Do przerębla schodzą parami. Każdego z nich przy użyciu specjalnej liny asekuruje czekający na lodzie sygnalista. Pod wodą muszą znaleźć zatopiony przedmiot, a potem wydobyć go na powierzchnię. Tak na jeziorze Czos w Mrągowie ćwiczą nurkowie marynarki wojennej ze Świnoujścia oraz Gdyni.

Najpierw należy sprawdzić, jak gruby jest lód. Jeśli ma co najmniej 15 cm, można na nim założyć stanowisko nurkowe, wykuć przerębel i odgarnąć zalegający wokół śnieg. Widoczna spod wody jasna plama sprawi, że droga na powierzchnię będzie dla nurków łatwiejsza. I tak jednak to, co robią pozostaje niezwykle trudne. Pod lodem nawet przy niewielkich głębokościach jest ciemno. Do tego dochodzi chłód i świadomość, że w razie problemów nie można się wynurzyć w dowolnym miejscu. A to przecież zaledwie początek.

W Mrągowie od kilku tygodni zadania pod lodem wykonują nurkowie z obydwu flotyll marynarki wojennej. Jako pierwsi nad jeziorem Czos pojawili się specjaliści z Brzegowej Grupy Ratowniczej, która wchodzi w skład 3 Flotylli Okrętów w Gdyni. – Przyjechaliśmy w 21 osób. Wśród nas byli nurkowie, ale też marynarze z sekcji technicznej, lekarz i ratownik medyczny – informuje kmdr ppor. Michał Czerwiak, dowódca BGR. – Przez dwa tygodnie ćwiczyliśmy przede wszystkim poszukiwanie zatopionych przedmiotów i wydobywanie ich na powierzchnię. Mogą to być na przykład manekiny czy obciążone pojemniki – dodaje.

Zgodnie z procedurami, najpierw ze stanowiska na lodzie do przerębla opuszczany był sonar HammerHead. – Jeśli trafił na obiekt, który mógł się okazać dla nas interesujący, nurkowie uruchamiali przewodowy pojazd podwodny SeaBotix. Miał on pomóc w dokładnym zlustrowaniu znaleziska. Dopiero po nim do wody wchodzili nurkowie. – Do przerębla opuszczali się parami, by jeden żołnierz mógł ubezpieczać drugiego. Dodatkowo nad ich bezpieczeństwem czuwają pozostający na górze sygnaliści – wyjaśnia kmdr ppor. Czerwiak. Każdego z nich łączyła z nurkiem linka sygnałowa. Na miejscu jest też kierownik nurkowania, w gotowości pozostaje również lekarz, ratownik medyczny i obsługa komory dekompresyjnej.

Nurkowie docierali do przedmiotów rozmieszczonych na głębokości od pięciu do dwunastu metrów. – Ze względu na kiepską często widoczność pod lodem, zdarza się, że obraz przesyłany przez pojazd podwodny nie wystarcza, by ponad wszelką wątpliwość zweryfikować znalezisko. W takich przypadkach muszą to zrobić sami nurkowie. Jeśli już pod wodą okazywało się, że trafili na poszukiwany przedmiot, wydobywali go na powierzchnię – tłumaczy kmdr ppor. Czerwiak.

Ważnym elementem szkolenia były też ćwiczenia z ratownictwa. – Pod wodą może dojść do sytuacji, że nurkowi zerwie się linka sygnałowa i straci orientację. Wówczas ma kilka możliwości, by się ratować. Przede wszystkim podpływa do góry i wkręca od spodu w taflę śrubę lodową. W ten sposób daje znać czuwającym na górze kolegom, gdzie się znajduje, a oni rozkuwają lód – wyjaśnia dowódca BGR. W przypadku, gdyby nikt śruby nie zauważył, nurek przy pomocy noża, który ma przy sobie może spróbować rozkuć lód samodzielnie. Może też wreszcie podczepić do śruby linkę z kołowrotka i zataczając kręgi, ruszyć na poszukiwanie przerębli. Takie alarmowe sytuacje to także okazja do ćwiczeń dla lekarza czy ratownika medycznego.

– Umiejętność nurkowania pod lodem bardzo nam się przydaje, ponieważ na co dzień wykonujemy zadania na akwenach, które zimą mogą zamarzać: na morzu w niewielkiej odległości od brzegu, na zbiornikach śródlądowych czy rzekach – zaznacza kmdr ppor. Czerwiak. Marynarze z BGR ćwiczyli w Mrągowie do piątku. Zdążyli więc wrócić już do Gdyni.

Tymczasem w Mrągowie przez cały czas pozostają nurkowie minerzy z 12 i 13 Dywizjonu Trałowców oraz specjaliści od podwodnej inżynierii z 8 i 43 Batalionu Saperów. Pierwsze trzy jednostki należą do 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu, czwarta do 3 Flotylli Okrętów w Gdyni. Łącznie grupa liczy przeszło 40 marynarzy. – Program mamy bardzo napięty, bo nurkujemy nie tylko w jeziorze, ale też na basenie pod dachem. Do tego dochodzą jeszcze zajęcia kondycyjne – informuje kmdr por. Jacek Barczak, dowódca Grupy Nurków Minerów 13 Dywizjonu Trałowców. Schodzący pod lód nurkowie minerzy i starsi nurkowie minerzy używają aparatów Crabe o półzamkniętym obiegu. Działa on tak, że wydychana mieszanina trafia do tak zwanej pętli oddechowej. Część ponownie wraca do systemu, część zaś jest wydalana do wody w postaci drobnych pęcherzyków. Dzięki aparatowi Crabe, nurek może przebywać pod wodą dłużej. – Nurkowie minerzy trenują poszukiwanie obiektów za pomocą sonarów oraz podwodnych wykrywaczy min, a także identyfikację i neutralizację przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych – wyjaśnia kmdr por. Barczak. Wykorzystują do tego atrapy min. Podobnie jak specjaliści z BGR szkolą się też w wydobywaniu przedmiotów na powierzchnię przy ograniczonej widoczności.

Obok doświadczonych minerów, na jeziorze Czos ćwiczą też młodsi nurkowie. Oni schodzą pod wodę w autonomicznym sprzęcie zasilanym powietrzem i poznają przede wszystkim technikę nurkowania pod lodem. Z kolei nurkowie inżynierii z batalionów saperskich wykonują pod wodą różnego rodzaju prace z wykorzystaniem zestawu narzędzi hydraulicznych – montują i tną elementy budowli hydrotechnicznych, kruszą fragmenty skał i przedmioty z betonu.

Wszyscy nurkowie bez wyjątku uczą się też, jak zachować się w sytuacjach kryzysowych. Symulowany jest na przykład wypadek jednego z nurków, którego kolega z pary musi wyholować do przerębli. Już na powierzchni poszkodowany trafia do komory dekompresyjnej, gdzie poddawany jest leczeniu. Ta z kolei grupa pozostanie w Mrągowie do 21 lutego. Szkolenie zorganizowała 8 Flotylla Obrony Wybrzeża, a dowodzi nią kmdr por. Lucjan Mazur, szef Inżynierii Morskiej.