Wystawy, spacer historyczny, koncerty, prelekcje, pokazy multimedialne, projekcje filmów dokumentalnych, rekonstrukcje historyczne, a także uroczystości patriotyczne i religijne, apele pamięci oraz wojskowe capstrzyki – to tylko niektóre elementy obchodów 160. rocznicy wybuchu powstania styczniowego. Na wydarzenia zaprasza Ministerstwo Obrony Narodowej.

Tegoroczne obchody rocznicy wybuchu powstania styczniowego rozpoczną się od uroczystości w Mszczonowie, gdzie na terenie kościoła farnego pw. św. Jana Chrzciciela w sobotę 21 stycznia zostanie odsłonięty i poświęcony pomnik pamięci bohaterów powstania styczniowego z terenu ziemi mszczonowskiej. Obelisk jest jednocześnie symbolicznym grobem ks. Władysława Polkowskiego, powstańczego naczelnika Mszczonowa. Duchowny za swoją działalność został zesłany do syberyjskiej Tunki i zmarł na wygnaniu, a jego ciało spoczęło na cmentarzu w Irkucku.

Po południu obchody przeniosą się do Warszawy. O 15.00 odprawiona zostanie msza św. za ojczyznę w Katedrze Polowej Wojska Polskiego. Po niej uczestnicy przejdą w asyście żołnierzy i orkiestry wojskowej pod Krzyż Romualda Traugutta, upamiętniający dyktatora powstania i członków Rządu Narodowego straconych przez Rosjan na stokach Cytadeli Warszawskiej. Zaplanowano tam wojskowy capstrzyk i modlitwę w intencji powstańców styczniowych.

Następnego dnia rano, czyli dokładnie w 160. rocznicę wybuchu powstania, Mariusz Błaszczak, wicepremier i minister obrony narodowej, razem z uczniami klas mundurowych złoży kwiaty w powstańczej kwaterze na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Z kolei w samo południe na Cytadeli Warszawskiej zostanie odsłonięta tablica poświęcona powstańcom styczniowym poległym i straconym przez rosyjskich zaborców. Tam także, przy Bramie Straceń, odbędzie się w poniedziałek o 16.00 uroczysty apel pamięci.

Apele pamięci, koncerty i prelekcje zaplanowano również w wielu garnizonach i jednostkach dziedziczących tradycje styczniowego zrywu: m.in. w Lublinie, Olsztynie, Elblągu, Koszalinie, Tomaszowie Mazowieckim, Białymstoku, Braniewie, Dęblinie, Gdyni, Suwałkach czy Komorowie. Ponadto w ramach akcji „Żołnierska pamięć. Wdzięczni Bohaterom – Powstańcom Styczniowym” żołnierze i uczniowie klas mundurowych będą porządkować cmentarze, mogiły powstańcze oraz otoczenie miejsc pamięci.

Na mieszkańców stolicy i odwiedzających ją turystów czeka jeszcze więcej atrakcji. 22 stycznia resort obrony zaprasza na tematyczny spacer historyczny. „Warszawa odegrała istotną rolę podczas powstania, choć w samym mieście, wówczas carskim garnizonie, nie doszło do walk z Rosjanami” – podaje MON. W zakonspirowanych warszawskich lokalach działał Komitet Centralny Narodowy, czyli powstańczy rząd, który zainicjował zryw w odpowiedzi na brankę do rosyjskiego wojska. Ponadto w latach poprzedzających powstanie na ulicach miasta odbywały się manifestacje, które umacniały opór przeciwko zaborcy i były zarzewiem późniejszej walki.

Uczestnicy spaceru przejdą z placu Zamkowego ulicą Krakowskie Przedmieście, na której w 1861 roku Rosjanie krwawo pacyfikowali polskie demonstracje patriotyczne. Zobaczą też dawne gmachy wyższych uczelni, których studenci brali udział w powstaniu, a także kamienicę splądrowaną przez carskich żołdaków w zemście za próbę zamachu na namiestnika Fiodora Berga, poszukają również pomników i tablic upamiętniających styczniowy zryw i jego bohaterów. Po spacerze przewidziano wojskową grochówkę. Zapisy przyjmowane są do 20 stycznia.

Grafika: MON

W Warszawie otwartych zostanie także kilka wystaw poświęconych powstaniu. Na Zamku Królewskim od 24 stycznia prezentowana będzie ekspozycja „Miłość i obowiązek. Powstanie styczniowe 1863”, na której będzie można podziwiać przedmioty ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego. Według organizatorów na szczególną uwagę zasługują pamiątki po powstańcach: ornamentowana szabla gen. Mariana Langiewicza, węgierska karabela Zygmunta Sierakowskiego, para pistoletów gen. Ludwika Mierosławskiego, sztucer gen. Apolinarego Kurowskiego, odznaka dyktatora powstania gen. Langiewicza, a ponadto obrazy Maksymiliana Gierymskiego, Jacka Malczewskiego i Antoniego Piotrowskiego.

Z kolei od 13 stycznia można oglądać wystawę plenerową w Łazienkach Królewskich „Powstanie styczniowe 1863 roku” przygotowaną przez Centralną Bibliotekę Wojskową. Warto też odwiedzić samą bibliotekę przy ulicy Ostrobramskiej. Od 20 stycznia będzie można tam bezpłatnie zwiedzać wystawę zbiorów dotyczących zrywu, a w nocy z 22 na 23 stycznia na ścianie placówki zaprezentowany zostanie pokaz multimedialny materiałów ikonograficznych ze zbiorów biblioteki związanych z powstaniem.

Dodatkowo od 23 do 27 stycznia planowane są w CBW pokazy historyczno-edukacyjne dla uczniów i studentów, m.in. filmów dokumentalnych „Rok 1863” i „Bracia, nie zasypiajmy sprawy – ks. Brzózka”. Z kolei Muzeum Wojska Polskiego 28 i 29 stycznia przygotowało w Alejach Jerozolimskich rekonstrukcję historyczną obozu powstańców. Z okazji 160. rocznicy zrywu ukaże się także specjalne wydanie magazynu „Polska Zbrojna. Historia” poświęcone bohaterom powstania styczniowego.

Jak zapowiada MON, jeszcze w tym miesiącu zostanie ogłoszony konkurs „Wdzięczni Bohaterom – Powstańcom Styczniowym” skierowany m.in. do organizacji pozarządowych i stowarzyszeń. Będą one mogły składać wnioski o dofinansowanie zadań związanych z upamiętnieniem walk i bohaterów powstania, np. działań edukacyjnych, wystaw, koncertów, rekonstrukcji historycznych czy opieki nad miejscami pamięci.

„Powstanie styczniowe, mimo rosyjskich represji, przetrwało w narodowej pamięci i stało się inspiracją dla następnych pokoleń bohaterów walczących o niepodległość” – podaje ministerstwo obrony i dodaje, że zryw z 22 stycznia 1863 roku zjednoczył narody: polski, litewski, ukraiński i białoruski w walce z rosyjskim zaborcą.

Więcej informacji o zapisach na poszczególne wydarzenia, dokładnych godzinach i terminach można znaleźć na stronie MON-u.