Niemal 400 mln zł Narodowe Centrum Nauki przekaże 618 laureatom piętnastej edycji konkursów OPUS i PRELUDIUM. Finansowanie na realizację badań podstawowych otrzymało również troje naukowców z Wydziału Nowych Technologii i Chemii WAT prowadzących prace badawcze w dyscyplinie inżynieria materiałowa. Laureatem konkursu OPUS został mjr dr inż. Marek Polański z Katedry Zaawansowanych Materiałów i Technologii, a laureatkami PRELUDIUM – mgr inż. Magdalena Karpowicz również z Katedry Zaawansowanych Materiałów i Technologii oraz mgr inż. Joanna Moś z Instytut Fizyki Technicznej.

Obydwa konkursy adresowane były do zespołów badawczych realizujących projekty w jednej z trzech kategorii: nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce, nauk o życiu oraz nauk ścisłych i technicznych. W konkursie OPUS mogą brać udział wszyscy badacze, bez względu na stopień naukowy. Natomiast w PRELUDIUM wyłącznie ci nieposiadający stopnia naukowego doktora. Łącznie do NCN wpłynęło 2970 wniosków. OPUS umożliwia uzyskanie dofinansowania na projekty badawcze, w tym na zakup lub wytworzenie aparatury naukowo-badawczej. Środki finansowe w tym konkursie otrzymało 359 zespołów. Konkurs PRELUDIUM skierowany jest do osób dopiero rozpoczynających swoją karierę naukową. Finansowanie otrzymało 259 projektów.

Mjr dr inż. Marek Polański i mgr inż. Magdalena Karpowicz prowadzą prace naukowo-badawcze nad materiałami do przechowywania wodoru w fazie stałej. „Magazynowanie wodoru stanowi duży problem, ponieważ wodór jest gazem o najmniejszej masie molowej i bardzo niskiej gęstości w stanie ciekłym – co powoduje, że przechowywanie go w stanie sprężonego gazu lub kriogenicznej cieczy jest nieefektywne pod względem objętościowym. Niektóre materiały absorbujące wodór w fazie stałej są zdolne do przechowywania go znacznie efektywniej przy ciśnieniu bliskiemu atmosferycznemu – nad takimi rozwiązaniami pracują naukowcy z Katedry Zaawansowanych Materiałów i Technologii” – wyjaśnia mjr Polański.

W ramach wyróżnionego projektu kierowanego przez mjr. dr. inż. Marka Polańskiego pt. „Badanie wpływu temperatury na efekt syntezy podwójnych i potrójnych wodorków metali wytwarzanych w procesie reaktywnego mielenia w planetarnym młynku kulowym” będą prowadzone badania, które mają pokazać, w jaki sposób temperatura procesu reaktywnego mielenia wpływa na reakcję tworzenia wodorków metali. Reaktywne mielenie prowadzone jest z użyciem popularnych młynków kulowych. Jego celem jest nie tylko rozdrobnienie umieszczanego w nim materiału, ale również doprowadzenie do jego reakcji ‒ przeważnie z gazem. Metoda ta jest szybka, efektywna, skalowalna i doskonale nadaje się do syntezy materiałów do przechowywania wodoru w stanie stałym. Do tej pory, w literaturze światowej nie zostały jeszcze opublikowane wyniki badań pokazujące w jaki sposób temperatura tego procesu wpływa na wynik syntezy – głównie z powodu braku dostępności odpowiedniego sprzętu badawczego. Skonstruowane w WAT unikatowe w skali globalnej cylindry, które umożliwiają kontrolę ciśnienia i temperatury podczas mielenia, pozwalają na podjęcie takiego wyzwania. Zespół ma wielkie nadzieje związane z projektem. W przypadku jego powodzenia, otworem staną drzwi do całkowicie nowego i nieodkrytego pola badań w zakresie syntezy materiałów do przechowywania wodoru w stanie stałym, a badacze z WAT będą na tym polu pionierami. Projekt otrzymał dofinansowania w wysokości 973 000 zł.

Mgr inż. Magdalena Karpowicz w ramach konkursu PRELUDIUM będzie realizować projekt pt. „Badanie mechanizmów tworzenia wodorku żelazowo-magnezowego z austenitu stopowego w procesie mechanochemicznej syntezy”. Kwota finansowania tego projektu to 208 600 zł. Wodorek żelazowo-magnezowy (Mg2FeH6) ze względu na swoje właściwości jest jednym z najczęściej badanych związków mających potencjalne zastosowanie jako materiał do magazynowania wodoru w fazie stałej. Istnieje wiele sposobów otrzymywania tego wodorku, jednak praktycznie zawsze do jego produkcji stosowany jest proszek czystego technicznie żelaza. Dlatego też bardzo interesującym zagadnieniem jest zbadanie możliwości syntezy wodorku ze stali austenitycznej – która jest stopem na bazie żelaza, ale dodatki chromu i niklu w znacznej ilości sprawiają, że stop ten posiada inną niż czyste żelazo sieć krystaliczną (A1 zamiast A2). Zastosowanie tej formy żelaza do syntezy tego wodorku nie zostało jeszcze zbadane. Austenit stopowy może być pozyskiwany na przykład ze złomu stalowego (stale kwasoodporne), co czyni zaproponowaną metodę ciekawą nie tylko pod względem poznawczym, ale również ekonomicznym.

Badania dotyczące światłowodów również w ramach PRELUDIUM będzie prowadzić mgr inż. Joanna Moś, która otrzymała 126 000 zł na realizację projektu pt. „Hybrydowe połączenie przewężenia światłowodowego z dodatkowym materiałem jako aktywny element do sterowania właściwościami propagacyjnymi wiązki światła”. W projekcie zaproponowano zastosowanie jako płaszcza/otoczki przewężki w światłowodach, takich materiałów jak: ciekły kryształ, mieszanina ciekłych kryształów z nanocząstkami oraz mieszaniny wyższych alkanów z nanocząstkami. W wyniku tego powstaje hybrydowe połączenie światłowodu i dodatkowego materiału, stanowiącego aktywny element, umożliwiający zmianę parametrów rozchodzącej się wiązki światła. Zmiany te możliwe są dzięki właściwościom wykorzystywanych materiałów takich jak przejścia fazowe, czy anizotropia i możliwościom sterowania ich za pomocą czynników zewnętrznych: temperatury, czy napięcia. Wyniki otrzymane w przeprowadzonych badaniach będą przydatne przy budowie różnych urządzeń optycznych w zastosowaniach komercyjnych, np. czujników oraz filtrów.

Więcej informacji o konkursach OPUS i PRELUDIUM znajdziesz tutaj.

oprac. Ewa Jankiewicz/ rzecznik prasowy WAT