Dla rodzin poległych żołnierzy najważniejsze jest wsparcie, obecność i współczucie osób, które rozumieją ich stratę, bo przeżyły taką samą żałobę – tłumaczy Bonnie Carroll, szefowa organizacji opiekującej się bliskimi tragicznie zmarłych wojskowych w USA i autorka książki „Gdy polegnie żołnierz. 100 praktycznych porad dla rodziny i przyjaciół”.

Skąd czerpała Pani wiedzę do książki – z własnego doświadczenia czy także z doświadczenia innych osób, których bliscy polegli na służbie?

Bonnie Carroll: Wiedza ta pochodzi z głębokiej osobistej podróży, zarówno z mojego własnego doświadczenia, jak i historii wielu rodzin wojskowych. Kiedy mój mąż, gen. Tom Carroll, zginął w katastrofie wojskowego samolotu, znalazłam się w głębokiej żałobie i szukałam sposobów, aby się w niej odnaleźć. Poprzez założenie fundacji „Program Pomocy Ofiarom Tragedii” i spotkanie z rodzinami, które również straciły bliskich na służbie, zrozumiałam złożoność i wyjątkowość wyzwania, jakie niesie ze sobą żałoba po śmierci żołnierza. Siła, odporność i nadzieja tych rodzin pomogły mi stworzyć wiele praktycznych wskazówek udostępnianych w książce. Każdy jej rozdział czerpie ze zbiorowej mądrości społeczności rodzin poległych, które podzieliły się ze mną swoimi drogami do pogodzenia się ze stratą i osiągnięcia równowagi.

Czym się różni uniwersalna żałoba od traumy po śmierci żołnierza?

Opłakiwanie śmierci bliskiej osoby jest bolesne dla każdego, ale gdy jest to żołnierz, żałoba często wiąże się z traumą i brakiem odpowiedzi na wiele pytań. Żołnierz zwykle ginie w nagłych i gwałtownych okolicznościach oraz odległych miejscach, co sprawia, że jego śmierć jest szokiem dla rodziny. Może to powodować pojawienie się dodatkowych aspektów żałoby, takich jak poczucie winy u bliskich poległego czy konieczność uczczenia jego służby. W naszej fundacji oferujemy możliwość przepracowania zarówno uniwersalnej żałoby, jak i intensywnych, specyficznych wyzwań, które wiążą się ze stratą żołnierza.

Czy nagła śmierć i żałoba po niej są trudniejsze od żałoby po spodziewanej śmierci np. osobystarszej lub chorej?

Kiedy bliska osoba umiera nagle, zwłaszcza w traumatycznych okolicznościach, pozostawia bliskich nieprzygotowanych i w szoku. Nie mają oni czasu, aby pożegnać się lub pogodzić z nadchodzącą stratą, zastanawiają się też często nad sensem takiej śmierci. W Programie Pomocy Ofiarom Tragedii odkryliśmy, że nagła, traumatyczna strata może być odczuwana jako atak na czyjąś rzeczywistość. Często rodziny niespodziewanie zmarłych wymagają specjalistycznego wsparcia i zrozumienia, aby pomóc im zmierzyć się z głęboką, niespodziewaną pustką.

Co jest najważniejsze dla rodzin tragicznie zmarłych żołnierzy w pierwszych chwilach i dniach po stracie?

W tych początkowych chwilach wsparcie, obecność i zrozumienie są wszystkim. Rodziny muszą wiedzieć, że nie są same i że są osoby, które rozumieją ich stratę. Proste gesty, takie jak przynoszenie posiłków, pomoc w codziennych sprawach, a nawet po prostu posiedzenie w ciszy, mogą być bezcenne. W takiej sytuacji społecznoś
, która zarówno rozumie głębię osobistej straty, jak i honoruje służbę poległego, jest niezbędna. Nasza fundacja oferuje taką społeczność, zapewniając bliskim tragicznie zmarłego żołnierza kontakt z osobami, które przeszły podobną drogę żałoby. Dzięki temu mają oni poczucie przynależności i wsparcia od pierwszego dnia po stracie.

A co najbardziej pomogło Pani podczas żałoby i pomaga podopiecznym fundacji?

Dla mnie była to możliwość nawiązania kontaktu z innymi, którzy doświadczyli podobnych strat oraz zapewniali mi pocieszenie i zrozumienie. Rozmowa z kimś, kto naprawdę cię rozumie, pomaga złagodzić poczucie samotności, tak często towarzyszące żałobie. Program Pomocy Ofiarom Tragedii oferuje to wsparcie poprzez kontakty z przeszkolonymi mentorami oraz bliskimi innych poległych żołnierzy. Wierzymy w siłę społeczności i wsparcia, a świadomość, że są osoby gotowe nas wysłuchać bez osądzania, może być głęboko uzdrawiająca.

Żałoba jest procesem fizjologicznym, którego nie można przyspieszyć ani go ominąć. Zgadza się Pani z tym?

Zdecydowanie tak. Żałoba to podróż, którą każda osoba musi przejść we własnym tempie i nie można jej przyspieszyć. Próba wymuszenia na siłę powrotu do codzienności lub ignorowanie potrzeby żałoby może prowadzić do głębszych problemów emocjonalnych w przyszłości. W fundacji przypominamy rodzinom, że wychodzenie z żałoby to proces i można w nim mieć zarówno dobre, jak i gorsze dni. Zachęcamy podopiecznych, aby dali sobie przestrzeń do odczuwania straty i smutku, wspominania bliskich i przyjmowania każdego dnia takim, jaki jest.

Jak poznać, kiedy żałoba przestaje być naturalnym procesem, a przeradza się w nieprawidłową reakcję? Co wtedy robić?

Czasami żałoba staje się tak ciężka, że ​​zaczyna wpływać na wszystkie aspekty życia. Objawiać się to może np. niezdolnością do wykonywania codziennych czynności, nieprzemijającym uczuciem odrętwienia lub izolowaniem się od rodziny i przyjaciół. Wtedy pogrążona w niej osoba potrzebuje większego wsparcia. W takich przypadkach zwrócenie się o pomoc do profesjonalisty może zmienić życie. W fundacji zapewniamy pomoc psychologiczną, porady dotyczące przechodzenia żałoby oraz uczestniczenie w grupie wsparcia. Pomagamy w ten sposób oswoić ból osobom, które straciły najbliższych. Rozpoznanie, kiedy potrzebne jest dodatkowe wsparcie, może pomóc pogodzić się ze stratą i pójść naprzód.

Bonnie Carroll jest prezeską i założycielką Programu Pomocy Ofiarom Tragedii (Tragedy Assistance Program for Survivors – TAPS), organizacji opiekującej się w USA bliskimi tragicznie zmarłych żołnierzy. Jest emerytowanym oficerem armii Stanów Zjednoczonych i wdową po tragicznie zmarłym na służbie gen. Tomie Carrollu. Razem z dr. Alanem Wolfeltem, psychoterapeutą i doradcą osób pogrążonych w żałobie, napisała książkę „Gdy polegnie żołnierz. 100 praktycznych porad dla rodziny i przyjaciół”. Publikację wydała niedawno po polsku Fundacja „Dorastaj z Nami” wspólnie z Centrum Weterana Działań poza Granicami Państwa.