Kodyfikacja prawa wojskowego, szersza oferta służby, finansowe zachęty dla żołnierzy i inwestycje w sprzęt na niespotykaną wcześniej skalę – w ostatnich latach w armii nastąpiły znaczące zmiany niemal we wszystkich obszarach jej funkcjonowania. – W naszym położeniu geopolitycznym nie stać nas na ryzyko posiadania małych sił zbrojnych – mówi minister obrony Mariusz Błaszczak.

– Ostatnie lata to czas realnych, konsekwentnych, często rewolucyjnych zmian dla Wojska Polskiego i polskiej obronności. Część z nich nastąpiła po rosyjskiej agresji w Ukrainie, ale większość była wprowadzana znacznie wcześniej. I to właśnie dzięki temu dzisiaj możemy czuć się bezpiecznie – powiedział w udzielonym w sierpniu „Polsce Zbrojnej” wywiadzie szef resortu Mariusz Błaszczak.

Krok milowy

I faktycznie. Polska armia w ostatnim czasie przeszła prawdziwą rewolucję. Zmiany nastąpiły niemal we wszystkich obszarach jej funkcjonowania. Fundamentalny był z pewnością ubiegły rok, kiedy w życie weszła ustawa o obronie ojczyzny. – To przełomowy dokument wspierający rozwój najważniejszych obszarów wojskowości i bezpieczeństwa Polski – podkreślał szef MON-u. Nowe przepisy przełożyły się na zwiększenie liczebności polskiej armii oraz wydatków na wojsko – w 2015 roku budżet obronny wynosił 38 mld zł, a w przyszłym roku będzie to aż 158 mld zł.

Jednymi z najważniejszych zmian są też uproszczenie systemu rekrutacji do armii oraz wprowadzona ustawą o obronie ojczyzny dobrowolna zasadnicza służba wojskowa. W 2022 roku powołano do niej ponad 16 tys. ochotników, a w pierwszym półroczu 2023 roku było ich już ponad 18,5 tys. Część z nich już służy w armii zawodowej. Przy czym obecnie oferta służby jest znacznie szersza. MON sukcesywnie zwiększa liczbę miejsc na studiach wojskowych oraz kursach oficerskich i podoficerskich. A ci, którzy nie chcą służyć w regularnej armii, mogą wstąpić do wojsk obrony terytorialnej lub dołączyć do rezerwy.

Wprowadzając rewolucyjne rozwiązania dla ochotników, MON nie zapomniało o służących już żołnierzach. Wiele korzystnych zmian dotyczyło np. polityki kadrowej. Służba kontraktowa została zastąpiona stałą na czas nieokreślony, wprowadzono nowy stopień starszego szeregowego specjalisty oraz zasadę awansów liniowych, dającą żołnierzom możliwość rozwoju zawodowego. Ostatnia nowelizacja ustawy o obronie ojczyzny znacząco skróciła minimalne okresy służby wymagane do awansu. Szeregowi i podoficerowie młodsi mogą awansować już po upływie 12 miesięcy, a oficerowie młodsi – dwóch lat od mianowania. Nowe przepisy przyniosły też korzyści dla podchorążych wojskowych akademii, którzy od II roku studiów zyskują status żołnierzy zawodowych. Dzięki takiemu rozwiązaniu jeszcze w trakcie studiów mogą zdobywać nowe umiejętności praktyczne.

Wojsko otworzyło się też bardziej na osoby z niepełnosprawnościami, oferując im stanowiska związane głównie z cyberbezpieczeństwem, a także tych, którzy podczas kwalifikacji wojskowej otrzymali kategorię zdrowia D (niezdolny do służby wojskowej), a u których nastąpiła poprawa stanu zdrowia (np. w wyniku zastosowania w leczeniu nowych technologii medycznych). Dziś mogą się oni ubiegać o zmianę na kategorię A (zdolny do służby wojskowej) i spełnić swoje marzenia o zostaniu żołnierzem.

Motywacja do służby

Jeszcze zanim ustawa o obronie ojczyzny weszła w życie, resort obrony zadbał o finansowe aspekty służby. Dzięki sukcesywnym podwyżkom wojskowych wynagrodzeń pensja szeregowego wzrosła z 2,5 tys. w 2015 roku do 4960 zł obecnie. Pojawiły się też w wojsku nowe dodatki, w tym motywacyjny, za służbę w jednostce bojowej czy na granicy, a tak że świadczenie motywacyjne dla żołnierzy z najdłuższym stażem. Rewolucyjnym wręcz rozwiązaniem okazało się świadczenie za długoletnią służbę wojskową, wypłacane żołnierzom zawodowym po osiągnięciu 15 lat służby. Takiej skali finansowych zachęt nie było w wojsku nigdy wcześniej.

Coraz bardziej atrakcyjne warunki służby sprawiły, że szeregi armii sukcesywnie rosną. O ile w 2015 roku wojsko liczyło niespełna 95 tys. żołnierzy, o tyle na początku lipca 2023 roku w szeregach było ich już niemal 176 tys. MON, zachęcając do służby, pamięta także o potencjalnych kandydatach. Cały czas rozwijane są programy: klas mundurowych (oddziały przygotowania wojskowego, branżowe oddziały wojskowe), CYBER.MIL z klasą, Legii Akademickiej, które mają na celu zainteresowanie młodych ludzi wojskiem. Dużą wagę kierownictwo MON-u przywiązuje też do nowoczesnych kampanii społecznych. W jednostkach organizowane są darmowe programy szkoleń wojskowych z cyklu „Trenuj z wojskiem”, „Trenuj jak żołnierz” oraz „Samoobrona kobiet”.

Równolegle do tych wszystkich działań wojsko rozwija się pod względem struktury organizacyjnej. Już w 2018 roku rozpoczęto formowanie 18 Dywizji Zmechanizowanej w Siedlcach, potem powstało Dowództwo Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, a w Lublinie stacjonuje dziś 19 Brygada Zmechanizowana. Obecnie wśród garnizonów odtwarzanych lub tworzonych na nowo są takie, w których będzie stacjonować nowa 1 Dywizja Piechoty Legionów. – Dziś polskie wojsko rośnie w siłę i jestem przekonany, że utworzenie 300-tysięcznej armii jest realne i nie tak odległe, jak to się niektórym wydaje – mówił minister Błaszczak.

Spokojne niebo i bezpieczne morze

Większe środki finansowe przeznaczone na zakup uzbrojenia i sprzętu wojskowego pozwoliły też na przyspieszenie modernizacji technicznej sił zbrojnych. – Wzmacniamy nasze wojsko praktycznie w każdym zakresie. Wiemy, jakie jest nasze położenie geopolityczne, dlatego rozwijamy przede wszystkim własne zdolności bojowe – mówił w wywiadzie minister Błaszczak. Wśród priorytetowych obszarów znalazły się obrona powietrzna oraz mobilność i siła rażenia sił lądowych. Jednocześnie rozpoczął się proces odbudowy marynarki wojennej.

Głównymi programami modernizacyjnymi dotyczącymi obrony przestrzeni powietrznej kraju są „Wisła” i „Narew”. Podczas tegorocznego Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach minister Błaszczak zatwierdził trzy umowy międzyrządowe dla II fazy „Wisły”, obejmujące pozyskanie sześciu kolejnych baterii systemu Patriot. Również podczas MSPO zatwierdzone zostały przez szefa MON-u dwie umowy wykonawcze programu „Narew” dotyczące zakupu 23 baterii krótkiego zasięgu. Obecnie trwa m.in. realizacja umowy z 2022 roku na dostawę dwóch jednostek ogniowych Małej Narwi. W przyszłości te wyrzutnie wraz z nowo kupionymi włączone zostaną do zestawów rakietowo-artyleryjskich Pilica+.

Obronę powietrzną zapewnią jednak nie tylko systemy rakietowe i artyleryjskie, lecz także samoloty. Dla Polski najważniejszym programem jest zakup w 2020 roku w Stanach Zjednoczonych 32 myśliwców wielozadaniowych F-35A, których dostawy są planowane w latach 2024–2030. Polskie lotnictwo otrzymało także w tym roku pierwsze z 48 lekkich samolotów bojowych FA-50, zamówionych w sierpniu 2022 roku w Republice Korei. Ich dostawy mają zakończyć się w 2027 roku. Polskie niebo będą natomiast patrolować dwa kupione w tym roku w Szwecji samoloty wczesnego ostrzegania i dowodzenia Saab 340 AEW&C.

Rozpoczęła się także wielka wymiana sprzętu pancernego. W 2022 roku zakontraktowano w USA 250 czołgów Abrams w wersji M1A2 SEPv3 wraz z towarzyszącymi pojazdami. W ubiegłym roku podpisano także z południowokoreańską firmą Hyundai Rotem umowę ramową dotyczącą dostawy 1000 czołgów K2 i ich spolonizowanej wersji K2PL. Pierwsze ze 180 kupionych K2 zostały nam dostarczone przed końcem 2022 roku. Dla uzupełnienia luki powstałej po przekazaniu większości T-72 Ukrainie w styczniu 2023 roku MON zamówiło też 116 czołgów M1A1 Abrams. Ich pierwszą kompanię dostarczono do Gdyni już w końcu czerwca.

Niebawem do brygad pancernych trafią również nowe gąsienicowe bojowe wozy piechoty krajowej konstrukcji, wyposażone w bezzałogową wieżę opracowaną przez Grupę WB i Polską Grupę Zbrojeniową. W lutym 2023 roku podpisano umowę ramową dotyczącą 1400 pływających BWP-ów Borsuk oraz bazujących na tej platformie pojazdów specjalistycznych. Do brygad wyposażonych w czołgi Abrams zostaną z kolei przydzielone ciężkie BWP-y opracowane z wykorzystaniem zmodyfikowanego podwozia armatohaubicy Krab. 14 sierpnia podpisano umowę ramową na 700 egzemplarzy tych pojazdów. Tego dnia zawarto również kontrakt na opracowanie nowego kołowego transportera opancerzonego, który zastąpi obecnie produkowanego rosomaka.

Wnioski, jakie wyciągnięto z wojny w Ukrainie, spowodowały, że resort obrony przyspieszył modernizację artylerii. Oprócz produkowanych w Polsce 155-milimetrowych armatohaubic Krab postanowiono wprowadzić do polskiej armii południowokoreańskie działa samobieżne. W lipcu 2022 roku zawarto umowę na 672 egzemplarze K9A1 i ich wersję rozwojową K9PL wraz z wozami amunicyjnymi i dowodzenia. Równocześnie rozwijana jest artyleria rakietowa. 11 września szef MON-u zatwierdził umowę ramową na 27 dywizjonów systemów HIMARS (486 zestawów), a w ubiegłym roku – na 288 wyrzutni (16 dywizjonów) południowokoreańskiego systemu K239. W tym roku WP ma otrzymać pierwszych 18 spolonizowanych K239.

Wzmacniana jest obrona przeciwpancerna. W sierpniu USA zgodziły się sprzedać Polsce 96 śmigłowców AH-64E produkowanych przez Boeinga wraz z pakietem uzbrojenia, w tym ponad 1800 pociskami kierowanymi AGM-114R2 Hellfire. Polska kupiła już 800 tych rakiet do 32 wielozadaniowych maszyn AW149 zamówionych w 2022 roku we włoskim koncernie Leonardo. W tym roku zakontraktowano w spółce Mesko także kolejną partię przeciwpancernych pocisków kierowanych Spike-LR, a w ostatnich latach nabyto w USA 110 mechanizmów startowych wraz z 680 pociskami Javelin.

W ubiegłym roku MON zamówiło w norweskiej firmie Kongsberg kilkanaście tysięcy jednorazowych granatników M72. Wojsko otrzymało też amunicję krążącą Warmate opracowaną przez Grupę WB. Podczas MSPO podpisano z nią umowę na ponad 400 zestawów bezzałogowego systemu latającego FlyEye. W ostatnich latach MON zamówiło już kilkadziesiąt tych zestawów. Wojsko Polskie ma też kupione w 2021 roku cztery zestawy bojowo-rozpoznawczych tureckich bezzałogowców Bayraktar TB2 (24 drony).

Wreszcie rozpoczęła się realizacja programów okrętowych. 16 sierpnia w PGZ Stoczni Wojennej w Gdyni odbyło się palenie blach pierwszej fregaty wielozadaniowej. W ramach programu „Miecznik” zamówiono trzy okręty tej klasy. W tym roku ruszyła też budowa pierwszego z dwóch okrętów rozpoznawczych zamówionych w ramach programu „Delfin”. Wykonawcą jednostek jest Stocznia Remontowa Shipbuilding, ale głównym realizatorem kontraktu została szwedzka firma Saab Kockums AB. W czerwcu 2022 roku podpisano umowę na budowę trzech kolejnych niszczycieli min typu Kormoran II. Tym samym marynarka wojenna będzie miała sześć tych jednostek. Poza niszczycielami min do służby w ostatnich latach weszło jeszcze sześć nowoczesnych holowników. Oprócz okrętów polskiego wybrzeża będą strzegły dwie dodatkowe nadbrzeżne jednostki rakietowe. Podczas tegorocznego MSPO zamówiono do nich wyposażenie i uzbrojenie – pociski NSM.

Ostatnie lata pokazały, że budowa nowoczesnej, licznej, silnej i dobrze wyposażonej armii nie jest zadaniem ponad nasze możliwości. Krokiem milowym na tej drodze okazała się przede wszystkim ustawa o obronie ojczyzny oraz zwiększone dzięki niej nakłady na bezpieczeństwo. – W naszym położeniu geopolitycznym nie stać nas na ryzyko posiadania małych sił zbrojnych. Musimy mieć dużo jednostek wojskowych, a w nich wielu żołnierzy, którzy będą dysponowali sprzętem na miarę współczesnych zagrożeń. Sytuacja w Ukrainie w bardzo bolesny sposób udowodniła, że właściwym kierunkiem jest zbrojenie i przygotowywanie obrony. Dzięki zmianom zyskaliśmy nowe możliwości i perspektywy, jeśli chodzi o podniesienie zdolności obronnych i sprawności naszych sił zbrojnych. Dziś tworzymy ramy do tego, by mieć jedną z silniejszych armii w Sojuszu Północnoatlantyckim – mówił dla „Polski Zbrojnej” szef MON-u.