Zgodnie z decyzją 117/MON Ministra Obrony Narodowej z 13 czerwca 2017 roku, Centrum Operacji Morskich – Dowództwo Komponentu Morskiego (COM - DKM) obchodzi dzisiaj swoje święto. W ciągu najbliższych dwóch lat jednostka ta stanie się dowództwem operacyjnym sił morskich POLMARFOR i przejmie rolę regionalnego dowództwa NATO CTF Baltic.

Z okazji święta jednostki 2 kwietnia odbyła się zbiórka kadry i pracowników resortu obrony narodowej. Podczas uroczystości odczytano postanowienie, decyzję oraz rozkazy o wyróżnieniach przyznanych przez Prezydenta RP, Ministra Obrony Narodowej oraz Dowódcę COM – DKM, w tym Medali za długoletnią służbę, Medalu za Zasługi dla Obronności Kraju oraz Odznak Pamiątkowych jednostki. Wyróżnienia wręczył wiceadmirał Krzysztof Jaworski. Podczas zbiórki pożegnano także oficera kończącego służbę w Dowództwie Komponentu Morskiego.

Zadania i misja

COM - DKM jest jednostką szczebla taktycznego przeznaczoną do dowodzenia wydzielonymi siłami Marynarki Wojennej, Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych prowadzącymi działania na kierunku morskim w czasie pokoju, kryzysu i wojny.

COM – DKM dowodzi wydzielonymi siłami MW na morzu, w powietrzu i na lądzie w czasie wykonywania przez nie zadań, jak również koordynuje bieżącą działalność sił podległych Dowództwu Generalnemu RSZ oraz Dowództwu Operacyjnemu RSZ realizujących zadania w strefie odpowiedzialności Dowódcy COM - DKM. Centrum dowodzi także wydzielonymi siłami Dowództwa Generalnego RSZ w ramach zintegrowanego systemu rozpoznania Sił Zbrojnych oraz biorącymi udział w akcjach ratowniczych w polskiej strefie odpowiedzialności SAR oraz współdziała w tym obszarze z Morską Służbą Poszukiwania i Ratownictwa. Kieruje przedsięwzięciami planistycznymi, organizacyjnymi i koordynacyjnymi związanymi z problematyką współdziałania i doradztwa dla żeglugi morskiej. Do jego zadań należy monitorowanie stanu gotowości sił Marynarki Wojennej podległych Dowódcy Generalnemu RSZ, wydzielonych do stałych i doraźnych zespołów oraz sił NATO, nadzorowanie służb Marynarki Wojennej w zakresie ich gotowości do uruchomienia systemu zarządzania kryzysowego oraz osiągania przez nie gotowości do podjęcia działań, jak również monitorowanie gotowości pododdziałów i oddziałów sił Marynarki Wojennej wyznaczonych do udziału w zapobieganiu skutkom klęsk żywiołowych lub ich usuwaniu. COM - DKM odpowiedzialne jest także za koordynację Systemu Wykrywania Skażeń w stosunku do wszystkich elementów tego systemu zlokalizowanych w strefie odpowiedzialności oraz zbieranie i analizę danych, prognozowanie i dystrybucję prognoz oraz ostrzeżeń hydrometeorologicznych dla jednostek sił morskich i sił sojuszniczych.

Oficerowie i podoficerowie Centrum wchodzą także w skład dowództw i sztabów podczas planowania i prowadzenia krajowych i międzynarodowych ćwiczeń i operacji sojuszniczych. Centrum współpracuje z Morskim Oddziałem Straży Granicznej w zakresie ochrony i obrony morskiej granicy państwa. Specjaliści Dowództwa Komponentu Morskiego uczestniczą w misjach pokojowych, stabilizacyjnych i szkoleniowych prowadzonych przez Siły Zbrojne RP. Jak dotąd były to m.in. misje: UNDOF (Syria), ISAF (Afganistan), UNIFIL (Liban), MNF (Irak), EUFOR (Bośnia i Hercegowina), KFOR (Kosowo), EUNAVFOR MED SOPHIA i EUNAVOR MED IRINI (Włochy), PKW Czernicki (Morze Śródziemne i Czarne) oraz PKW Kondor (na Morzu Śródziemnym).

Operacja „Zatoka”

W reakcji na pojawiające się incydenty i zagrożenie ciągłości funkcjonowania morskiej infrastruktury krytycznej, Marynarka Wojenna w 2022 roku rozpoczęła operację „Zatoka”, którą dowodzi COM-DKM. Jej celem jest monitoring żeglugi, identyfikacja zagrożeń i obserwacja akwenów, na których znajdują się kluczowe dla gospodarki i bezpieczeństwa energetycznego obiekty oraz instalacje. W celu podniesienia skuteczności prowadzonych działań Siły Zbrojne RP współpracują w tym obszarze z Morskim Odziałem Straży Granicznej, administracją morską oraz operatorami gazociągów, podwodnych kabli energetycznych i telekomunikacyjnych. Budowanie świadomości sytuacyjnej odbywa się 24 godziny na dobę w ścisłej współpracy z państwami sojuszniczymi, co zwiększa efektywność działań i podnosi poziom bezpieczeństwa na morzu.

Od COM-DKM do CTF Baltic

W 2024 roku, po spotkaniu ministrów obrony państw Sojuszu Północnoatlantyckiego, które odbyło się w czerwcu w Brukseli, wicepremier – minister obrony narodowej Władysław Kosiniak – Kamysz zapowiedział rotacyjne dowodzenie operacjami NATO przez Polskę, Niemcy i Szwecję w regionie Bałtyku. W tym samym roku, w październiku, grupa oficerów i podoficerów Marynarki Wojennej rozpoczęła służbę w nowo utworzonym regionalnym dowództwie sojuszu Commander Task Force Baltic (CTF Baltic) w Rostocku gdzie zastępcą dowódcy jest wiceadmirał Piotr Nieć. Operacyjnie podlega ono Połączonemu Dowództwu Sił Morskich NATO w Northwood w Wielkiej Brytanii a jego zadaniem jest dowodzenie sojuszniczymi ćwiczeniami i operacjami na Morzu Bałtyckim, w tym działaniami wzmacniającymi bezpieczeństwo żeglugi i morskiej infrastruktury krytycznej pk. Baltic Sentry. W połowie bieżącego roku stanowisko Szefa Sztabu CTF Baltic obejmie oficer polskiej Marynarki Wojennej.

W Centrum Operacji Morskich – Dowództwie Komponentu Morskiego trwają natomiast intensywne przygotowania do utworzenia POLMARFOR – nowej jednostki, która stworzy możliwości do przejęcia w 2028 roku roli regionalnego dowództwa sił morskich NATO na Bałtyku przez Polskę. Kadra Dowództwa Komponentu Morskiego uczestniczy w licznych krajowych i zagranicznych kursach oraz szkoleniach specjalistycznych, jak również w krajowych i międzynarodowych ćwiczeniach. Trwają także przygotowania do rozpoczęcia procesu certyfikacji mającego potwierdzić zdolności do objęcia dowodzenia sojuszniczymi operacjami w regionie.

Historia

Centrum Operacji Morskich utworzono 1 lipca 2002 roku w związku z koniecznością dostosowania struktur systemu dowodzenia Sił Zbrojnych RP do standardów i wymagań NATO. Nowa jednostka, która miała zajmować się dowodzeniem siłami morskimi w czasie kryzysu i wojny powstała z połączenia istniejącego Stanowiska Dowodzenia Marynarki Wojennej wzmocnionego wydzielonymi strukturami sztabu i logistyki. W ciągu dwóch lat funkcjonowania zadania COM były rozszerzane i zmieniane, co w efekcie doprowadziło do gruntowniej restrukturyzacji, która miała miejsce w lipcu 2004 roku. Na lipiec 2004 datuje się również osiągnięcie gotowości operacyjnej jednostki, czyli przejęcie pełnego dowodzenia siłami Marynarki Wojennej. Przez kolejnych 9 lat Centrum Operacji Morskich funkcjonowało w strukturach złożonych z dowództwa, pionów funkcyjnych planowania operacji i działań bieżących oraz sztabu. Kolejną restrukturyzację jednostki przeprowadzono 1 lipca 2013 roku rozbudowując jej struktury o nowe komórki wewnętrzne, w tym między innymi pion rozpoznawczy. Wtedy też zmieniła się nazwa jednostki na Centrum Operacji Morskich - Dowództwo Komponentu Morskiego. W 2014 roku weszła w życie reforma systemu dowodzenia i kierowania Siłami Zbrojnymi RP, w wyniku której w miejsce dotychczasowych Dowództw Rodzajów Sił Zbrojnych utworzono Dowództwo Generalne RSZ oraz Dowództwo Operacyjne RSZ. W wyniku tej reformy ponownemu przeformowaniu poddano także COM - DKM. Zmieniła się też podległość jednostki. Od 1 stycznia 2014 roku Centrum Operacji Morskich – Dowództwo Komponentu Morskiego podlega bezpośrednio Dowódcy Operacyjnemu Rodzajów Sił Zbrojnych.

Tekst: Czesław Cichy/ COM-DKM