Samoloty wczesnego ostrzegania AWACS wykorzystywane przez NATO mają zostać wycofane do 2035 roku. Zastąpi je nowy system oparty na współdziałaniu połączonych platform
lądowych, powietrznych, morskich i kosmicznych. Prace nad nim już trwają w ramach programu
AFSC, który zakłada zmianę sposobu obserwacji i kontroli przestrzeni w czasie rzeczywistym.
Pod koniec lutego w NATO zapadła decyzja o przejściu do kolejnego etapu projektu, który ma na celu zapewnienie Sojuszowi nowych zdolności do prowadzenia obserwacji. Chodzi o AFSC (Alliance Federated Surveillance and Control), czyli stworzenie sojuszniczego federacyjnego systemu rozpoznania i dowodzenia. Inicjatywa jest następstwem zapowiedzi wycofania z użytku samolotów AWACS (Airborne Warning & Control System – powietrzny system wczesnego ostrzegania i naprowadzania) w 2035 roku. I zrodziła się na szczycie NATO w Warszawie, który odbył się 10 lat temu. Celem AFSC było zdefiniowanie na nowo sposobu, w jaki NATO będzie nadal skutecznie prowadzić wielodomenowy nadzór i kontrolę taktyczną.
Nowe podejście, opracowane po konsultacjach z sojusznikami NATO, dowództwami strategicznymi i firmami zbrojeniowymi, opiera się na stworzeniu „systemu systemów”. Powstać ma sieć połączonych ze sobą czujników i platform działających w różnych środowiskach (ziemia, powietrze, morze, kosmos). Kluczowa będzie integracja wielu źródeł danych, obejmująca zarówno zasoby NATO (np. AGS — Alliance Ground Surveillance), jak i narodowe systemy sojuszników czy technologie opracowane przez prywatne firmy (np. dotyczące satelitów, dronów). AFSC ma służyć nie tylko obserwacji (ISR – wywiad, nadzór, rozpoznanie), lecz także skutecznej kontroli taktycznej i koordynacji działań wszystkich sił sojuszniczych.
Innymi słowy, system AFSC ma pozwolić NATO na lepsze wykrywanie, monitorowanie i reagowanie na zagrożenia, zanim przybiorą na sile. Dzięki integracji różnych technologii (w tym także tych narodowych i prywatnych), Sojusz chce mieć szybszy, bardziej kompletny obraz pola walki we wszystkich domenach.
Rozwój programu jest nadzorowany przez CNAD (Conference of National Armaments Directors), natowską radę, która rozpoznaje możliwości współpracy dotyczące badań, rozwoju i produkcji sprzętu wojskowego oraz systemów uzbrojenia. Zarządzanie programem i interoperacyjnością prowadzi NSPA (NATO Support and Procurement Agency). Dowództwa strategiczne NATO zapewniają wytyczne dotyczące wymogów wojskowych i aspektów operacyjnych, a Agencja Łączności i Informacji NATO (NCIA) jest odpowiedzialna za dodatkowe wsparcie techniczne.
Samoloty AWACS Sojuszu Północnoatlantyckiego są w stanie wykrywać, śledzić, identyfikować i zgłaszać potencjalnie wrogie statki powietrzne operujące na niskich wysokościach, a także zapewniać dowodzenie i kontrolę nad myśliwcami sojuszniczymi. Mogą również śledzić i identyfikować jednostki pływające oraz zapewniać wsparcie w koordynacji działań sił morskich. Informacje zbierane przez AWACS-y mogą być przesyłane za pośrednictwem łączy komunikacyjnych z samolotu do innych użytkowników na lądzie, morzu lub w powietrzu niemal na bieżąco.
Różne warianty samolotu AWACS zbudowano na platformie E-3 Sentry, która powstała na bazie pasażerskiego Boeinga 707. Są w nie wyposażone zarówno narodowe siły powietrzne kilku państw (m.in. USA, Francja, Arabia Saudyjska) jak i bezpośrednio samo NATO. AWACS-y w wersji E-3A są jednym z niewielu środków militarnych będących własnością samego Sojuszu. Pierwsze z 18 zakupionych przez NATO samolotów E-3A zaczęły służbę w latach osiemdziesiątych. Obecnie Sojusz posiada nie więcej niż 14 AWACS-ów (jeden uległ zniszczeniu przy starcie w 1996 roku, trzy zostały wycofane ze służby w latach 2015–2018).
autor zdjęć: NATO Allied Air Command
komentarze