„Jastrzębie” czeka technologiczna rewolucja. Modernizacja do standardu F-16V znacząco zwiększy możliwości bojowe polskich myśliwców.

Mimo pojawienia się samolotów piątej generacji F-16 pozostaje jedną z najważniejszych platform bojowych świata. Fot. Marcin Kurkus/31 BLT

Myśliwiec F-16 może pozostawać w służbie przez kilkadziesiąt lat. Konstrukcja płatowca została zaprojektowana z odpowiednim zapasem trwałości, a kolejne modernizacje pozwalają jeszcze bardziej wydłużyć jego eksploatację. W lotnictwie wojskowym wiek samolotu nie jest jednak najważniejszy. O jego skuteczności decydują przede wszystkim systemy pokładowe – radar, komputery, oprogramowanie, łączność i wyposażenie elektroniczne. To właśnie one rozwijają się najszybciej. Dlatego program Mid-Life Upgrade (MLU) nie jest zwykłym remontem. To głęboka modernizacja, dzięki której sprawdzona konstrukcja otrzymuje możliwości zbliżone do najnowszych wersji F-16 i pozostaje gotowa do działania przez kolejne dekady.

Program MLU został podpisany w sierpniu 2025 roku dla całej floty 48 polskich F-16C/D Block 52+, która była wówczas w wyposażeniu sił powietrznych. Obecnie, po katastrofie jednego z samolotów (doszło do niej w 2025 roku, w trakcie przygotowań do Air Show w Radomiu, zginął wówczas mjr pil. Maciej Krakowian), polskie lotnictwo eksploatuje 47 takich maszyn. Porozumienie dotyczące MLU oznacza, że wszystkie polskie samoloty F-16C/D Block 52+ przejdą modernizację do standardu F-16V, określanego także jako Block 72. Pierwsze dwa F-16 przejdą modernizację w 2028 roku, otwierając etap wdrożenia i certyfikacji programu. Następnie, w latach 2030–2038, modernizacja obejmie pozostałe samoloty. Znaczącą część prac wykonają Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 w Bydgoszczy, które od niemal 20 lat odpowiadają za utrzymanie polskich „Jastrzębi”.

MLU to znacznie więcej niż kolejny program serwisowy. Jak podkreślał prezes WZL nr 2 Jakub Gazda, zakład wchodzi do nowej ligi wykonawców prac przy F-16. Dotychczas bydgoskie przedsiębiorstwo prowadziło przede wszystkim obsługę i remonty. Teraz będzie uczestniczyć również w głębokiej modernizacji samolotów, zdobywając dostęp do najnowszych technologii, dokumentacji i szkoleń producenta. „To inwestycja nie tylko w sprzęt, ale także w kompetencje polskich inżynierów i techników”, mówił Gazda.

Nowe zdolności

Na czym polega Mid-Life Upgrade? Nazwa dosłownie oznacza „modernizację w połowie cyklu życia” maszyny. To odpowiednik gruntownego remontu połączonego z wymianą najważniejszych systemów. Płatowiec pozostaje ten sam, ale jego „wnętrze” zmienia się na tyle, że możliwości bojowe zbliżają się do nowych wersji samolotu.

Najbardziej widoczną zmianą będzie zastosowanie radaru AN/APG-83 SABR wykorzystującego technologię AESA (Active Electronically Scanned Array). W przeciwieństwie do starszych radarów z mechanicznym skanowaniem przestrzeni wykorzystuje on elektronicznie sterowaną antenę zbudowaną z licznych modułów nadawczo-odbiorczych. Dzięki temu szybciej wykrywa i śledzi cele, jest bardziej odporny na zakłócenia oraz może jednocześnie prowadzić działania w trybach powietrze–powietrze i powietrze–ziemia.

Sam radar to jednak tylko jeden z elementów całego systemu. Nie mniej ważny jest komputer misji, który integruje informacje z radaru, systemów walki elektronicznej, czujników, urządzeń łączności i uzbrojenia, tworząc dla pilota jeden spójny obraz sytuacji. Im większa jego moc obliczeniowa, tym szybciej dane są przetwarzane, a pilot może skoncentrować się na wykonaniu zadania zamiast analizować informacje z wielu różnych źródeł.

Dzięki nowemu komputerowi misji w F-16 piloci będą mogli skoncentrować się na wykonaniu zadania zamiast analizować informacje z wielu różnych źródeł. Fot. Piotr Gubernat/Combat Camera DORSZ

Poza wymianą kluczowych elementów awioniki modernizacja stworzy także podstawy do dalszej integracji samolotów z kolejnymi generacjami uzbrojenia, systemów łączności i walki elektronicznej. Program obejmuje również modyfikacje konstrukcyjne wydłużające resurs płatowca do około 12 tys. godzin lotu oraz modernizację infrastruktury szkoleniowej.

Generacja 4.5

Program MLU znacząco ulepszy polskie F-16, ale nie ma na celu uczynienia z nich samolotów piątej generacji. F-35 to konstrukcja o zupełnie innych możliwościach, przede wszystkim dzięki obniżonej wykrywalności i znacznie bardziej rozbudowanej fuzji danych. Modernizacja sprawia jednak, że F-16 pozostają pełnowartościowym partnerem dla F-35. Oba typy samolotów będą mogły skuteczniej współpracować podczas wspólnych misji, wymieniając informacje i wykorzystując swoje mocne strony. Właśnie taka kooperacja różnych platform staje się obecnie światowym standardem.

Program MLU wpisuje się zatem w światowy trend rozwoju lotnictwa wojskowego. Współczesne siły powietrzne coraz częściej nie rezygnują ze sprawdzonych konstrukcji, lecz wyposażają je w nowoczesne systemy pokładowe, przez co wydłuża się ich okres eksploatacji i zwiększają możliwości bojowe. Taką drogę wybrały m.in. Stany Zjednoczone, Korea Południowa, Tajwan, Grecja, Bahrajn czy Słowacja. To dowód, że mimo pojawienia się samolotów piątej generacji F-16 pozostaje jedną z najważniejszych platform bojowych świata. Odpowiednio modernizowany może skutecznie wykonywać zadania jeszcze przez kolejne dekady, współpracując z nowszymi konstrukcjami, a nie konkurując z nimi.

Szansa dla Polski

Dla Polski znaczenie programu wykracza poza same siły powietrzne. Udział WZL nr 2 oznacza rozwój krajowych kompetencji przemysłowych w obszarze najbardziej zaawansowanych technologii lotniczych. Szkolenie specjalistów, transfer wiedzy i wykonywanie prac modernizacyjnych w kraju zwiększają niezależność eksploatacyjną oraz skracają czas obsługi floty. To również doświadczenie, które może procentować przy kolejnych programach wojskowych.

Nie bez znaczenia jest także aspekt gospodarczy. Kompetencje zdobyte podczas realizacji programu mogą w przyszłości otworzyć drogę do udziału w obsłudze i modernizacji samolotów innych użytkowników F-16, co wzmocniłoby pozycję polskiego przemysłu lotniczego w europejskim systemie wsparcia technicznego.

Modernizacja F-16 pokazuje, że współczesna przewaga w powietrzu nie polega wyłącznie na zakupie nowych maszyn. Równie istotne jest utrzymywanie już posiadanego sprzętu na najwyższym poziomie technologicznym. Dzięki programowi MLU polskie „Jastrzębie” zachowają zdolność do działania w środowisku przyszłego pola walki, a krajowy przemysł lotniczy wykona kolejny krok – zmieniając się z serwisanta w partnera uczestniczącego w najbardziej zaawansowanych projektach modernizacyjnych. To inwestycja, której efekty będą widoczne znacznie dłużej niż sam proces przebudowy samolotów.