Żołnierze, naukowcy, politycy, wychowawcy, malarze i pisarze znaleźli się w grupie 25 wybitnych Polaków, których prezydent Andrzej Duda odznaczył dziś pośmiertnie najwyższym polskim odznaczeniem Orderem Orła Białego. – To oni przez ostatnie stulecie w wyjątkowy sposób przysłużyli się Rzeczpospolitej – mówił prezydent podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie.

– Byli niezwykłymi Polakami, którzy przez ostatnie sto lat odegrali ogromną rolę w polskim życiu publicznym. Dziś Polska o nich pamięta i docenia ich wielkie dzieło – mówił prezydent Andrzej Duda podczas uroczystości pośmiertnego nadania Orderów Orła Białego 25 wybitnym Polakom zasłużonym dla polskiej niepodległości.

Prezydent zaznaczył, że uroczystość na Zamku Królewskim w Warszawie odbywa się w wyjątkowym dniu 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. – Taka była moja propozycja dla Kapituły Orderu Orła Białego, aby przyznać to najwyższe polskie odznaczenie tym, którzy przez ostatnie stulecie w wyjątkowy sposób przysłużyli się Rzeczpospolitej, a tego Orderu nie dostali, choć każdemu z nich się należał – zaznaczył Duda. Dodał jednocześnie, że cieszy się, iż dziś Polska może ten brak uzupełnić, podkreślając rolę, jaką uhonorowani odegrali w życiu naukowym, kulturalnym, społecznym i w budowaniu polskiego państwa. Prezydent podkreślił także, że wśród odznaczonych są przedstawiciele różnych grup społecznych, wyznaniowych i narodowych, ale wszyscy oni czuli się Polakami. – Każdy z całą pewnością był polskim patriotą – mówił Andrzej Duda.

Prezydent poinformował, że część z nadanych dziś orderów będzie eksponowana w muzeach. – Odwiedzający je będą widzieli, że Polska pamięta o odznaczonych i docenia ich wielkie dzieła – dodał Duda.

Polityka i armia

Ordery Orła Białego prezydent pośmiertnie nadał m.in. żołnierzom i osobom związanym z wojskiem. Jednym z nich jest gen. Stanisław Sosabowski, organizator i dowódca 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, która wzięła udział w największej w II wojnie światowej operacji powietrznodesantowej sprzymierzonych pod Arnhem. Order otrzymali też: mjr Jędrzej Moraczewski, żołnierz 1 Brygady Legionów Polskich, działacz niepodległościowy, premier i minister w rządzie II Rzeczypospolitej, a także dwóch naczelnych kapelanów wojskowych: Baruch Steinberg, naczelny rabin Wojska Polskiego oraz ks. Szymon Fedorońko, naczelny kapelan wyznania prawosławnego. Obaj zostali zamordowani przez NKWD w Katyniu w 1940 roku.

Wśród odznaczonych znalazło się też dwóch innych duchownych: bp Juliusz Bursche, biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, który podczas II wojny odrzucił niemieckie propozycje wyrzeczenia się polskości i został zamęczony w czasie przesłuchań, oraz abp Antoni Baraniak, sekretarz prymasów Polski Augusta Hlonda i Stefana Wyszyńskiego. Więziony i torturowany po wojnie przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa nie zdradził tajemnic prymasa Wyszyńskiego.

Prezydent Duda odznaczył również polityków i działaczy społecznych: Ignacego Daszyńskiego, działacza niepodległościowego, premiera Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w 1918 roku (tzw. rządu lubelskiego), Romana Dmowskiego, współzałożyciela i przywódcę polskiego ruchu narodowego, Stanisława Mierzwę, działacza ruchu ludowego, Macieja Rataja, marszałka Sejmu dwukrotnie zastępującego prezydenta RP, zamordowanego przez Niemców w Palmirach, oraz Leona Kryczyńskiego (Mirza Najman), prawnika, historyka, wybitnego przedstawiciela społeczności Tatarów w Polsce, zamordowanego przez hitlerowców w Piaśnicy koło Wejherowa.

Na liście osób pośmiertnie wyróżnionych jest też kilku wybitnych polskich naukowców: prof. Stefan Banach, matematyk i twórca lwowskiej szkoły matematycznej, Hilary Koprowski, lekarz, wirusolog i immunolog, twórca szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina, Maria Skłodowska-Curie, fizyczka i chemiczka, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla, oraz prof. Leon Petrażycki, prawnik, socjolog prawa i filozof.

Piórem i pędzlem

Pośmiertnie prezydent Duda uhonorował również polskich artystów. Znaleźli się wśród nich pisarze: Stefan Żeromski, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski, nazywany „sumieniem narodu” ze względu na swoje zaangażowanie społeczne, Władysław Reymont, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za powieść „Chłopi”, Kornel Makuszyński, jeden z najpoczytniejszych pisarzy okresu międzywojennego i autor książek dla młodzieży, oraz Zofia Kossak-Szczucka, powieściopisarka i współzałożycielka Rady Pomocy Żydom Żegota, odznaczona medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Film: prezydent.pl

Order pośmiertnie otrzymał także jej wuj Wojciech Kossak, jeden z najbardziej cenionych malarzy historycznych i batalistycznych, współautor z Janem Styką „Bitwy pod Racławicami”, oraz Karol Szymanowski, kompozytor, pianista i pedagog, rektor Konserwatorium Muzycznego w Warszawie.

Wśród odznaczonych wybitnych postaci polskiego życia publicznego znalazł się też Janusz Korczak (Henryk Goldszmit), polsko-żydowski pisarz, pedagog, lekarz, orędownik praw dziecka i ofiara Holocaustu, małżeństwo Olga Drahonowska-Małkowska i Andrzej Małkowski, twórcy polskiego harcerstwa, oraz Halina Konopacka, lekkoatletka, pierwsza polska złota medalistka olimpijska z 1928 roku w rzucie dyskiem. We wrześniu 1939 roku towarzyszyła mężowi Ignacemu Matuszewskiemu przy ewakuacji z kraju złota Banku Polskiego.

Ordery odebrały rodziny odznaczonych lub przedstawiciele wyznaczonych instytucji: Muzeum Historii Polski, Muzeum Miasta Stołecznego Warszawy i Muzeum Narodowego w Kielcach.