymyra Zełenskiego 19 grudnia 2025 roku w Warszawie.
Dzięki nim pod koniec zeszłego roku instytut uzyskał pozwolenie na przeprowadzenie prac poszukiwawczych na terenie wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka w obwodzie wołyńskim. Decyzja dotycząca poszukiwanie grobów ofiar zbrodni w Hucie Pieniackiej jest drugą, jaką podjęły władze Ukrainy.
Zbrodnia sprzed 82 lat
Do akcji pacyfikacyjnej w Hucie Pieniackiej doszło wczesnym rankiem 28 lutego 1944 roku. Wieś została otoczona przez żołnierzy z 4 Galicyjskiego Pułku Ochotniczego SS pod niemieckim dowództwem. Według ustaleń IPN pułk wspomagany był przez okoliczny oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) i oddział paramilitarny składający się z nacjonalistów ukraińskich. Ukraińcy zeszli do wsi, spalili dobytek i wymordowali miejscowych. Śmierć poniosło około 850 osób.
Masakra trwała do godziny 17.00. Ofiarami zbrodni byli cywilni mieszkańcy wsi, Polacy z Wołynia, którzy wcześniej uciekli przed czystką etniczną oraz ukrywający się w zabudowaniach Żydzi. Jeszcze przez kilka kolejnych dni członkowie ukraińskich bojówek strzelali do ludzi, którzy powrócili do miejscowości, by pochować swoich bliskich. Zbrodnia była jednym z wielu mordów dokonanych w ramach rzezi wołyńskiej.
autor zdjęć: Fot. Rafał Leśkiewicz (IPN)
komentarze