Tamowanie krwotoków, udrażnianie dróg oddechowych i ewakuowanie poszkodowanych z pola walki – w Wojskowym Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi polscy i gruzińscy ratownicy medyczni uczyli się najskuteczniejszych technik ratowania rannych na polu walki. Kurs prowadzili amerykańscy instruktorzy z Dowództwa Operacji Specjalnych w Europie.



Błyski wybuchów rozświetlają panujące ciemności, zewsząd słychać huk wystrzałów a widoczność dodatkowo ogranicza gęsty dym. Kilku ratowników w pełnym wojskowym oporządzeniu i ze sprzętem medycznym biegnie pod ostrzałem. Muszą odnaleźć rannych żołnierzy i jak najszybciej udzielić im pomocy. Tak wyglądały zajęcia praktyczne na kursie TCCC (Tactical Combat Casualty Care), czyli taktyczno-bojowej opieki nad rannym na polu walki. Odbywał się on w Wojskowym Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi. Kurs prowadzili instruktorzy armii Stanów Zjednoczonych z Dowództwa Operacji Specjalnych w Europie (Special Operation Command Europe – SOCEUR). Wszyscy zdobywali doświadczenie m.in. na misjach w Iraku i Afganistanie. – Głównym celem zajęć było zapoznanie polskich instruktorów ratownictwa medycznego z najnowszymi wytycznymi TCCC dotyczącymi postępowania z poszkodowanymi na polu walki – mówi st. kapral Cezary Dryński, instruktor WCKM.

Ratowanie rannych pod ostrzałem

W tygodniowych zajęciach wzięli udział instruktorzy i wykładowcy łódzkiego Centrum, żołnierze sił specjalnych oraz dwóch specjalsów z armii gruzińskiej. Podczas kursu odbywały się wykłady i zajęcia praktyczne. Te ostatnie były prowadzone m.in. w Ośrodku Symulacji Medycznej Pola Walki. W hali o powierzchni 800 m kw. znajdują się m.in. betonowe bloki imitujące ruiny budynków, są odtwarzane odgłosy pola walki, w powietrzu unosi się dym a światła stroboskopowe imitują błyski wystrzałów. – W ten sposób podczas szkoleń odtwarzane są warunki jak najbardziej zbliżone do tych, jakie panują na polu walki – wyjaśnia kapral Dryński.

Odpowiednio ucharakteryzowani byli też ranni. Dla wzmocnienia efektu ich „obrażenia” były podkreślone sztuczną krwią. – Mamy trzech poszkodowanych. Jeden żołnierz został ranny w oko i ma oparzenia dróg oddechowych, drugi żołnierz odniósł bardzo ciężkie urazy głowy, a ostatni ma rany brzucha, pachwiny i urwaną dłonią – podawali amerykańscy instruktorzy.


Do akcji wkraczali ratownicy. Ich zadaniem była m.in. ocena stanu rannych, zatamowanie krwawienia za pomocą stazy, czyli taktycznej opaski uciskowej, odbarczenie odmy, czyli usunięcie powietrza z jamy opłucnej przez nakłucie ściany klatki piersiowej grubą igłą, udrożnienie dróg oddechowych, założenie polowej karty medycznej i wyniesienie rannych z pola walki w miejsce, z którego mogli być ewakuowani.

Ratownicy, którzy wzięli udział w kursie mieli też okazję, by poznać najnowszy, używany przez amerykańskich medyków sprzęt. Były to m.in. nowoczesne opatrunki uciskowe zakładane na rany w pachwinach i pod pachami, a więc w miejscach trudnych do uciśnięcia. – Polscy medycy znali wcześniej te stazy, ale nie mieli okazji wypróbować ich podczas ćwiczeń – mówi płk Justin Knowles z SOCEUR, dowodzący grupą amerykańskich instruktorów.

Amerykańscy instruktorzy cały czas obserwowali prace ratowników, a później omawiali z nimi każdy przypadek. – Za dużo czasu poświeciliście żołnierzowi rannemu w głowę, on i tak by nie przeżył. Trzeba było podjąć trudną decyzję o zostawieniu go i zabrać się za ratowanie pozostałych – oceniał jeden z podoficerów z USA. Instruktorzy pochwalili natomiast postępowanie z rannym, który miał oparzenia dróg oddechowych. – Posadziliście go, aby było mu lżej oddychać, a kiedy obrzęk jamy ustnej zaczął się powiększać udrożniliście drogi oddechowe zakładając rurkę nosowo-gardłową, to były słuszne decyzje – wyliczał Amerykanin.


Porucznik Łukasz Romaniuk, wykładowca WCKM, uważa, że tego rodzaju kursy są niezbędne dla wojskowych medyków. – Dzięki nim można być na bieżąco z wiedzą ratowniczą i medyczną – podkreślał.

Najczęstsze przyczyny zgonów na polu walki

Kurs prowadzony w łódzkim Centrum oparty był na systemie TCCC (TC3). Opracowali go w 1996 roku ratownicy i lekarze armii amerykańskiej. TCCC to zbiór instrukcji określających sposoby ratowania rannych na polu walki. Według tych zasad prowadzone są szkolenia medyczne sił zbrojnych USA oraz wielu armii NATO, w tym polskiej. – Zgodnie z regułami TCCC trzy najważniejsze czynności ratownika to: zatrzymanie krwawienia, udrożnienie dróg oddechowych i odbarczenie odmy – wylicza płk Knowles z SOCEUR. To dlatego, że żołnierze na polu walki umierają najczęściej z powodu krwotoków, niedrożności dróg oddechowych lub odmy opłucnej w przypadku urazów klatki piersiowej – wyjaśnia por. Romaniuk. Niemal jednej czwartej z tych zgonów można uniknąć dzięki właściwej pomocy.

Pułkownik Knowles zaznacza, że choć podstawowe zasady się nie zmieniają, to co kilka miesięcy rekomendacje dotyczące ratownictwa taktycznego są uaktualniane przez specjalistów z Komitetu TCCC (Committee on Tactical Casualty Care – CoTCCC). – Wiedzą i nowymi metodami ratowniczymi dzielimy się z naszymi sojusznikami, także z Polski – podkreśla oficer z USA. Podobny kurs Amerykanie przeprowadzili w Centrum dwa lata temu.