Nacierający na pozycje przeciwnika Amerykanie zostali zaatakowani bronią chemiczną. Do akcji natychmiast wkroczył polski pluton odpowiedzialny za likwidację skażeń. Taki scenariusz przewidywało ćwiczenie na poligonie w Świętoszowie. Wzięli w nim udział żołnierze z 10 Brygady Kawalerii Pancernej oraz Amerykanie z 3 Brygadowej Pancernej Grupy Bojowej.

Ćwiczenia odbywały się na początku marca z udziałem kilkudziesięciu wojskowych z Polski i USA. To pierwsze wspólne szkolenie polskich i amerykańskich żołnierzy, które zakładało walką z chemicznym atakiem. Stacjonujący w Świętoszowie sojusznicy dysponują wyłącznie plutonem rozpoznania skażeń i nie mają specjalnych pojazdów do ich likwidacji. Dzięki ćwiczeniom na poligonie w Świętoszowie obie strony miały okazję wymienić doświadczenia i zapoznać się z obowiązującymi w obu armiach procedurami.

Scenariusz szkolenia był prosty – nacierający na przeciwnika amerykańscy żołnierze zostali zaatakowani bronią chemiczną. Wskutek skażenia musieli wycofać się z zajmowanych pozycji. I tu do akcji wkroczył polski pluton chemiczny. – Pododdziały zostały skażone środkiem trwałym, czyli takim, który skrapla się na ludziach oraz sprzęcie i stanowi zagrożenie nawet do kilku tygodni. Amerykańskie pododdziały zostały skierowane na plac likwidacji skażeń. Utworzyliśmy tam oddzielne „nitki”, jedną przeznaczoną do odkażania sprzętu, drugą dla ludzi – opowiada major Michał Stańczyk, szef wojsk chemicznych 10 Brygady Kawalerii.

Wykryć i zlikwidować skażenie

W rozstawionym przez polskich chemików punkcie likwidacji skażeń Amerykanie najpierw zostali skierowani do punktu rozdzielczego. Tu za pomocą podstawowego sprzętu sprawdzono rodzaj i stopień skażenia. – W przypadku wykrywania skażeń chemicznych używamy PChR-54M, do wykrywania skażeń promieniotwórczych dysponujemy DP-75 oraz DPO. Dzięki nim możemy dokładnie określić grupę, rodzaj występującego środka oraz jego stężenie. Wyposażono nas również w automatyczny sygnalizator skażeń nowej generacji, AP2C, który bardzo szybko wykrywa skażenia. Jest to urządzenie analogiczne do wspomnianego PChR-54M, jednak mniej dokładne – wyjaśnia starszy kapral Marek Sowicki, dowódca sekcji drużyny rozpoznania skażeń.

Kolejnym etapem było podzielenie na grupy zarówno żołnierzy, jak i sprzętu. Procedury obowiązujące w polskim wojsku przewidują, że wojskowi muszą się rozebrać, a następnie zostają skierowani do namiotów w których zamontowane są dysze prysznicowe. Po kąpieli są sprawdzani przez lekarza i dozymetrystę wykonującego pomiar promieniowania jonizującego. Jeżeli wynik badania jest pozytywny, żołnierze wracają do swoich pododdziałów. W przeciwnym wypadku muszą przechodzić procedurę do skutku. Zarówno w punkcie odkażania pojazdów, jak i personelu skażenia likwiduje się za pomocą rozrobionego w wodzie odkażalnika proszkowego dozowanego za pomocą instalacji rozlewczej IRS 2M.

– Preparat odkażający jest uniwersalny i można go używać zarówno w przypadku bojowych środków trujących, jak i toksycznych środków przemysłowych. Pod nadzorem ratowników medycznych wykorzystujemy również zestaw masowej dekontaminacji rannych – mówi podporucznik Wioletta Wojciak, dowódca plutonu chemicznego 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Jak likwidują skażenia Amerykanie, a jak Polacy

Zdaniem sierżanta Nicholasa Batsona, dowódcy jednego z Bradleyów biorących udział w szkoleniu, nie ma większych różnic pomiędzy sposobem likwidacji skażeń prowadzonym przez Polaków, a treningiem, który przeszedł w US Army. W obu przypadkach dowódca musi uszczelnić swój pojazd, założyć ochronny ekwipunek i skierować się na ustalone pozycje. – W Bradleyu mamy ekwipunek ochronny, który w każdej chwili jest gotowy do użycia. Zakładamy go, nie opuszczając pojazdów, w chwili, w której otrzymujemy ostrzeżenie. W punkcie odkażania załoga pozostaje w wozie, jedna osoba wychodzi i przechodzi przez odkażenie. W ten sposób wymieniamy się aż do końca procesu. Polacy już na samym początku oddzielają sprzęt od ludzi - zauważa sierżant Nicholas Batson.

Według strony amerykańskiej, najbardziej cennym aspektem ćwiczeń jest możliwość przypomnienia procedur, które nie są wpisane w codzienny plan szkoleń. Dodają, że wspólne, polsko-amerykańskie szkolenia pozwalają nie tylko przećwiczyć reakcję na atak chemiczny, lecz także wzmacniają wzajemne relacje. Z kolei major Michał Stańczyk zwraca uwagę na sposób współdziałania żołnierzy z obu armii, który nie zakładał wcześniejszych prób. – Pododdziały amerykańskie wjechały tutaj prosto z pola, na bojowo. Z naszej strony wymagało to pewnej elastyczności. Sprawdziliśmy, czy również damy radę wejść na bojowo, dogadać się z nimi i przeprowadzić całkowitą likwidację skażeń. To nie było wcześniej ćwiczone, ale zgrało bardzo dobrze – zapewnia oficer.

Czas na reakcję

– W przypadku ataku CBRN (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear) trzeba działać bezzwłocznie. Im szybciej zareagujemy na zagrożenie, tym mniej dotkliwe będą straty. Żołnierze mają kilkadziesiąt sekund na założenie stroju ochronnego. W niektórych przypadkach wystarczy sama maska przeciwgazowa, w innych należy odizolować się od otoczenia za pomocą kompletnego stroju ochronnego – mówi sierżant Jack Johnson, specjalista od zagrożeń CBRN, którego rolą było nadzorowanie amerykańskich żołnierzy podczas procesu odkażania. Sierżant szkoli również swoich podopiecznych, jak rozpoznać i reagować na atak CBRN i jak używać ekwipunku ochronnego.

Amerykańscy kawalerzyści, którzy są kierowani w miejsca zagrożone atakiem CBRN, oprócz standardowego ekwipunku ochronnego, są również wyposażeni w detektory oraz zestawy przeznaczone do samodzielnego odkażenia. Takie wyposażenie pozwala przez pewien czas kontynuować walkę, jednak po zakończeniu działań jednostki kierowane są do punktu likwidacji skażeń. Są to standardowe procedury dla wszystkich armii Sojuszu Północnoatlantyckiego.

– Jesteśmy w NATO, więc cały system ostrzegania i raportowania jest taki sam. Do tworzenia komunikatów CBRN w polskim wojsku używamy języka angielskiego. Mamy takie same skróty i takie same nazwy. Ale ćwiczenia tego typu umożliwiają wymianę doświadczeń. Amerykanie uczą się, jak działają nasze punkty, my jak nawiązywać z nimi komunikację radiową. Możemy również ćwiczyć język. Być może w przyszłości to właśnie my będziemy ich „odkażać” – podsumowuje podporucznik Wioletta Wojciak.