Zmiana warty w Jasionce. Zamiast brytyjskiego systemu Sky Sabre pojawiły się wyrzutnie rakiet NASAMS III z Norwegii, a niemieckie baterie Patriotów zluzowały baterie amerykańskie. To, co pozostaje niezmienne, to to, że lotnisko pod Rzeszowem jest nadal jednym z najpilniej strzeżonych miejsc na wschodniej flance NATO.
– Jesteśmy tu, by chronić infrastrukturę krytyczną, która pełni kluczową rolę w łańcuchu międzynarodowych dostaw dla Ukrainy. Nasi żołnierze są bardzo zmotywowani. W Polsce pozostaniemy aż do Wielkanocy – podkreślał ppłk Erlend Hammervik-Elvenes, dowódca norweskiego pododdziału obrony powietrznej, który jeszcze w grudniu rozlokował się w podrzeszowskiej Jasionce. Do Polski przyjechało ponad stu żołnierzy, a także bateria systemu obrony powietrznej NASAMS III. Sam przerzut był dla norweskiej armii sporym wyzwaniem. Wyrzutnie rakiet z macierzystej jednostki zostały przewiezione do portu Orkanger. Stamtąd na pokładzie statku trafiły do Gdyni. Ostatni, liczący niemal 700 kilometrów, etap podróży z Trójmiasta do Rzeszowa pokonały na ciężarówkach. Już na miejscu Norwegowie zostali podporządkowani Europejskiemu Dowództwu AIRCOM. Tym samym komponent stał się elementem zintegrowanej obrony powietrznej i przeciwrakietowej NATO. 19 grudnia osiągnął pełną gotowość operacyjną.
Norwegowie zastąpili w Jasionce żołnierzy z Wielkiej Brytanii, którzy od połowy 2022 roku strzegli przestrzeni powietrznej wokół bazy, wykorzystując wyrzutnie Sky Sabre. Sam NASAMS III to jeden z najnowocześniejszych tego typu systemów na świecie. Jest produkowany przez norweską firmę Kongsberg we współpracy z amerykańskim Raytheonem. NASAMS składa się z jednostki kierowania ogniem, radaru, wyrzutni i rakiet. Doskonale sprawdza się w zwalczaniu szybkich, nisko lecących i manewrujących celów, takich jak nieprzyjacielskie samoloty czy rakiety. Potrafi je razić na dystansie kilkudziesięciu kilometrów. Jednocześnie NASAMS może współpracować z innymi systemami – choćby wyrzutniami Patriot.
Obecnie z systemu korzysta kilkanaście państw. Baterie NASAMS osłaniają m.in. kluczowe obiekty w Waszyngtonie. Tego rodzaju wyrzutnie mają też w wyposażeniu armie Australii, Indonezji czy Holandii. System trafił wreszcie do Ukrainy, gdzie potwierdził swoje walory w walce przeciwko rosyjskim wojskom rakietowym i lotnictwu. Wariant NASAMS III wszedł do służby niespełna sześć lat temu. Wyrzutnie w tej wersji zostały przystosowane do wystrzeliwania rakiet AMRAAM, AMRAAM-ER i AIM-9X.
Tymczasem w Jasionce zameldowali się nie tylko Norwegowie. Już w styczniu do bazy dotarły dwie baterie Patriotów z 21 grupy rakiet przeciwlotniczych niemieckich sił powietrznych. Na Podkarpacie wyrzutnie i towarzyszące im pojazdy dotarły z bazy w Sanitz, która znajduje się w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Łącznie wysłany do Jasionki kontyngent liczy około 200 żołnierzy. Jak tłumaczył niemiecki minister obrony Boris Pistorius, misja potrwa sześć miesięcy. Każda z baterii Patriot składa się z maksymalnie ośmiu wyrzutni, pojazdów dowodzenia wraz z radarem i wozów zabezpieczenia technicznego. Wyrzutnie, które od kilku dni stacjonują w Polsce, wyposażone są w kinetyczne pociski antyrakietowe, zdolne strącać rakiety przeciwnika na dystansie od kilkudziesięciu do około 150 kilometrów.
Ale baza w Jasionce jest osłaniana nie tylko z ziemi. O jej bezpieczeństwo dbają także lotnicy. W grudniu ochrona kompleksu została wzmocniona przez cztery norweskie samoloty piątej generacji F-35. Maszyny pełnią całodobowe dyżury w 31 Bazie Lotnictwa Taktycznego, która mieści się w Poznaniu-Krzesinach. – Od chwili rozpoczęcia misji zdarzyło nam się już poderwać samoloty w trybie alarmowym – przyznaje ppłk pil. „Morgan”, dowódca norweskiego komponentu lotniczego. Stało się to w połowie grudnia, po jednym ze zmasowanych ataków rosyjskich na cele w Ukrainie. Do Norwegów dotarła wówczas informacja, że maszyny potencjalnego przeciwnika zmierzają ku polskiej granicy. Ostatecznie jednak jej nie przekroczyły. – Przez pewien czas operowaliśmy wówczas w pobliżu granicy, po czym wróciliśmy do bazy – wspomina „Morgan”. Niebawem i tu do Norwegów dołączą Niemcy. Jak bowiem zapowiedział minister Pistorius podczas wizyty w Jasionce, w najbliższym czasie w przestrzeni powietrznej Polski i Rumunii powinny ruszyć misje patrolowe z udziałem niemieckich myśliwców Eurofighter Typhoon.
Lotnisko w Rzeszowie-Jasionce w centrum uwagi wojskowych planistów znalazło się już kilka tygodni przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę. Po tym, jak Kreml zaczął eskalować żądania wobec swojego sąsiada i NATO, na Podkarpaciu wylądowali żołnierze z 82 Dywizji Powietrznodesantowej US Army. Już po wybuchu wojny baza przeobraziła się w potężny hub logistyczny, przez który popłynęła pomoc wojskowa i humanitarna dla Ukrainy. Jak podkreślał niedawno wicepremier i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz przez Jasionkę przechodzi od 90 do 95% wszystkich kierowanych na wschód transportów. Pod Rzeszowem lądują samoloty zachodnich oficjeli, którzy wybierają się z wizytami do Kijowa (ostatni odcinek drogi pokonują koleją), ale też maszyny z rannymi ukraińskimi żołnierzami. Z Jasionki trafiają oni do polskich szpitali.
Tymczasem rosyjscy politycy i propagandyści regularnie wymieniają podkarpackie lotnisko jako potencjalny cel ataku.
autor zdjęć: Ole Andreas Vekve / Forsvaret, Łukasz Zalesiński
komentarze