Ustawa o obronie ojczyzny wprowadziła wiele nowych rozwiązań. Dlatego Ministerstwo Obrony Narodowej przeprowadziło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach, aby wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę o zmienianych przepisach. Na naszych łamach regularnie publikujemy wyjaśnienia ekspertów z MON-u na najczęściej zadawane pytania.

Czy żołnierzowi zawodowemu, który przyszedł na „nowych zasadach” (tj. wymagane 25 lat służby do minimalnej emerytury), naliczane są dodatkowe procenty do emerytury, np. za pracę przy materiałach wybuchowych czy zwalczanie terroryzmu?

Zgodnie z przepisem art. 18e ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2022 r. poz. 2528 z późn. zm.) emeryturę wojskową dla żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 2012 r. podwyższa się o 0,5% podstawy jej wymiaru za każdy miesiąc pełnienia służby na froncie w czasie wojny oraz w strefie działań wojennych. Pozostałe zwiększenia wymiaru emerytury, z tytułu szczególnych warunków służby wojskowej, nie dotyczą tej grupy żołnierzy zawodowych.

Zgodnie z art. 542 ustawy o obronie ojczyzny pracownikowi resortu obrony narodowej z nadanym pracowniczym przydziałem mobilizacyjnym można przyznać świadczenia w postaci pomocy finansowej i rzeczowej na zakup lub dofinansowanie usług związanych z wypoczynkiem albo rehabilitacją pracownika lub członków jego rodziny. Z jakiej puli (funduszu) mają pochodzić pieniądze na wspomnianą pomoc? Czy przyznana pomoc będzie opodatkowana podatkiem dochodowym? Czy są prowadzone prace legislacyjne w tym zakresie?

Świadczenia socjalno-bytowe przysługujące na podstawie art. 542 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny pracownikom resortu obrony narodowej, którym został nadany pracowniczy przydział mobilizacyjny, nie są świadczeniami finansowanymi z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, zatem – w opinii Departamentu Spraw Socjalnych – nie podlegają one zwolnieniu od opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Departament nie posiada wiedzy, aby aktualnie prowadzone były prace legislacyjne zmieniające przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym zakresie.

Jednocześnie należy podkreślić, że w świetle art. 542 ust. 2 ustawy o obronie ojczyzny w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń socjalno-bytowych przysługujących na mocy ww. ustawy i innych przepisów (np. zakładowego funduszu świadczeń socjalnych) pracownikowi resortu obrony narodowej przysługują świadczenia dla niego korzystniejsze.

Czy w przypadku otrzymania wezwania do sądu cywilnego przez żołnierza udziela mu się zgody na wyjazd, czy też musi wykorzystywać dzień wolny z ponadnormatywnego czasu pracy?

Ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny nie reguluje wprost poruszonej w pytaniu kwestii, jak również nie ma przepisów, które można by było stosować odpowiednio do przedmiotowej sytuacji. Nadmienić należy, że na gruncie obowiązujących przepisów istnieje możliwość udzielenia urlopu okolicznościowego zgodnie z dyspozycją § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 2 marca 2023 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych, zgodnie z którą urlopu okolicznościowego w wymiarze od 1 do 5 dni roboczych można także udzielić żołnierzowi zawodowemu, na jego umotywowany wniosek, w celu załatwienia ważnych spraw osobistych. Niemniej jednak należy stwierdzić, że każdorazowe rozstrzygnięcie w omawianym zakresie będzie wymagać indywidualnej analizy opartej na stanie faktycznym oraz zgodnej z obowiązującymi przepisami.

Czy okresowe zwiększenie wynagrodzenia wypłacane żołnierzom zawodowym od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., wynoszące 1/5 kwoty różnicy między uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. a kwotą należnego uposażenia na dzień 1 stycznia 2023 r., może stanowić podstawę należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oraz emerytury lub renty?

Odpowiadając na powyższe pytanie, należy wskazać, że dyspozycje norm przywołanych art. 442 ust. 2, art. 458 ust. 1 oraz art. 459 pkt 1 ustawy odnoszą się do uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym. W tym miejscu należy zaś podkreślić, że omawiane „zwiększenie” uposażenia nie jest uposażeniem zasadniczym lub dodatkiem o charakterze stałym, wobec powyższego nie dostrzega się możliwości jego uwzględnienia przy ustalaniu wysokości należności określonych przywołanymi przepisami.

Czy żołnierzowi zawodowemu mieszkającemu w kwaterze internatowej wraz z małżonką, również żołnierzem zawodowym, przysługują należności związane z przeniesieniem służbowym w razie kolejnego przeniesienia? Obecnie żołnierze są zameldowani w miejscach zamieszkania ich rodzin.

Zgodnie z brzmieniem art. 445 ust. 1, 2 i 4 ustawy żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w której żołnierz zajmował dotychczas stanowisko służbowe, przysługują:
1) ryczałt z tytułu przeniesienia – w wysokości 50% najniższej stawki uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego;
2) diety – za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby w wysokości stawki diety przysługującej z tytułu odbywania krajowej podróży służbowej, obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby określonej w przepisach (na podstawie art. 775 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy);
3) ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby – w wysokości obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza ceny biletu za przejazd pociągiem pospiesznym w klasie drugiej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby, z uwzględnieniem posiadanej przez żołnierza i członków jego rodziny ulgi na dany środek transportu. W przypadku gdy na danej trasie nie ma połączenia kolejowego, cenę biletu ustala się na podstawie tabeli opłat przewoźnika kolejowego i najkrótszej odległości drogowej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby.
2. W przypadku przesiedlenia się żołnierza zawodowego do nowego miejsca pełnienia służby przysługują mu ponadto:
1) zasiłek osiedleniowy – w wysokości:
a) 250% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego – jeżeli żołnierz przesiedlił się z członkami rodziny,
b) 50% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego – jeżeli żołnierz:
– jest samotny albo
– przesiedlił się bez członków rodziny;
2) zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych – w wysokości udokumentowanej rachunkiem, nie większej jednak niż 200% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego.
Zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe w miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego albo jest on zameldowany na pobyt stały.

Wobec powyższego należy podkreślić, że powstanie uprawnień do wymienionych należności uzależnione jest od wskazanego faktu wyznaczenia na stanowisko służbowe. Natomiast kwestia aktualnego zamieszkiwania w kwaterze internatowej pozostaje bez znaczenia w stosunku do powyżej wymienionych należności.

Czy w przypadku wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innym garnizonie i złożenia przez niego odwołania w ustawowym terminie 14 dni żołnierz pozostaje w macierzystej jednostce, czy oczekuje na decyzje w jednostce wojskowej wskazanej w rozkazie?

Zgodnie z art. 122 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i skargę do właściwego sądu administracyjnego na zasadach określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy wskazać, że zgodnie z art. 130 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu. W myśl § 2 cytowanego artykułu wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Zgodnie z § 3 przedmiotowego artykułu wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji w przypadkach gdy:
1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności;
2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
Jednocześnie w myśl § 4 wspomnianego artykułu decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron.

Czy świadczenie motywacyjne przysługuje żołnierzowi powołanemu ponownie do zawodowej służby wojskowej w 2023 r., który został zwolniony w 2018 r. i otrzymał ocenę dobrą z ostatniej opinii (przed ponownym powołaniem do służby).

Cytowany w omawianym pytaniu przepis odnosi się do oceny w ostatniej opinii służbowej. Wobec braku dodatkowych regulacji należy go rozumieć jako ostatnią wystawioną żołnierzowi ocenę w opinii służbowej, bez względu na to, kiedy ta opinia została wystawiona. Jeżeli więc żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, następnie ponownie do niej powołany, ale nie był jeszcze opiniowany, to jego ostatnią oceną w opinii służbowej będzie ostatnio wystawiona ocena przed zwolnieniem z tej służby. W konsekwencji jeśli żołnierz posiada ocenę nie niższą niż dobra i spełnia pozostałe przesłanki, to z dniem powołania do zawodowej służby wojskowej nabywa prawo do omawianej należności.