Jednym z najważniejszych epizodów manewrów „Anakonda ’18” był przerzut wojsk, który realizowała 12 Brygada Zmechanizowana. Kilkadziesiąt wojskowych pojazdów ruszyło ze Stargardu i Szczecina, aby dotrzeć do Orzysza, gdzie była prowadzona operacja obronna. Teren, na którym stacjonowało wojsko, wcześniej rozpoznali i zabezpieczyli członkowie organizacji proobronnych.

Na ćwiczenia „Anakonda ’18” do Orzysza przyjechało 80 członków organizacji proobronnych. To uczestnicy programu „Paszport do współpracy pododdziałów organizacji proobronnych z jednostkami wojskowymi Sił Zbrojnych RP” prowadzonego przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Jeden z plutonów tworzyli członkowie Stowarzyszenia Obronnego FIA, które ukończyło pierwszą edycję programu, natomiast drugi – przedstawiciele Związku Strzeleckiego „Strzelec” Organizacji Społeczno-Wychowawczej z Nowego Sącza, Grajewa i Ełku oraz Stowarzyszenia Proobronnego „Garda”. Dla nich udział w manewrach był ostatnim etapem do uzyskania certyfikatu potwierdzającego przygotowanie do współpracy z Wojskiem Polskim.

Scenariusz ćwiczenia zakładał, że w ciągu 60 dni granicę państwa mogą przekroczyć siły przeciwnika. Dlatego z drugiego końca kraju do Orzysza przyjechał batalion zmechanizowany z 12 Brygady Zmechanizowanej, który miał wziąć udział w operacji obronnej. Jednak, zanim żołnierze wkroczyli do akcji, pełne ręce roboty mieli członkowie organizacji proobronnych. To właśnie ich zadaniem było zabezpieczenie terenu, na którym stacjonowało wojsko.

– Naszym pierwszym zadaniem było zajęcie określonych pozycji, musieliśmy też zorganizować obozowisko i posterunki kontrolne. Te zostały ulokowane w skrajnych punktach terenu, który wcześniej wyznaczyli żołnierze – mówi Mariusz Sybilski, wiceprezes stowarzyszenia FIA. – Kiedy wszystko było gotowe, zaczęliśmy prowadzić patrole, aby sprawdzić, czy na okolicznych drogach bądź w budynkach nie znajdują się zasadzki lub inne niespodzianki, które mogłyby zakłócić pobyt wojska – dodaje.

Nocny patrol|

Proobronni spędzili w terenie kilka dni. Na potrzeby ćwiczenia, każdy z plutonów został podzielony na sekcje, które realizowały zadania przez całą dobę. – Część z nas zajmowała się patrolowaniem terenu, czuwaliśmy także na posterunkach. Dzięki podziałowi obowiązków, każdy miał też szansę odpocząć. Zależało nam bowiem na tym, aby wszyscy mieli szansę jak najwięcej nauczyć się na tym ćwiczeniu – wyjaśnia Sybilski. Jak mówi, proobronni chętnie z tej możliwości korzystali, choć ich działaniom nie sprzyjała pogoda. – Duża mgła sprawiła, że widoczność była kiepska, a każdy podmuch wiatru powodował, że z drzew zaczynała kapać woda. Ale jesteśmy przygotowani do działania w różnych warunkach atmosferycznych. Najlepszym lekarstwem na niską temperaturę jest po prostu ruch – wyjaśnia.

Natomiast Piotr Szczerkowski, dowódca drugiego plutonu uważa, że o ile zadania, które postawiono przed ochotnikami, nie były dla nich wyzwaniem, o tyle problematyczne okazało się zgranie pododdziału. – Koledzy, którzy tworzą bliźniaczy pluton wywodzą się z jednej organizacji, zatem dobrze się znają – mówi. – Natomiast nasz został stworzony z przedstawicieli aż czterech formacji, więc przede wszystkim musieliśmy się koncentrować na zgraniu pododdziału – zaznacza.

Przekazanie dowodzenia

Zgodnie ze scenariuszem, proobronni, którzy ćwiczyli w Orzyszu najpierw podlegali dowódcy stacjonującej tu 15 Brygady Zmechanizowanej, a kiedy na poligon przyjechała grupa koordynująca ulokowanie wojsk, to ona przejęła dowodzenie. Natomiast kiedy swoją misję na Mazurach rozpoczęli żołnierze 12 Brygady Zmechanizowanej, to właśnie dowódca batalionu z „dwunastki”, ppłk Paweł Bednarz, stawiał proobronnym zadania. – Członkowie organizacji proobronnych zabezpieczyli teren, na którym stacjonowaliśmy, ale także współpracowali z żołnierzami, którzy odpowiadali za jego ochronę. Można powiedzieć, że byli dodatkowymi oczami i uszami naszego batalionu – mówi podpułkownik. – Było to ciekawe doświadczenie. Do tej pory nie ćwiczyliśmy z cywilnymi organizacjami, których struktura, wyposażenie, a nawet zachowanie przypominałaby te, które znamy z wojska – mówi.

A czy zdaniem oficera zaangażowanie proobronnych do zadań, które mogliby wykonać żołnierze ma sens? – W czasie ćwiczeń działamy w pokojowych warunkach, podczas zagrożenia wojennego nasze pododdziały byłyby o wiele liczniejsze – mówi. – Ale dzięki temu, że były z nami organizacje proobronne, liczba osób zaangażowanych do działania była zbliżona do tej, jaka działałaby w czasie „W” – dodaje.

Jednak Orzysz, to nie jedyne miejsce, gdzie podczas „Anakondy ’18” działały organizacje proobronne. Płk Mirosław Mika, szef Zespołu ds. Kontaktów z Organizacjami Proobronnymi Biura do Spraw Proobronnych MON wyjaśnia, że formacje współdziałały z wojskiem także w Drawsku, Morągu oraz w Chełmnie, gdzie proobronni wspierali organizację przeprawy żołnierzy przez Wisłę. Poza tym współpracowali także z administracją publiczną. W Białymstoku brali udział w ćwiczeniu, które polegało na ewakuacji ludności, a w Puławach wspierali ochronę zakładu przemysłowego.

Współpraca z WOT-em

Dlaczego tego typu zadania wykonują członkowie organizacji proobronnych, a nie żołnierze wojsk obrony terytorialnej? – Nie ma tu żadnej kolizji. Zaangażowanie jednej formacji nie wyklucza udziału drugiej, a wręcz przeciwnie, one mogą się uzupełniać – podkreśla płk Mika. Dodaje także, że taka sytuacja miała miejsce właśnie na „Anakondzie”, bowiem odbyły się dwa epizody, podczas których żołnierze WOT-u i członkowie organizacji musieli współpracować. – Co prawda terytorialsi, ze względu na to, że są częścią sił zbrojnych mieli trudniejsze zadania, ale proobronni z nimi współdziałali – dodaje.

Działania członków organizacji proobronnych monitorował zespół badawczy z Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych z Bydgoszczy. To właśnie ta jednostka ma przygotować raport, który pozwoli określić rolę, jaką ochotnicy mają pełnić w systemie obronności państwa. – Dzięki temu będziemy wiedzieli, czy proobronni i terytorialsi powinni docelowo działać razem czy obok siebie, a może udowodni, że cywile powinni jednak zostać oddelegowani do działania z jednostkami układu pozamilitarnego, np. z administracją publiczną – mówi przedstawiciel Biura ds. Proobronnych.