Szkolenia strzeleckie, taktyczne, a także te z zakresu m.in. ratownictwa i cyberbezpieczeństwa – MON określił obszary szkoleniowe, w których członkowie organizacji proobronnych mogą w wojsku zdobywać uprawnienia instruktorskie. Obowiązujące już przepisy dotyczące współpracy resortu obrony narodowej z organizacjami precyzują też kwestie dotacji na sprzęt i wyposażenie.

Szkolenie z działań taktycznych w terenie zurbanizowanym. Fot. Combat Alert

Organizacje proobronne na stałe już wpisały się w działalność wojska. Poprzez różnego rodzaju inicjatywy angażują społeczeństwo w działania na rzecz obronności, prowadzą szkolenia oraz edukację obronną młodzieży. Ministerstwo Obrony Narodowej, doceniając wkład proobronnych we wzmacnianie bezpieczeństwa państwa, w 2020 roku postanowił ujednolicić zasady współpracy. Na mocy decyzji MON-u została wprowadzona możliwość zawierania umów partnerskich między organizacjami a resortem obrony narodowej. Umowy obligują organizacje m.in. do podnoszenia kwalifikacji swoich członków oraz angażowania się w przedsięwzięcia resortu związane z upowszechnianiem umiejętności obronnych, w zamian z kolei mogą liczyć np. na szkolenia pod okiem wojskowych instruktorów. Takie umowy podpisały jak dotąd cztery organizacje, w tym Fundacja na rzecz Obronności i Bezpieczeństwa Kraju „Combat Alert” oraz Stowarzyszenie Jednostka Strzelecka 4051 z Włocławka.

Jakie szkolenia?

Krokiem milowym na drodze współpracy okazała się Ustawa o obronie ojczyzny. To właśnie w tym akcie prawnym organizacje proobronne po raz pierwszy zostały ujęte w ramy ustawowe. Przygotowane przez MON i obowiązujące już rozporządzenie określa z kolei szczegóły tej współpracy, w tym: obszary szkoleniowe, w których członkowie lub wolontariusze mogą uzyskać uprawnienia do prowadzenia działalności instruktorskiej, zakres wsparcia rzeczowego i finansowego organizacji oraz instytucje wojskowe odpowiedzialne za prowadzenie szkoleń.

Zgodnie z przepisami członkowie lub wolontariusze takich organizacji mogą uzyskać uprawnienia do prowadzenia działalności instruktorskich w kilkunastu obszarach. Pod okiem wojskowych instruktorów mogą się więc szkolić w zakresie m.in. musztry, taktyki, rozpoznania, poszukiwania i ratownictwa, walki wręcz, łączności, terenoznawstwa i cyberbezpieczeństwa. Mogą też przejść zakończone zdobyciem certyfikatu szkolenie strzeleckie, medyczne czy inżynieryjno-saperskie. Kursy takie, w wymiarze do 21 dni, będą prowadzone np. w uczelniach wojskowych, a także centrach i ośrodkach szkolenia.

– Cały czas inwestujemy w swój rozwój, wyszkolenie, bierzemy udział w specjalistycznych kursach i z każdej kolejnej szansy na podniesienie swoich kwalifikacji zawsze będziemy chętnie korzystać. Warto też wspomnieć, że większość proobronnych w momencie ukończenia pełnoletności wiąże się z mundurem, czy to w ramach terytorialnej służby wojskowej, czy też zawodowej – mówi chor. ZS Bartosz Szymański, dowódca Jednostki Strzeleckiej 4051 Włocławek.

Jakie dotacje?

Przepisy dają też możliwość przyznania organizacji nieodpłatnego wsparcia rzeczowego od Ministerstwa Obrony Narodowej. Chodzi tu np. o udostępnianie sprzętu i obiektów wojskowych, w tym środków transportowych, pomieszczeń, poligonów, hal sportowych, strzelnic. Wsparcie MON-u może mieć także wymiar finansowy. To np. dotacje do zakupu: amunicji (do 70%), sprzętu informatycznego, rozpoznania obrazowego i oprogramowania służącego budowaniu zdolności szkoleniowych organizacji proobronnej w obszarze cyberbezpieczeństwa (do 60%) czy sprzętu służącego m.in. do usuwania skutków klęsk żywiołowych (do 50%). Wojsko może też pomóc w zakupie ubiorów dla proobronnych, w tym bluz, spodni, koszulek, nakryć głowy – wszystko w kamuflażu jednolitym dla danej organizacji proobronnej, ale też zestawu oznak do ubioru, plecaków taktycznych, czapek i rękawic. Maksymalna dotacja w tym przypadku może wynieść 60%. Raz na trzy lata możliwe jest też dofinansowanie w wysokości do 80% kosztów zakupu sprzętu i materiałów niezbędnych do realizacji zobowiązań wynikających z partnerskiej umowy proobronnej.

To jednak nie wszystko. Dotacja MON-u może też objąć 50% kosztów: uzupełnienia kwalifikacji pedagogicznych instruktorów organizacji, uprawniających do nauczania w oddziałach przygotowania wojskowego (OPW), oraz wynagrodzenia za pracę instruktorów organizacji, którzy wspierają realizację zajęć edukacji dla bezpieczeństwa. Pieniądze otrzymane z ministerstwa mogą też zostać przeznaczone na sfinansowanie wynagrodzenia pracy dydaktyczno-instruktorskiej członków organizacji, którzy prowadzą dodatkowe zajęcia szkolne z zakresu obronności, wykraczające poza program szkolenia w oddziale przygotowania wojskowego (OPW).

– W tym roku nie przewidujemy udzielania wsparcia rzeczowego i finansowego w szerszym zakresie. Planowane jest za to prowadzenie szkoleń specjalistycznych na dotychczasowych zasadach, skierowanych do członków i wolontariuszy organizacji proobronnych – mówi ppłk Waldemar Krzyżanowski z Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, które koordynuje współpracę MON-u z organizacjami. – W kolejnych latach MON planuje wypłaty dotacji oraz uruchomienie szkoleń w obszarach określonych w przepisach i nadanie członkom organizacji tytułów instruktorskich potwierdzających uzyskane uprawnienia – podkreśla ppłk Krzyżanowski.

Podobne rozwiązania we współpracy z proobronnymi funkcjonują też w innych krajach. Na Litwie (Lietuvos šaulių sąjungos), Łotwie (Jaunsardzē) i Estonii (Kaitseliit) wojsko udostępnia obiekty wojskowe i sprzęt na potrzeby szkolenia organizacji proobronnych. Możliwość ta wykorzystywana jest zwłaszcza do przeprowadzenia obozów szkoleniowych. W przypadku Wielkiej Brytanii (CCA – Combined Cadet Force, CAF – Cadet Army Force) resort obrony zapewnia również wsparcie instruktorskie.

Na Łotwie, od czasu wprowadzenia projektu wojskowych klas mundurowych (2018–2019), doświadczenie i umiejętności instruktorów młodzieżowej organizacji Jaunsardzē są wykorzystywane do wspomagania szkolenia uczniów. Z kolei na Litwie organizacje bardzo ściśle współdziałają ze służbami w zakresie funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych (klęski żywiołowe, ochrona granic, zabezpieczenie obiektów). Z prowadzeniem takiej działalności wiąże się wsparcie sprzętowe (wydzielanie i przekazywanie sprzętu) i szkoleniowe (obsługa sprzętu) oraz rekompensata finansowa.