Dobiegają końca prace rządu nad nowelizacją ustawy o weteranach. Gdy wejdzie ona w życie, żołnierze, którzy zostali ranni podczas służby na zagranicznych misjach, otrzymają rekompensaty. Zasady wypłaty tego świadczenia będą proste – za jeden procent orzeczonego przez komisję lekarską uszczerbku na zdrowiu dostaną 6 tys. zł.

Zdjęcie ilustracyjne. XII zmiana PKW Afganistan, 2013 r.

Minister obrony narodowej powiedział, że dobiegają końca prace nad nowelizacją ustawy o weteranach. Zmiany dotyczą m.in. zasad przyznawania rekompensat żołnierzom rannym na misjach. Nad jakimi rozwiązaniami jeszcze pracujecie?

Krzysztof Kosiński, dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON: Po pierwszych założeniach do nowelizacji ustawy o weteranach i uzgodnieniach, które odbyły się wiosną 2024 roku, kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej wprowadziło istotne zmiany w tym projekcie, m.in. uprościliśmy procedurę przyznawania rekompensaty, a także zmieniliśmy jej kryteria. Dlatego konieczne były ponowne konsultacje i uzgodnienia, podczas których niektóre instytucje i resorty zgłosiły uwagi do projektu.

Czy te uwagi mogą opóźnić wejście ustawy w życie?

Nie spodziewam się opóźnień. Kierownictwo ministerstwa chce przyjąć projekt nowelizacji ustawy w wersji, co do zasady, zaproponowanej podczas ponownych konsultacji i jak najszybciej doprowadzić do przekazania dokumentu do Sejmu. Zgłoszone na tym etapie uwagi dotyczą głównie oceny skutków nowelizacji czy doprecyzowania uzasadnienia.

Początkowy zapis w nowelizacji ustawy, że rekompensaty otrzymają tylko weterani poszkodowani, których uszczerbek na zdrowiu wynosi powyżej 30 procent, wywołał w środowisku żywe dyskusje. Podczas konsultacji Stowarzyszenie Rannych i Poszkodowanych w Misjach poza Granicami Kraju postulowało zmianę tego przepisu, aby nie dzielić weteranów. Czy ten zapis został zmieniony?

Tak. Na potrzebę wprowadzenia tego rozwiązania zwracali uwagę również weterani podczas wielu spotkań, jakie odbyłem w jednostkach na terenie całego kraju. Zgłaszane przez nich wnioski przedstawiłem ministrowi obrony narodowej, który podjął decyzję o uproszczeniu procedur i zmianie sposobu obliczania tego świadczenia. Minister podkreślił, że chce objąć rekompensatami wszystkich weteranów poszkodowanych.
W obecnie proponowanym brzmieniu rekompensata, o jaką będzie mógł się ubiegać każdy weteran poszkodowany, będzie uzależniona od wysokości procentowego uszczerbku na jego zdrowiu. Zaproponowaliśmy prosty mechanizm wsparcia tej grupy, który obejmuje wszystkich zainteresowanych.

Na czym polega ten mechanizm?

W projekcie ustawy przyjęliśmy, że jeden procent uszczerbku na zdrowiu weterana poszkodowanego będzie odpowiadał 6 tys. zł. Każdy łatwo więc obliczy, jak wysokie może otrzymać świadczenie. Przyznanie tego świadczenia będzie oparte na prostych i klarownych zasadach, bazujących na wcześniejszych decyzjach w zakresie uzyskania statusu weterana.

Jak duża jest grupa rannych na misjach żołnierzy, którzy mogą wystąpić o rekompensaty?

Z danych Ministerstwa Obrony Narodowej wynika, że mamy 867 weteranów poszkodowanych, a 119 z nich ma orzeczony uszczerbek na zdrowiu powyżej 30 procent.

Kontrowersje podczas pierwszych konsultacji międzyresortowych wzbudził także art. 36c. 2, który uzależniał wysokość rekompensaty od cierpień fizycznych i psychicznych związanych z okolicznościami doznanego uszczerbku oraz jego następstw, w tym jego trwałości. Na wysokość świadczenia miał też mieć wpływ status materialny weterana poszkodowanego. Czy te zapisy pozostały?

Nie. W związku z całkowitym przebudowaniem koncepcji przyznawania rekompensaty mamy propozycje przepisów, które jasno określają, że rekompensata będzie zależeć jedynie od procentowego uszczerbku na zdrowiu weterana poszkodowanego. Przepisy, o jakich pani wspomniała, wynikały po części z zaproponowanego początkowo sposobu obliczenia wysokości rekompensaty. Miała o tym decydować komisja, potrzebne więc były kryteria, na jakich mogłaby się oprzeć. Obecnie proces ten będzie przebiegał według innych zasad i został maksymalnie uproszczony.

Jakie warunki trzeba będzie spełnić, aby otrzymać to świadczenie?

Po wejściu w życie nowych przepisów, weteran poszkodowany będzie musiał złożyć wniosek do ministra obrony narodowej. Istotne jest, że weterani już legitymujący się statusem weterana poszkodowanego będą mogli to zrobić w ciągu dwóch lat od wejścia w życie proponowanych przepisów. Po złożeniu dokumentów weteran poszkodowany dostanie informację o przysługującym mu świadczeniu. Może wtedy zdecydować o jego przyjęciu albo je odrzucić.

Co mogą zrobić weterani, którzy uznają, że kwota rekompensaty jest zbyt niska?

Mogą odwołać się do sądu administracyjnego.

Ile spraw sądowych o wypłatę odszkodowania teraz się toczy i jak one przebiegają?

Obecnie toczy się pięć takich spraw, w tym dwie są na etapie apelacji. Analizujemy każdy wyrok i zależnie od jego uzasadniania podejmujemy decyzję o ewentualnych dalszych krokach. Tak postąpiliśmy przy jednej z ostatnich spraw, również decyzjami o nieskładaniu apelacji i zrealizowaniu wyroku w całości. Natomiast czym innym są działania weterana, które mogą skutkować kolejnymi etapami postępowania sądowego.

Stowarzyszenie Rannych i Poszkodowanych w Misjach poza Granicami Kraju proponowało także, aby przy nowelizacji ustawy o weteranach uwzględnić kilka spraw niezwiązanych z rekompensatami. Chodziło o możliwość podjęcia bezpłatnych studiów doktoranckich, korzystanie bez opłat z hal sportowych, siłowni i pływalni znajdujących się na terenie jednostek i instytucji wojskowych, a także aby weteran poszkodowany mógł zabrać raz w roku bezpłatnie na turnusy readaptacyjno-kondycyjne nie tylko żonę, lecz także dzieci. Dlaczego te propozycje zostały odrzucone?

Przy obecnej nowelizacji ustawy o weteranach chcieliśmy skupić się na kwestiach dotyczących rekompensat. Gdybyśmy propozycje zmian poszerzyli, przyjęcie dokumentu mogłoby wydłużyć się w czasie. Dla weteranów byłaby to strata finansowa, dla resortu opóźnienie realizacji istotnych dla środowiska zapowiedzi. Zebraliśmy jednak wszystkie postulaty zgłoszone podczas konsultacji. Chcemy zrobić przegląd aktów prawnych dotyczących wsparcia żołnierzy weteranów. Każdej ustawie po pewnym okresie funkcjonowania należy się przyjrzeć. Po zakończeniu przeglądu zaproponujemy ministrowi obrony narodowej zmiany, które będą służyły dalszemu rozszerzeniu systemu wsparcia weteranów.