20 maja rozpoczyna się ćwiczenie taktyczno-specjalne SAREX-24, którego organizatorem jest Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych. Jego głównym celem jest sprawdzenie zdolności Sił Zbrojnych RP i układu pozamilitarnego. Swój wkład w ćwiczenie będą miały również Wojska Obrony Terytorialnej, które zaangażują naziemne zespoły poszukiwawczo-ratownicze (NZPR) oraz zespoły medyczne do akcji poszukiwawczo ratowniczych. Ćwiczenie potrwa do 24 maja.

NZPR oraz zespoły medyczne funkcjonują w każdej brygadzie obrony terytorialnej i stanowią od kilku lat istotny element systemu poszukiwania i ratownictwa lotniczego- ASAR (Aeronautical Rescue Coordination Centre). NZPR zostały wyposażone w odpowiedni do prowadzenia poszukiwań sprzęt. Odbywają cykliczne szkolenia i treningi w poszukiwaniu załóg statków powietrznych, które uległy katastrofie i wymagają udzielenia pomocy. Analogicznie zespoły medyczne to wyspecjalizowani ratownicy pola walki, potrafiący udzielić niezbędnej pomocy osobom poszkodowanym także w katastrofach.

W ćwiczeniu SAREX-24 biorą udział NZPR z 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej, 5 Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej, 7 Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej oraz zespoły medyczne z 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej oraz 5 Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej.

Żołnierze wchodzący w skład NZPR i zespołów medycznych w ramach ćwiczenia SAREX-24 będą doskonalili swoje umiejętności w poszukiwaniu statków powietrznych oraz udzielaniu pomocy poszkodowanym w katastrofach lotniczych współpracując w ramach systemu ASAR z innymi elementami tego systemu.

W trakcie ćwiczenia SAREX-24 zaplanowano kilka epizodów, w których naziemne zespoły poszukiwawcze i zespoły medyczne wezmą udział, m.in.:

- w prowadzeniu działań poszukiwawczo- ratowniczych po rozbiciu się małego cywilnego statku powietrznego;

- w prowadzeniu działań poszukiwawczych po zaginięciu wojskowego bezzałogowego statku powietrznego;

- w prowadzeniu działań poszukiwawczo-ratowniczych po zdarzeniu lotniczym polegającym na awaryjnym lądowaniu wojskowego śmigłowca MI-2 w strefie przygranicznej.

***

Wojska Obrony Terytorialnej są piątym, najmłodszym rodzajem Sił Zbrojnych RP. Oficjalna data utworzenia tej formacji, to 1 stycznia 2017 r.

Budowa WOT postępowała etapowo. Najpierw powstało Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej, na którego czele stanął generał Wiesław Kukuła. Następnie rozpoczęło się formowanie trzech pierwszych brygad obrony terytorialnej w województwach podlaskim, lubelskim i podkarpackim. W sumie, w pierwszym roku działalności zapoczątkowano formowanie sześciu brygad OT (czwarta w województwie warmińsko-mazurskim oraz dwie brygady w województwie mazowieckim). Na koniec pierwszego roku budowy WOT stan liczebności wynosił ponad 7,5 tys. żołnierzy. W kolejnym, 2018 r. struktury rozbudowano o kolejnych siedem brygad OT (pomorską, kujawsko-pomorską, łódzką, świętokrzyską, małopolską, wielkopolską i śląską). W tym roku rozpoczęto również formowanie Centrum Szkolenia WOT w Toruniu. Na koniec 2018 r. liczebność żołnierzy nowego rodzaju sił zbrojnych wynosiła blisko 17 tys. Formowanie kolejnych dwóch brygad OT (zachodniopomorskiej i dolnośląskiej) rozpoczęto w 2019 r. Dowództwu WOT podporządkowano Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki, sformowano też szkołę podoficerską „SONDA”. Liczebność formacji na koniec 2019 r. wynosiła blisko 25 tys. żołnierzy. W 2020 r., pomimo ograniczeń związanych z pandemią nadal rozbudowywano struktury WOT. Rok 2020 zakończył się stanem żołnierzy WOT na poziomie blisko 27,5 tys. W marcu 2021 r. rozpoczęto formowanie kolejnych trzech brygad OT (stołecznej, nadbużańskiej oraz przemyskiej).

Aktualnie w skład Wojsk Obrony Terytorialnej wchodzi:

- Dowództwo WOT w Zegrzu,
- batalion dowodzenia WOT w Zegrzu,
- osiemnaście brygad obrony terytorialnej - z czego 4 brygady (1 Podlaska Brygada Obrony Terytorialnej, 4 Warmińsko-Mazurska Brygada Obrony Terytorialnej, 19 Nadbużańska Brygada Obrony Terytorialnej, 20 Przemyska Brygada Obrony Terytorialnej) tworzą tzw. Komponent Obrony Pogranicza- dedykowany obronie granicy państwowej i rejonów przygranicznych,
- Jednostka Wojskowa Działań Niekonwencjonalnych „GRYF”.
- dwa centra szkolenia (Centrum Szkolenia WOT w Toruniu i Centrum Szkolenia Łączności i
Informatyki w Zegrzu),
- Szkoła Podoficerska „SONDA”,
- Ośrodek Reprezentacyjny WOT w Radomiu (orkiestra reprezentacyjna WOT i kompania honorowa WOT).
- w trakcie tworzenia są dwie kolejne brygady obrony terytorialnej: 15 Lubuska Brygada Obrony Terytorialnej oraz 17 Opolska Brygada Obrony Terytorialnej.

Swój potencjał Wojska Obrony Terytorialnej opierają głównie na żołnierzach pełniących terytorialną służbę wojskową. Ten rodzaj służby może być pełniony tylko w WOT. Jej specyfika polega na tym, że można ją łączyć z pracą w środowisku cywilnym, z nauką oraz życiem rodzinnym. Po przejściu szkolenia podstawowego i złożeniu przysięgi wojskowej jest się powoływanym na szkolenia min. 2 dni w miesiącu (sobota, niedziela) oraz raz w roku na 14 dni na szkolenie prowadzone na poligonie. W pozostałe dni żołnierz pełniący terytorialną służbę wojskową prowadzi „życie w cywilu”, pozostając w dyspozycji do działania. Oznacza to, że może być powoływany na szkolenia ponadplanowo lub w sytuacjach kryzysowych w trybie natychmiastowego stawiennictwa, kiedy zagrożone jest życie ludzkie lub mienie lokalnej społeczności, w której żyje.

Żołnierze pełniący terytorialną służbę wojskową nazywają sami siebie Terytorialsami. Tworzą oni społeczność żołnierzy-ochotników, uformowaną na gruncie wysokiej samoświadomości i automotywacji, ukierunkowanej na zapewnienie bezpieczeństwa lokalnym społecznościom i obronę swoich małych ojczyzn.

W WOT obecnie służy ponad 40 tys. żołnierzy, z czego 35 tys. stanowią żołnierze pełniący terytorialną służbę wojskową, niecałe 5 tys. to żołnierze zawodowi, a kilkaset- żołnierze aktywnej rezerwy.

Dowódcą Wojsk Obrony Terytorialnej aktualnie jest gen. bryg. dr Krzysztof Stańczyk.

Tekst: Zespół prasowy DWOT