Akcja wysyłania kartek powstańcom warszawskim, obchody Roku Kościuszki w USA czy wystawa poświęcona kryptologom – to niektóre spośród 15 projektów, które znalazły się w finale konkursu „Wydarzenie historyczne roku”. Plebiscyt organizowany jest przez Muzeum Historii Polski. O ostatecznych wynikach zadecydują internauci. Głosować można do 17 maja.

– Celem plebiscytu na „Wydarzenie historyczne roku” jest propagowanie ciekawych inicjatyw historycznych i uhonorowanie osób oraz instytucji, które je organizują, często wielkim nakładem sił i bez rozgłosu – mówi Marek Stremecki, rzecznik prasowy Muzeum Historii Polski, które organizuje konkurs. Plebiscyt odbywa się już od 11 lat.

– W tym roku na konkurs nadesłano bardzo różnorodne projekty, co świadczy o dużej aktywności środowisk i osób zaangażowanych w odkrywanie i poznawanie historii, także lokalnej – mówi członek komisji konkursowej Lena Dąbkowska-Cichocka z MHP. Jak dodaje, wśród ponad 200 zgłoszonych inicjatyw znalazły się m.in. wystawy, akcje edukacyjne, spektakle teatralne, festiwale, rekonstrukcje historyczne, konferencje naukowe czy filmy dokumentalne. Zgłaszały je muzea, wydawnictwa, fundacje, instytucje samorządowe, ambasady oraz szkoły z całej Polski i z zagranicy.

– Gros projektów dotyczyło Roku Tadeusza Kościuszki i Roku Józefa Piłsudskiego oraz obchodów rocznicowych miast związanych z jubileuszami przyznania im praw miejskich – dodaje Dąbkowska-Cichocka. Spośród zgłoszonych inicjatyw komisja konkursowa wybrała 15 – jej zdaniem najważniejszych – w trzech kategoriach: „wydarzenie”, „wystawa” oraz „edukacja i multimedia”. – Teraz o ostatecznych wynikach zadecydują internauci, którzy mogą głosować na wybrane przez siebie projekty – wyjaśnia rzecznik MHP.

Kościuszko i Enigma

Wśród wybranych przez jurorów wydarzeń znalazło się kilka związanych z historią polskiej wojskowości. O zwycięstwo w kategorii „wydarzenie” walczy „BohaterON – włącz historię!”. Ta ogólnopolska kampania miała upamiętnić i uhonorować powstańców warszawskich. Jej uczestnicy wysyłali powstańcom kartki, zorganizowano akcję edukacyjną w szkołach na temat zrywu oraz uaktualniono stronę www.bohateron.pl zawierającą zdjęcia i biogramy powstańców. Organizatorem kampanii były dwie fundacje – Rosa i Sensoria.

Z kolei polska ambasada w Waszyngtonie przygotowała obchody Roku Kościuszki w miejscach poświęconych pamięci generała w USA. – Program „Find Your Kościuszko” objął także produkcję filmu edukacyjnego, bieg Kosciuszko Freedom Run oraz uroczystość przed pomnikiem Kościuszki przy Białym Domu z udziałem m.in. kadetów z akademii wojskowej West Point – informuje ambasada.

Kolejnym przedsięwzięciem, które walczy o głosy internautów jest „Polska Niepodległa – Historia w ożywionych obrazach”, czyli wydawnictwo DVD oraz wystawa o kulisach powstawania cyklu filmów edukacyjnych Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Przedstawiają one wydarzenia oraz postaci związane z dążeniami Polski do odzyskania niepodległości, m.in. Tadeusza Kościuszkę, uczestników powstania styczniowego czy Józefa Piłsudskiego.

Głosować można również na dwie wystawy, obie otwarte w Poznaniu. Jedna z nich to nowa ekspozycja stała Muzeum Powstania Wielkopolskiego „Powstanie Wielkopolskie 1918–1919. Droga do Niepodległości”. – Stworzona została z myślą o setnej rocznicy zrywu, którą będziemy świętować w tym roku – informują w muzeum. Jak tłumaczą, nowa wystawa jest bogatsza w eksponaty, multimedia i opisy wydarzeń.

Kolejna ekspozycja, tym razem Urzędu Miasta Poznania, poświęcona została poznańskim kryptologom, którzy rozszyfrowali kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Wystawa „Pogromcy Enigmy” ulokowana została w tzw. szyfrokontenerze przypominającym kształtem obudowę maszyny szyfrującej. Na ekspozycję składają się interaktywne stanowiska komputerowe oraz plansze z informacjami o kryptologii oraz Enigmie. Jak mówią organizatorzy wystawy, jest ona pierwszym krokiem do powstania w Poznaniu Centrum Szyfrów Enigma, które ma spełniać funkcje muzealne i edukacyjne.

W ostatniej kategorii „edukacja i multimedia” do finału trafiła baza świadectw „ZapisyTerroru.pl” stworzona przez Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego. Jest to dostępny online zbiór świadectw ludności cywilnej okupowanej Europy. Ośrodek publikuje relacje obywateli polskich, którzy podczas II wojny doświadczyli cierpienia ze strony dwóch totalitaryzmów: niemieckiego i sowieckiego, m.in. więźniów Pawiaka, polskich Żydów czy ofiar okupacji niemieckiej z Kielecczyzny. Kolejny projekt, tym razem poświęcony pamięci o powstaniu warszawskim, zorganizowało Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu. Program „Nuty dla ojczyzny” objął m.in. koncerty, multimedialne pokazy fotografii i projekcje filmów.

Od Litwy do Chopina

Oprócz tych wydarzeń w plebiscycie można głosować także na osiem innych projektów. Znalazła się wśród nich akcja „Światełko dla Czerwca ‘56” zorganizowana przez Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956. W czasie jej trwania m.in. odwiedzano groby osób związanych z tymi wydarzeniami. Z kolei program „Litwa i Polska – Na wspólnej drodze” Instytutu Polskiego w Wilnie skierowany był do uczniów na Litwie, którzy poszukiwali w swojej okolicy wydarzeń ze wspólnej polsko-litewskiej historii.

Projekt „Edukacja na planie filmowym” umożliwił natomiast obejrzenie scenografii i kostiumów pochodzących z filmowych interpretacji obrazów Jana Matejki nakręconych przez WFDiF. Głosować można także na cykl wystaw oraz warsztaty edukacyjne przypominające postaci awangardy międzywojennej „W 100 lat awangardy w Polsce” Muzeum Sztuki w Łodzi oraz „Projekt Wyspiański”, w ramach którego w Muzeum Narodowym w Krakowie zorganizowano m.in. wystawę dzieł artysty.

Innym projektem tego muzeum nominowanym do miana wydarzenia roku jest „#Dziedzictwo”, czyli ekspozycja poświęcona najważniejszym zagadnieniom związanym z dziedzictwem polskiej kultury. W finale znalazło się też otwarcie nowego oddziału Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – Thesaurus Cracoviensis. Jest to nowoczesny magazyn połączony z pracowniami konserwatorskimi. Ostatnim nominowanym jest „Opera Chopina – Fryderyk w Teatrze Narodowym”, czyli dwie wystawy Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina opowiadające o zamiłowaniu naszego kompozytora do opery.

Plebiscyt trwa do 17 maja. Głosować można na stronie Muzeum Historii Polski. Każdy internauta może oddać trzy głosy, po jednym w każdej kategorii. – Wyniki poznamy 30 maja podczas uroczystej gali w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie – mówi Stremecki.

Jak podają organizatorzy, od początku plebiscytu na „Wydarzenie historyczne roku” zgłoszono do niego blisko 1000 przedsięwzięć, a głosowało łącznie ponad 50 tys. internautów. W poprzednich latach zwyciężyły m.in. wystawa stała Muzeum Katyńskiego, otwarcie Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach czy uroczysty pochówek kpt. Władysława Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego. Tegoroczny plebiscyt został objęty patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.