Szybsze awanse, dodatkowe świadczenie motywacyjne i sprawniejsza rekrutacja do armii zawodowej – to jedne ze zmian zawartych w projekcie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego i niektórych innych ustaw. Propozycje, przyjęte już przez Sejm, mają jeszcze bardziej zwiększyć atrakcyjność służby oraz przyczynić się do wzrostu liczebności polskiego wojska.

Ustawa o obronie ojczyzny weszła w życie 23 kwietnia 2022 roku. Kilkanaście miesięcy obowiązywania w wojsku całkiem nowych przepisów pokazało, że w niektórych aspektach konieczne są zmiany. Okazją do ich wprowadzenia stały się prace nad projektem ustawy o Agencji Mienia Wojskowego i niektórych innych dokumentów. Oprócz zmian w ustawach o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin czy w prawie o szkolnictwie wyższym i nauce wiele zmian wprowadzono właśnie w ustawie o obronie ojczyzny.

Szybsze awanse i dodatkowe świadczenie

Jedną z ważniejszych i korzystnych dla żołnierzy zmian jest ta dotycząca mianowania na kolejny stopień. Propozycje zakładają bowiem skrócenie minimalnych okresów służby wymaganych do awansu. Szeregowi i podoficerowie młodsi będą mogli awansować już po upływie 12 miesięcy, a oficerowie młodsi – po upływie dwóch lat od mianowania. Obecnie w przypadku tych żołnierzy obowiązuje trzyletni staż służby w aktualnym stopniu wojskowym (w szczególnych sytuacjach może to być okres dwuletni). W przypadku pozostałych żołnierzy, czyli podoficerów starszych i oficerów starszych oraz generałów, zasady mianowania się nie zmienią (tu nadal obowiązuje okres trzyletni, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach nie krótszy niż dwa lata). Jak uzasadniają przedstawiciele MON-u, takie rozwiązanie ma przyspieszyć obsadzanie wyższych, wakujących stanowisk służbowych i umożliwić powoływanie na zwolnione, najniższe w korpusach stanowiska osób cywilnych. Chodzi m.in. o pracowników wojska i możliwość przekształcania ich stanowisk w wojskowe.

Korzystne zmiany dotyczą też wypłacanego żołnierzom zawodowym tzw. świadczenia motywacyjnego. Po osiągnięciu 25 lat służby wojskowej, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy, wynosi ono 1500 zł miesięcznie, a w przypadku stażu powyżej 28 lat i 6 miesięcy –2500 zł. Pieniądze nie są wypłacane za okres, kiedy żołnierz nie pełni obowiązków służbowych, z wyjątkiem urlopu wypoczynkowego lub odbierania dni wolnych za nadgodziny. Propozycje zmian doprecyzowują, że świadczenie należy się także wtedy, gdy żołnierz przebywa na urlopach: szkoleniowym, zdrowotnym oraz aklimatyzacyjnym.

Nie jest to jedyna zmiana dotycząca tej należności. Propozycje zakładają, że szef MON-u będzie mógł na określony czas przyznać każdemu żołnierzowi, bez względu na staż służby, dodatkowe świadczenie motywacyjne. – Ma ono stanowić kolejny czynnik skłaniający żołnierzy zawodowych do wzorowego wykonywania obowiązków służbowych, polegających na przykład na ochronie granicy państwowej – informują przedstawiciele resortu obrony.

Co nowego dla dobrowolsów?

Część propozycji dotyczy żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. W przepisach pojawiła się możliwość skierowania na kurs (np. prawa jazdy) osoby ubiegającej się o powołanie do czynnej służby wojskowej jeszcze przed jej rozpoczęciem. Warunkiem będzie określenie w umowie obowiązku zwrotu kosztów w przypadku, gdy osoba taka nie podejmie służby. Analogiczne rozwiązanie ma dotyczyć także innych form służby, np. terytorialnej.

Propozycje zakładają też usprawnienie powołania chętnych dobrowolsów do służby zawodowej. Obecnie na badania lekarskie, niezbędne do wstąpienia w szeregi zawodowców, ochotników kieruje szef wojskowego centrum rekrutacji, co w praktyce wydłuża proces powołania. Po zmianach do komisji lekarskiej będzie kierował żołnierza dowódca jednostki wojskowej. W projekcie ustawy został zawarty ponadto jednoznaczny zapis wskazujący, że żołnierz dobrowolnej służby może być powołany na swój wniosek do służby zawodowej również w czasie odbywania tej pierwszej. Takie rozwiązanie znajduje się aktualnie w rozporządzeniu w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej.

Zmiany dotyczą też postępowania rekrutacyjnego na studia wojskowe, a konkretniej – badań kandydatów. Propozycje zakładają, że komisja będzie jednocześnie orzekać o zdolności kandydata do zarówno dobrowolnej, jak i zawodowej służby. – Żołnierze, którzy studiują w uczelni wojskowej, na pierwszym roku nauki są żołnierzami dobrowolnej służby, natomiast na kolejnych latach pełnią służbę zawodową. Zasadne jest więc uzyskanie przez nich orzeczenia uznającego ich za zdolnych do pełnienia obu form służby jeszcze przed rozpoczęciem nauki – uzasadniają przedstawiciele resortu obrony narodowej.

Kwalifikacja wojskowa i rezerwiści

W projekcie ustawy znalazły się również propozycje zmian dotyczące kwalifikacji wojskowej. Jedna z nich zakłada zwolnienie z obowiązku stawienia się do kwalifikacji osób uznanych za trwale niezdolne do pracy (w tym w gospodarstwie rolnym) lub niezdolnych do samodzielnej egzystencji (o taką zmianę apelował m.in. rzecznik praw obywatelskich).

Bardziej elastyczne mają być także przepisy dotyczące zmiany kategorii zdrowia. Obecnie osoby z kategorią D (niezdolny do służby wojskowej) oraz E (trwale niezdolny do służby wojskowej) nie mają możliwości ich zmiany. Gdy przepisy wejdą w życie, możliwe będzie zamienienie kategorii zdrowia D na A (zdolny do służby wojskowej). Takie rozwiązanie pozwoli na uzyskanie zdolności do pełnienia służby osobom, u których nastąpiła poprawa stanu zdrowia (np. w wyniku zastosowania w leczeniu nowych technologii medycznych).

Korzystne rozwiązania dotyczą też terytorialsów i żołnierzy aktywnej rezerwy. Według obowiązujących przepisów mogą oni ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej po dwuletnim okresie odpowiednio: służby w WOT lub aktywnej rezerwy. Nowe regulacje przewidują, że do dwuletniego stażu będzie można doliczyć nie tylko służbę terytorialną czy AR, lecz także inne rodzaje służby, np. dobrowolną. – Zmiana podyktowana jest potrzebą budowania rezerw osobowych oraz koniecznością poszerzenia grupy kandydatów do zawodowej służby o doświadczonych i przeszkolonych żołnierzy, którzy będą zasilać szeregi priorytetowych jednostek – uzasadniają przedstawiciele MON-u.

Wśród innych zmian zaproponowanych w ustawie o obronie są m.in. przyznanie nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych żołnierzom uczestniczącym w szkoleniach i ćwiczeniach (aktualnie przysługują one tylko w wypadku ćwiczeń i szkoleń poligonowych) oraz możliwość przystąpienia do postępowania rekrutacyjnego w uczelni wojskowej, szkole podoficerskiej, ośrodku szkolenia lub centrum szkolenia dla osoby, która nie ukończyła jeszcze 18. roku życia, pod warunkiem że w dniu powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej będzie już pełnoletnia.

Nowości w zakwaterowaniu

Propozycje zmian dotyczą także ustawy o zakwaterowaniu. To m.in. ograniczenie podwyżek opłat za lokale mieszkalne zajmowane przez żołnierzy, emerytów i rencistów wojskowych, wdowy po czynnych i emerytowanych żołnierzach oraz dzieci żołnierzy, uwzględnienie przy ustalaniu współczynnika świadczenia mieszkaniowego szczególnego znaczenia garnizonu dla obronności kraju oraz brak opłat za nadmetraż w przypadku, gdy dla żołnierza uprawnionego do bezpłatnego zakwaterowania w internacie nie będzie lokalu zgodnego z przysługującymi mu normami. Istotna zmiana dotyczy też żołnierzy skierowanych przez dowódcę jednostki wojskowej do wykonywania zadań służbowych poza jednostką na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. W takiej sytuacji przepisy mają zagwarantować tym żołnierzom stabilność w wypłacie świadczenia mieszkaniowego i umożliwić jego wypłatę według wskaźnika w dotychczasowym garnizonie bez konieczności składania nowego wniosku o wypłatę świadczenia.

Jakie zmiany dla AMW?

Zmiany zaproponowane w nowelizacji ustawy dotyczące Agencji Mienia Wojskowego mają na celu efektywniejsze wykonywanie zadań na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa. Nowe przepisy oddzielają możliwość prowadzenia przez AMW działalności gospodarczej od zadań dotyczących gospodarowania mieniem i obrotu nim. – Ma to wyeliminować wątpliwości związane z charakterem czynności, które podejmuje Agencja w ramach gospodarki nieruchomościami. Dotyczy to także statusu samej Agencji w obrocie prawnym jako płatnika podatku od nieruchomości – uzasadnia MON. Według nowych propozycji AMW będzie mogła prowadzić inwestycje na terenach wojskowych z pomocą spółek i towarzystw budownictwa społecznego, utworzonych przez siebie, oraz partycypować w kosztach budowanych w ten sposób lokali mieszkalnych. Takie rozwiązanie ma pozwolić Agencji pozyskiwać mieszkania na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych. Proponowane zmiany zakładają też możliwość zakupu przez AMW sprzętu powszechnego użytku, specjalistycznego i wojskowego z przeznaczeniem na wyposażenie sił zbrojnych.

Nowelizacja ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw została 13 lipca uchwalona przez Sejm.