Ustawa o obronie ojczyzny wprowadza wiele nowych rozwiązań, dlatego MON uruchomiło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach, by wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę na temat zmienionych przepisów. Na naszych łamach regularnie publikujemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Udzielają ich eksperci z Ministerstwa Obrony Narodowej.

W jaki sposób rodzina żołnierza zawodowego może skorzystać z wojskowej służby zdrowia poza kolejnością? Jakie przepisy regulują tę sprawę?

Prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, udzielanych w podmiotach leczniczych, dla których podmiotem tworzącym jest minister obrony narodowej, oraz przez niego nadzorowanych, posiada wyłącznie żołnierz, a nie jego rodzina.

Czy jako żołnierz zawodowy, mając skierowanie do sanatorium z NFZ, mogę ubiegać się o urlop zdrowotny?

Zgodnie z § 13 rozporządzenia MON w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych, żołnierz może wystąpić do dowódcy z wnioskiem o udzielenie urlopu zdrowotnego po zakończeniu leczenia w podmiocie leczniczym, a w uzasadnionych przypadkach także po zakończeniu leczenia ambulatoryjnego, gdy nie wymaga on już dalszego leczenia w tym podmiocie, ale nie odzyskał jeszcze pełnej zdolności do wykonywania obowiązków służbowych. O potrzebie udzielenia żołnierzowi zawodowemu urlopu zdrowotnego oraz o proponowanym wymiarze tego urlopu orzekają wojskowe komisje lekarskie właściwe do orzekania o zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej.

Jako wieloletni żołnierz zawodowy w stopniu podoficerskim, dowiedziałem się, że mam cukrzycę. Jak do mojej sprawy podejdzie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzekająca o dalszej przydatności do służby?

Nie można jednoznacznie odpowiedzieć na zadane pytanie z uwagi na brak podstawowych informacji, na jakim stanowisku służy żołnierz. W kwalifikacji orzeczniczej orzecznik oprócz wyników badań bierze pod uwagę możliwość regularnego i dietetycznego odżywiania się oraz obciążenie psychofizyczne służby (nienormowany czas służby, służba zmianowa w trybie dyżurowym, stanowiska o wzmożonej odpowiedzialności) oraz strefę klimatyczną w przypadku żołnierzy kierowanych lub wyznaczonych do służby poza granicami państwa. Żołnierzy, u których stwierdza się cukrzycę, dającą się łatwo wyrównywać leczeniem dietetycznym lub w połączeniu z doustnymi lekami hipoglikemizującymi, można kwalifikować jako zdolnych. Żołnierzy z przypadkami cukrzycy trudnej do wyrównania, chwiejnej lub powikłanej należy kwalifikować jako niezdolnych. Natomiast w stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach lub instytucjach wojskowych na stanowiskach służbowych, których obowiązuje wykonywanie skoków spadochronowych z wysokości do 4000 m, oraz przewidzianych do wyznaczenia na ww. stanowiska służbowe w tych jednostkach, a także żołnierzy zawodowych pełniących służbę w Żandarmerii Wojskowej oraz przewidzianych do wyznaczenia na stanowiska służbowe w tych jednostkach, należy kwalifikować jako niezdolnych.

Jak zostanie naliczone uposażenie w sytuacji, gdy żołnierz powołany do służby po 2013 roku, odchodząc z armii w wieku 60 lat, nie osiągnie minimum stażu służby do emerytury wojskowej?

Żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek osiągnięcia 60. roku życia. Jeżeli żołnierz zwolniony ze służby nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekazuje się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należy również pamiętać, że na mocy art. 227 minister obrony narodowej, w przypadkach uzasadnionych potrzebami sił zbrojnych, na wniosek żołnierza zawodowego złożony nie później niż przed osiągnięciem 60. roku życia, może wyrazić zgodę na dalsze pełnienie przez niego zawodowej służby wojskowej, określając termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, przy czym nie może on być późniejszy niż dzień osiągnięcia przez żołnierza zawodowego wieku 65 lat.

W 2020 roku miałem 25 lat wysługi i przysługiwały mi cztery tzw. normy mieszkaniowe. Obecnie przysługują mi trzy normy, bo jeden z członków rodziny już nie żyje. Czy jeżeli wskażę rok 2020, to do obliczenia odprawy mieszkaniowej naliczone zostaną mi cztery normy?

Ustawa o obronie ojczyzny, na mocy art. 713, zmieniła zasady wypłaty odprawy mieszkaniowej. W efekcie tych zmian maksymalna wartość przysługującego żołnierzowi lokalu, którą uwzględnia się przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej, zwiększyła się z 80% do 100%. Małżonkowie żołnierze mogą – każdy z osobna – otrzymać odprawę mieszkaniową, mogą ją otrzymać także żołnierze, uprzednio funkcjonariusze innych formacji mundurowych, którzy posiadają co najmniej 10 lat wysługi czynnej służby wojskowej. Wśród zmian jest też ta, która zakłada, że żołnierz ma naliczane normy do wypłaty odprawy – na dzień przez niego wskazany, niezależnie od liczby norm w dniu jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Śmierć członka rodziny żołnierza nie ma wpływu na ustalenie kwoty odprawy mieszkaniowej. Innymi słowy, pomimo śmierci członka rodziny żołnierza (o ile osoba ta spełniała definicję członka rodziny żołnierza z art. 26 ustawy o zakwaterowaniu; w szczególności są to małżonkowie, którzy na dzień wskazany przez żołnierza pozostawali w związku małżeńskim, czy dzieci z nim zamieszkujące) norma na taką osobę jest należna.

Żołnierzowi 30 czerwca przydzielono miejsce w internacie, w związku z tym utracił od lipca tzw. świadczenie mieszkaniowe. Czy dodatek za rozłąkę przysługuje mu od lipca, czy sierpnia?

Prawo do dodatku za rozłąkę i zwrotu kosztów przejazdów nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki określone w art. 291 ust. 1, tj.:

1) pozostaje w związku małżeńskim i posiada z tym małżonkiem wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały albo
2) nie pozostaje w związku małżeńskim, lecz ma dziecko pozostające na jego utrzymaniu i wspólny adres zamieszkania albo zameldowania na pobyt stały z tym dzieckiem – oraz w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w rozumieniu przepisów ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2022 r., poz. 1623) korzysta z zakwaterowania zbiorowego albo przydzielono mu miejsce w internacie lub kwaterze internatowej, bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny. Żołnierzowi temu przysługuje dodatek za rozłąkę i zwrot kosztów przejazdów nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem.

W związku z powyższym prawo do dodatku za rozłąkę będzie przysługiwało od 1 sierpnia 2023 roku, ponieważ w lipcu zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania tego dodatku.

Żołnierz zawodowy w okresie służby pobierał dodatek służbowy: z tytułu zajmowania stanowiska dowódcy baterii (0,10 uposażenia bazowego od 1.01.2015 do 31.10.2016) oraz z tytułu służby w jednostce (0,30 uposażenia bazowego od 1.12.2022 do 31.12.2022). Z dniem 31.01.2023 został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Jak w ostatnim miesiącu służby należało ustalić kwotę należnego dodatku?

W omawianym przypadku prawidłowe jest przyznanie żołnierzowi w ostatnim miesiącu pełnienia służby jedynie dodatku z tytułu zajmowania stanowiska służbowego. Na szczególne podkreślenie zasługuje to, że z uwagi na brzmienie § 6 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia ministra obrony narodowej z 9 stycznia 2023 roku w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U., poz. 149) brak jest prawnej możliwości przyznania dodatku z tytułu służby w jednostce bojowej, z uwagi na fakt, że żołnierz nie otrzymywał go przez okres przekraczający sześć miesięcy.

Na jaki okres i na podstawie jakiego dokumentu można oddelegować żołnierza zawodowego?

Ustawodawca nie przewidział pojęcia oddelegowania żołnierza, więc formalnie takie skierowanie żołnierza poza macierzysty pododdział nie istnieje. Ustawa o obronie ojczyzny w art. 200.1. określa, w jakich sytuacjach żołnierza można przenieść do dyspozycji, a są to m.in. następujące przypadki:
– jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, przy czym okres pozostawania w dyspozycji nie może być jednorazowo dłuższy niż dwa lata;
– skierowanie go na studia, kursy i szkolenia;
– podjęcie przez niego pracy poza granicami państwa w strukturach organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych strukturach wojskowych, na podstawie umowy zawartej między tym żołnierzem a taką organizacją – jeżeli przemawiają za tym potrzeby sił zbrojnych;
– udzielenie żołnierzowi zawodowemu urlopu wychowawczego;
– wydanie w stosunku do niego decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, przy czym właściwy dowódca może go zwolnić z wykonywania zadań służbowych.