Niższe opłaty za pobyt w Domu Weterana, bezpłatne turnusy także dla rodzin rannych żołnierzy – MON przygotowuje zmiany w ustawie o weteranach. Nowe przepisy miałyby wejść w życie w czerwcu przyszłego roku.


Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa reguluje m.in. zasady: bezpłatnej pomocy psychologicznej, dopłat do nauki, wypłacania dodatków do rent i emerytur czy ulg na przejazdy komunikacją. – Po dwóch latach funkcjonowania przepisów zdecydowaliśmy się na zmiany, które w jeszcze większym stopniu usprawnią system pomocy osobom uczestniczącym w misjach, szczególnie tym, którzy okupili zagraniczną służbę uszczerbkiem na zdrowiu – tłumaczy Kamilla Gralik, zastępca dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON.

Przygotowanie projektu poprzedzone było półrocznymi konsultacjami przedstawicieli resortu z reprezentantami środowiska weteranów. –  Każdą zmianę dokładnie analizowaliśmy. Uwzględniliśmy przy tym dwuletnią praktykę obowiązujących przepisów. Jesteśmy zadowoleni z efektu prac – podkreśla Tomasz Kloc, prezes Stowarzyszenia Rannych i Poszkodowanych w Misjach poza Granicami Kraju.

Rodziny bezpłatnie

Jakie zmiany przewiduje projekt założeń do nowelizacji? Przede wszystkim rozszerza zakres świadczeń przysługujących weteranom poszkodowanym. Chodzi np. o ograniczenie wysokości opłat za pobyt w Domu Weterana do kwoty odpowiadającej 25 procentom miesięcznego dochodu świadczeniobiorcy (obecnie wysokość miesięcznej opłaty wynosi 250 proc. najniższej emerytury, nie więcej jednak niż 70 proc miesięcznego dochodu świadczeniobiorcy). Przewiduje się, że dodatkowe koszty z tytułu zmniejszenia tej opłaty będą kosztowały budżet MON blisko 338 tysięcy złotych rocznie.

Weterani poszkodowani bezpłatnie uczestniczyliby w turnusach readaptacyjno-kondycyjnych organizowanych w jednostkach podległych MON, które mają pomóc w adaptacji do pomisyjnego życia. Był to postulat zgłaszany przez środowisko weteranów, które zaakceptował resort obrony. Turnusy mają być ofertą przede wszystkim dla tych rannych, którzy nie wymagają specjalistycznego leczenia w szpitalu. Polegały będą np. na zajęciach sportowo-rekreacyjnych, warsztatach psychologicznych oraz zabiegach rehabilitacyjnych. Co ważne, w turnusach razem z weteranem będzie mógł nieodpłatnie uczestniczyć także pełnoletni najbliższy członek rodziny. Koszty turnusów – rocznie szacowane na 160 tysięcy zł, pokrywane będą z budżetu MON. Członkowie rodziny nie płaciliby także za pobyt na turnusach leczniczo-profilaktycznych. Obecnie tylko żołnierze zawodowi powracający z misji chorzy lub ranni oraz ci, którzy doznali urazu psychicznego, mogą bezpłatnie skorzystać z takiej możliwości. – W trudnym procesie adaptacji wsparcie najbliższych ma ogromne znaczenie. Żołnierz czuje się bezpieczniej, szybciej też jest w stanie odbudować swoją kondycję psychofizyczną. Dlatego uznaliśmy, że takie rozwiązanie jest pożądane – mówi Kamilla Gralik.

Nowością ma być też udział w takich turnusach pracowników cywilnych służących na misjach. Im również będą mogli nieodpłatnie towarzyszyć najbliżsi.

Wydatki z tytułu rozszerzenia katalogu osób kierowanych na turnusy leczniczo-profilaktyczne resort obrony oszacował na 5 mln zł. Kwota ta dotyczy roku 2015, kiedy na turnusy – wg szacunków na podstawie lat ubiegłych – trafić ma 1960 żołnierzy oraz 20 pracowników i dodatkowo 2 tysiące najbliższych tych osób.

Do leczenia dołoży się MON

Projekt wprowadza też możliwość dofinansowania przez MON wydatków na leczenie weteranów poszkodowanych ponad limity określane przez NFZ. Jak dotąd brakowało podstaw prawnych, by np. szpital mógł ubiegać się w MON o refundację świadczeń medycznych dla weteranów. Chodzi tu głównie o świadczenia gwarantowane w zakresie opieki psychiatrycznej, ale nie tylko. –  To dla nas ważna zmiana. Mamy teraz chłopaka, który jest po amputacji nogi i potrzebuje operacji wszczepienia specjalnego implantu w kość udową do protezy. To koszt rzędu 200 tysięcy, a od NFZ trudno takie środki uzyskać. Dlatego w podobnych sytuacjach resort obrony będzie mógł się dołożyć – mówi Tomasz Kloc.

Zaproponowane przepisy doprecyzowują też zasady rozliczania dodatkowego urlopu wypoczynkowego, należnego weteranom. Wskazano, że urlop musi być wykorzystany w całości w roku kalendarzowym, w którym przysługuje, w terminie uzgodnionym z pracodawcą. Za niewykorzystany urlop z tego tytułu nie będzie przysługiwał ekwiwalent pieniężny. Projektowana regulacja zakłada ponadto, że w razie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy wymiar dodatkowego urlopu będzie ustalany proporcjonalnie.

Resort obrony zaproponował też zmiany w zasadach dokumentowania prawa do przyznania statusu weterana poszkodowanego. Chodzi tu zwłaszcza o te osoby, które ubiegają się o ten status po wielu latach od udziału w misji zagranicznej i nie mają już wymaganych dokumentów. Po wejściu w życie przepisów będą mogły przedłożyć zaświadczenie kierownika archiwum wojskowego o braku wymaganej dokumentacji w archiwach i innych dokumentów, poświadczających fakt zaistnienia wypadku lub choroby.

Zmiany przewidują też rozszerzenie definicji misji pokojowej lub stabilizacyjnej. Dzięki temu o status weterana lub weterana poszkodowanego mogliby się ubiegać także członkowie międzynarodowych komisji kontroli i nadzoru w sprawie zawieszenia działań wojennych w Korei i Indochinach oraz uczestnicy akcji ratowniczych, poszukiwawczych i humanitarnych. MON szacuje, że o około 500 osób zwiększy się tym samym liczba uprawnionych do otrzymania statusu weterana.

Według projektu ustawa miałaby wejść w życie w czerwcu 2015 roku. Czy tak się stanie, zależeć będzie od tempa prac legislacyjnych.

Od lat 50. ubiegłego wieku w około 80 misjach zagranicznych wzięło udział ponad 100 tysięcy polskich żołnierzy i pracowników. Status weterana – przyznawany na wniosek zainteresowanego – ma obecnie 10 259 byłych i obecnych żołnierzy i pracowników, a weterana poszkodowanego – 531.