Około 240 tysięcy osób otrzyma w przyszłym roku wezwanie na kwalifikację wojskową. Od lat większości badanych zależy na uzyskaniu kategorii „A”, oznaczającej brak przeciwwskazań do służby. – Przydaje się podczas starań o pracę, także w innych formacjach mundurowych – tłumaczy mjr Sławomir Roman, szef Wydziału Rekrutacji Wojskowej Komendy Uzupełnień w Poznaniu.


Od sześciu lat nie ma obowiązkowej służby wojskowej, a mimo to tysiące młodych mężczyzn i kobiet co roku dostaje z armii wezwania do powiatowych komisji lekarskich. Często budzi to ich obawy, bo nie wiedzą po co.

Mjr Sławomir Roman: Choć obowiązek odbywania zasadniczej służby wojskowej został zawieszony, to kwalifikacja nadal jest obowiązkowa. Armia musi przecież wiedzieć, kto – w razie zagrożenia państwa – jest zdolny do jego obrony. Zbieramy informacje o stanie zdrowia fizycznego i psychicznego młodych ludzi pod kątem ich predyspozycji właśnie do służby w wojsku.

Na czym polega kwalifikacja wojskowa?

Najpierw wciągamy wytypowane osoby do ewidencji wojskowej. Potem obowiązkowo oceniamy stan zdrowia osoby stawiającej się przed komisją. Nie ma się jednak czego obawiać, to zwykłe badanie i wywiad lekarski. Osoba jest ważona, mierzona, badany jest jej słuch, wzrok i ciśnienie. Lekarze sprawdzają też na przykład to, czy ma wady postawy. Jeśli mają wątpliwości co do stanu zdrowia danej osoby, to mogą ją skierować na specjalistyczne badania lekarskie.

I koniec?

Prawie. Osobę wezwaną czeka jeszcze rozmowa z przedstawicielem wojskowego komendanta uzupełnień. To on decyduje o nadaniu jej kategorii wojskowej i ewentualnym przeznaczeniu tej osoby do jednej z form powszechnego obowiązku obrony RP. Może to być obrona cywilna lub czynna służba wojskowa, na przykład w ramach służby przygotowawczej. Każda wezwana osoba otrzymuje książeczkę wojskową, a po 14 dniach z urzędu jest przenoszona do rezerwy. Na tym cała sprawa się kończy.

Zatem każdy wezwany otrzymuje kategorię w postaci „literki” oznaczającej jego zdolność do służby. Kiedy istniała obowiązkowa służba zasadnicza, wiele osób chciało się od niej wymigać i zabiegało o kategorię D, czyli orzeczenie o niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Uzyskiwała ją nawet połowa! A dziś, gdy armia jest zawodowa, podobno najbardziej pożądana jest kategoria „A”, oznaczająca brak przeciwwskazań do służby. Ogromna zmiana.

To prawda. Dziś nikt nie wymyśla chorób, żeby na siłę uniknąć wojska. Bo też nigdy nie wiadomo, kiedy ta kategoria może się przydać. Sporo młodych ludzi myśli racjonalnie i wiedzą, że nawet jeśli nie wstąpią do wojska na stałe, to uzyskana przez nich kategoria może być brana pod uwagę przy staraniach o pracę, na przykład w innych formacjach mundurowych. W praktyce wygląda to tak, że osoby uznane za zdolne do czynnej służby wojskowej, czyli posiadające kategorię „A”, zostają przeniesione do rezerwy. Tym samym mają uregulowany stosunek do służby wojskowej. Ale też potem, jeśli zechcą związać się z mundurem na dłużej, mają do tego otwartą drogę.

Przyszłoroczna kwalifikacja wojskowa rozpocznie się 1 lutego i potrwa do 29 kwietnia. Kiedy będą znane daty kwalifikacji w poszczególnych województwach i powiatach?

Terminy ogłaszają wojewodowie w porozumieniu ze starostami. Obwieszczenia w tej sprawie z reguły ukazują się w połowie stycznia. Ale osoby zobowiązane do stawiennictwa otrzymują też odpowiednio wcześniej imienne wezwanie z informacją o terminie i miejscu przeprowadzenia kwalifikacji oraz dokumentach, które powinny ze sobą zabrać. Te ostatnie to między innymi dokument tożsamości, świadectwo szkoły oraz ewentualna dokumentacja medyczna.

Obowiązek stawienia się przed komisją lekarską obejmie około 240 tysięcy osób, głównie mężczyzn urodzonych w 1997 roku. Ale chyba nie tylko?

Weryfikacją objęci zostaną też panowie urodzeni w latach 1992–1996, którzy nie mają określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, bo z różnych względów, głównie zdrowotnych, nie poddali się wcześniej kwalifikacji. Wezwanie dostaną także m.in. tegoroczne absolwentki szkół medycznych, weterynaryjnych i psychologicznych. Na terenie administrowanym przez naszą komendę przed komisjami obowiązkowo stawić się będzie musiało około 5700 osób.

A co się dzieje, jeśli osoba wezwana się nie zgłosi?

Kwalifikacja dla osób wskazanych jest obowiązkowa, muszą o tym pamiętać. Za niestawienie się na komisję grozi grzywna lub wręcz ograniczenie wolności. Niestety młodzi ludzie nie zawsze dokładnie czytają pouczenia znajdujące się na wezwaniach. Co roku przypominamy, że jeśli ktoś nie może stawić się przed komisją z ważnych powodów, na przykład choroby lub wyjazdu, musi zawiadomić o tym wójta lub burmistrza. Wtedy bez problemu można przełożyć termin badań.

Wojsko co roku czeka też na ochotników, którzy ukończyli 18 lat i nie mają orzeczonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a chcą ją mieć. Dużo takich osób się zgłasza?

Sporo, my w 2014 roku mieliśmy nawet 25 kobiet ochotniczek, które zgłosiły się na badania lub do kwalifikacji wojskowej.

Czy podczas najbliższej kwalifikacji będziecie zachęcać do wstąpienia w szeregi armii?

Zawsze wtedy przedstawiamy ofertę ochotniczych form służby wojskowej. Zainteresowani otrzymują wskazówki, co należy zrobić, żeby wstąpić do wojska. Od 2010 roku liczba zgłaszających się osób systematycznie wzrasta. Corocznie to około 500 ochotników. Są wśród nich zarówno ci, którzy deklarują podjęcie służby przygotowawczej, ale też osoby zamierzające ubiegać się o powołnie do służby kandydackiej, czyli o miejsce na studiach wojskowych.