Dowódca generalny rodzajów sił zbrojnych gen. broni Mirosław Różański spotkał się z panem Władysławem Ortylem, marszałkiem województwa podkarpackiego. Tematem spotkania było omówienie możliwości wojskowego wsparcia mieszkańców województwa w przeciwdziałaniu klęskom żywiołowym oraz usuwaniu ich skutków.

Od początku 2014 roku samorządy woj. podkarpackiego dwa razy występowały z wnioskami o wykonanie prac inżynieryjnych przez Wojskowe Jednostki Odbudowy (WJO). Dotyczyło to: remontu mostu w Tarnowskiej Woli (gm. Nowa Dęba) oraz budowy przeprawy zastępczej na rzece Wisłok w Rudawce Rymanowskiej (gm. Rymanów). Nie doszło jednak do wykonania prac, gdyż wnioskodawca zrezygnował z ich realizacji, powodem były koszty. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wnioskodawca ponosi koszty tzw. bezpośrednich działań wojska, tj. m.in. podróży służbowych, zakwaterowania, wyżywienia, zużycia paliw i energii oraz odtworzenia stanu pierwotnego użyczonych konstrukcji (np. konserwacji mostów itp.). Drugą grupą kosztów są tzw. koszty pośrednie, z ich ponoszenia wnioskodawca może zostać zwolniony przez ministra obrony narodowej, co stało się praktycznie regułą, są to: amortyzacja, podatki i opłaty, koszty utrzymania, uposażenia żołnierzy i ubezpieczeń.

WJO nie są przyporządkowane do konkretnego obszaru, ale zwykle są do działań kierowane jednostki położone najbliżej miejsca planowanych prac. Biorąc to pod uwagę, we wsparciu mieszkańców woj. podkarpackiego w usuwaniu lub przeciwdziałaniu klęskom żywiołowym będą brać udział 3 Batalion Inżynieryjny ze składu 2 Pułku Inżynieryjnego oraz 16 Batalion Saperów ze składu 21 Brygady Strzelców Podhalańskich.

Wojskowe Jednostki Odbudowy to specjalistyczne formacje, które sformowano w oparciu o zaakceptowaną przez Ministra Obrony Narodowej 5 listopada 2012 r. „Koncepcję rozwoju zdolności inżynierii wojskowej w zakresie reagowania na zagrożenia niemilitarne”. Powstały one na bazie istniejących jednostek inżynieryjnych, rozmieszczonych w garnizonach położonych w rejonach występowania największych zagrożeń (Nisko, Brzeg, Dęblin, Głogów, Kazuń, Inowrocław, Szczecin).

W I etapie (w 2013 r.) powstały cztery WJO na bazie: 2 Pułku Inżynieryjnego Inowrocław, 4 Batalionu Inżynieryjnego Głogów, 3 Batalionu Inżynieryjnego Nisko, 1 Batalionu Drogowo- Mostowego Dęblin. Obecnie bataliony podlegają pod 2 Pułk Inżynieryjny. W II etapie, w 2014 r., powstało sześć WJO w: 5 Pułku Inżynieryjnym Szczecin z 2. Batalionem Saperów Stargard Szczeciński, 1 Pułku Saperów Brzeg z 5. Batalionem Saperów Krosno Odrzańskie, 16 Batalionie Saperów/21BSP Nisko, 2 Pułku Saperów Kazuń, 3 Batalionie Drogowo-Mostowym Chełmno/2psap i 2 Pułku Inżynieryjnym Inowrocław.

Łącznie wszystkie WJO to ponad 1200 żołnierzy oraz ponad 914 egzemplarzy sprzętu (pojazdy, maszyny).Utworzenie WJO pozwala zwiększyć możliwości ewakuacyjne oraz odbudowy infrastruktury drogowo – mostowej; zdolności do likwidacji skutków katastrof komunikacyjnych, budowlanych, huraganów i nawałnic; zapewnienie mobilności oraz usamodzielnienie wyspecjalizowanych pododdziałów w realizacji zadań. WJO otrzymały dodatkowe łodzie hybrydowe, zestawy narzędzi pneumatycznych, mosty składane, generatory elektryczne dużej mocy, samochody transportowe (w tym wielotonażowe) i zestawy niskopodwoziowe.

Sformowane w 2013 r. WJO wykonały 10 zadań (budowa obiektów drogowo – mostowych, montaże i demontaże konstrukcji, mostów z PP-64). W 2014 roku saperzy ze sformowanych oraz formowanych WJO wykonali 21 zadań.

Ogółem w 2014 r. zgłoszono wojsku do realizacji 37 projektów, ale w kilku przypadkach wnioskodawcy wycofali prośby z powodów finansowych jak również braku niezbędnych dokumentacji technicznych i pozwoleń formalno-prawnych. Realizacja kilku zadań została przeniesiona na 2015 r.

W 2014 roku saperzy z WJO zbudowali 8 mostów (Skawa – 3binż/2pinż, Ryków – 2 pinż, Zbereż – 1bdm/2pinż, Kryłów – 1bdm/2pinż, Kasina Wielka – 3binż/2pinż., Chełmno - 3bdm/2psap, Wierzchoniów – 1bdm/2pinż, Rokiciny Podhalańskie – 3binż/2pinż ); rozebrali dwie konstrukcje mostowe (Pstrąże – 4binż/2pinż, Borek-Zabornia – 4binż/2pinż); wyremontowali cztery obiekty nawodne (Omulew – 3bdm/2psap, Czarny Piec – 3bdm/2psap, Jeżewo – 3bdm/2psap, Ostrów – 2pinż,); rozebrali 3 konstrukcje nawodne (Wągrowiec – 2pinż, Szeroki Bór – 15 bsap/15BZ, Mrągowo - 15 bsap/15BZ). Ponadto wyremontowali skansen w Mniszewie ( 1bdm/2pinż) zbudowali prom z parku pontonowego PP-64 (Żelazny Most – 4binż/2pinż), wykonali prace ziemne przy boisku sportowym (Chełmno - 3bdm/2psap) i wyremontowali drogi w gminie Hanna (1bdm/2pinż).

W 2015 roku (stan na 20 sierpnia) saperzy z WJO wykonali 5 zadań, w tym: remont pomostów na Jeziorze Bialskim i Starogrodzkim, urządzenie przeprawy mostowej na rzece Bug w Zbereżu, remont mostu na Świślinie w Nietulisku Małym oraz odbudowa i remont drogi w Hannie. W realizacji, z planem zakończenia prac do końca br. roku, pozostaje 8 zadań. Na chwile obecną, po 2015 roku WJO maja już zaplanowane 6 zadań, w tym: budowa przeprawy mostowej na rzece Bzura w Sochaczewie, odbudowa mostu na rzece Kamienna Góra w Ćmielowie, odbudowa mostu na rzece Czarna w Siedlowie i inne.

Potencjał WJO pozwala realizować zadania odbudowy dróg i mostów, usuwania skutków katastrof budowlanych oraz niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, niszczenia zatorów lodowych, uzdatniania wody, ewakuacji ludzi i mienia, zasilania w energię elektryczną czy usuwania przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych.

Tekst: ppłk Marek Pietrzak