Okręt podwodny ORP „Sęp”, fregata rakietowa ORP „Gen. K. Pułaski”, okręt transportowo-minowy ORP „Poznań” - to tylko część jednostek, które będzie dziś można zwiedzić w Gdyni i Świnoujściu. Ich pokłady zostaną otwarte przy okazji Święta Marynarki Wojennej. Wieńczy ono obchody Dni Morza, których tradycje sięgają lat trzydziestych ubiegłego wieku.

Marynarze świętują już od wczoraj, ale to dziś nastąpi kulminacja obchodów. O godzinie 8.00 na okrętach w Gdyni została podniesiona wielka gala banderowa. Przed południem delegacje złożą kwiaty na grobach twórców marynarki wojennej, potem odbędzie się msza w kościele garnizonowym na Oksywiu. Od 10.00 do 16.00 chętni będą mogli wchodzić na teren portu wojennego. Tam o 11.00 odbędzie się uroczysty apel, a pokłady dla zwiedzających otworzą: okręt podwodny ORP „Sęp”, fregata rakietowa ORP „Gen. K. Pułaski”, korweta ORP „Kaszub” oraz okręt hydrograficzny ORP „Arctowski”. – Dla gości przygotowaliśmy prezentację sprzętu Morskiej Jednostki Rakietowej, 43 Batalionu Saperów oraz Brzegowej Grupy Ratowniczej. Do zwiedzania zostanie udostępniony również śmigłowiec ratowniczy „Anakonda” z Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej – informuje kmdr ppor. Radosław Pioch, rzecznik 3 Flotylli Okrętów w Gdyni. Pokazom będzie towarzyszył piknik z występami artystycznymi i poczęstunkiem.

Mieszkańców i turystów zapraszają też marynarze 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. Przy nabrzeżu Władysława IV w centrum miasta staną okręt transportowo-minowy ORP „Poznań” oraz jeden z trałowców. Będzie je można zwiedzać od godziny 10.00 do 20.00 (z godzinną przerwą pomiędzy 12.00 a 13.00). – Na świnoujskich okrętach również zostanie podniesiona wielka gala banderowa, która po zachodzie słońca zamieni się w galę świetlną – zapowiada kmdr ppor. Jacek Kwiatkowski, rzecznik 8 Flotylli. Z okazji święta odbędzie się pokaz wojskowego sprzętu (m.in. podwodnego drona „Gavia”), odprawiona zostanie uroczysta msza, a po południu na promenadzie rozpoczną się występy wojskowych artystów.

Kolonie i misje

Święto Marynarki Wojennej wieńczy Dni Morza. Tradycje obchodów sięgają przełomu XVIII oraz XIX wieku i wywodzą się z obrzędów kaszubskich. Charakter państwowy zyskały w 1932 roku. Wówczas to przewodniczący gdyńskiego oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej Andrzej Wachowiak zaproponował, by każdego lata uroczyście święcić kutry i łodzie rybackie. Projekt imprezy szybko się rozrastał i już podczas pierwszej edycji do Gdyni ściągnęło z całej Polski ponad 100 tysięcy osób. Z tej okazji kolej podstawiła specjalne pociągi, armia zorganizowała namiotowe miasteczko, a mieszkańcy udostępniali gościom kwatery. W obchodach wziął udział prezydent Ignacy Mościcki. – Święto miało stanowić promocję Polski jako państwa morskiego. Dostęp do morza już wówczas miał ogromne znaczenie, tym bardziej że transport lotniczy dopiero raczkował – podkreśla Tomasz Kuśmierski z Ligi Morskiej i Rzecznej, która jest spadkobiercą przedwojennej LMiK. – Choć polskie wybrzeże miało długość zaledwie 140 kilometrów, Bałtyk stanowił prawdziwe okno na świat. Stąd na przykład wyruszali osadnicy zasiedlający tereny w Ameryce Południowej. Była to namiastka kolonii, o których marzyła ogromna rzesza ówczesnych Polaków. Krótko przed wybuchem II wojny światowej Liga Morska i Kolonialna liczyła niemal milion członków – wyjaśnia Kuśmierski.

Lidze blisko było też do marynarki wojennej. Jej członkowie na przykład aktywnie uczestniczyli w zbiórce pieniędzy na budowę nowoczesnego okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. Same siły morskie miały stanowić istotne ogniwo w wojnie przeciwko ZSRR, której wybuch w dwudziestoleciu międzywojennym wydawał się wielce prawdopodobny. Od strony Bałtyku uderzyli jednak Niemcy, z którymi przez sześć kolejnych lat okręty pod biało-czerwoną banderą toczyły dramatyczne boje.

Dziś marynarka ma święto właśnie podczas finału obchodów Dni Morza.

– Siły morskie to nierozłączny element systemu bezpieczeństwa państwa. W bogatej historii niejednokrotnie udowodniły swoją wartość w licznych misjach i operacjach zarówno w kraju, jak i za granicą – podkreśla kadm. Mirosław Mordel, Inspektor Marynarki Wojennej w Dowództwie Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych. Przypomina on, że od czasu wejścia Polski do NATO, polskie okręty, śmigłowce i samoloty systematycznie uczestniczą w międzynarodowych manewrach. – Marynarka wojenna utrzymuje gotowość do wypełniania sojuszniczych zobowiązań i umacniania międzynarodowego bezpieczeństwa – zaznacza kadm. Mordel. Dotyczy to zarówno wód terytorialnych, wyłącznej strefy ekonomicznej, jak i wszystkich akwenów, po których poruszają się jednostki transportu morskiego. – Trzeba też wspomnieć, że marynarka wojenna jest kluczową częścią krajowego systemu ratowania życia na morzu SAR. Siły morskie wspomagają instytucje cywilne w monitoringu ekologicznym wód Bałtyku oraz wspierają akcje usuwania skutków klęsk żywiołowych – wylicza Inspektor MW.

Rok, jaki upłynął od ostatniego święta był dla polskich marynarzy bardzo pracowity. – Jednym z najpoważniejszych wyzwań była misja na południu Europy, w którą wyruszył ORP „Gen. T. Kościuszko” – ocenia kmdr ppor. Pioch. Polska fregata przez dwa miesiące współdziałała z zespołem NATO na Morzu Śródziemnym, Egejskim i Czarnym. Wzięła udział w licznych ćwiczeniach, ale przede wszystkim prowadziła działania, które miały pomóc w rozwiązaniu kryzysu migracyjnego. Załoga namierzała łodzie nielegalnie przedostające się z Turcji do Grecji, a informacje o nich przekazywała strażom przybrzeżnym i Frontexowi. Z kolei 8 Flotylla była jednym z gospodarzy fazy portowej „Baltopsa”, największych ćwiczeń, które Sojusz Północnoatlantycki prowadzi na Bałtyku. Wstępna część manewrów odbyła się w Szczecinie. Od początku roku okręt ze Świnoujścia – ORP „Kontradmirał Xawery Czernicki” – pełni też na południu Europy misję jako Polski Kontyngent Wojskowy. Jest jednostką flagową natowskiego zespołu przeciwminowego. Na jego pokładzie działa też sztab, który kieruje poczynaniami grupy okrętów z kilku państw. Polacy właśnie zakończyli udział w ćwiczeniu „Spanish Flotex” na Morzu Śródziemnym i Atlantyku.

Akademia międzynarodowa

Ale w ostatnich dniach świętowały nie tylko flotylle. W piątek 95-lecie utworzenia obchodziła też Akademia Marynarki Wojennej. Obchody zorganizowane zostały w Toruniu, czyli miejscu, gdzie mieściła się pierwsza siedziba uczelni. Przez stare miasto przemaszerowały marynarskie pododdziały, a delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem-kotwicą, która upamiętnia powołanie Oficerskiej Szkoły MW. Potem na Staromiejskim Rynku odbył się pokaz musztry paradnej, a także występy wojskowych artystów.

Obecnie AMW to jedyna w Polsce uczelnia kształcąca oficerów dla MW RP. – Składa się z czterech wydziałów. Studenci wojskowi kształcą się na pięciu kierunkach. Mamy też studentów cywilnych, którzy zdobywają wiedzę na 13 kierunkach – mówi kmdr por. Wojciech Mundt, rzecznik gdyńskiej Akademii. Uczelnia oferuje studia podyplomowe i doktoranckie, organizuje też różnego rodzaju specjalistyczne kursy dla oficerów. – W ubiegłym roku akademickim kształciło się u nas siedem tysięcy studentów, doktorantów oraz członków kadry Sił Zbrojnych RP – informuje kmdr por. Mundt. W AMW uczą się też przyszli oficerowie sił morskich Kataru, Kuwejtu i Arabii Saudyjskiej, wiedzę poszerzają tutaj oficerowie z Gruzji i Ukrainy. – Współpracujemy też z uczelniami marynarek wojennych z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Rumunii, Bułgarii, czy Hiszpanii – wylicza rzecznik.