Ćwiczenia „koalicji chętnych” to okazja do testowania rozwiązań związanych z logistyką i mobilnością wojsk – mówi gen. bryg. Artur Dębczak, zastępca szefa IWspSZ. W Polsce powstało Dowództwo Wsparcia Sił Koalicji, które będzie koordynować logistykę wielonarodowych oddziałów szykowanych do misji stabilizacyjnej w Ukrainie. Polska swoich żołnierzy tam nie wyśle.

Gen. bryg. Artur Dębczak, zastępca szefa IWspSZ.

Jakie są główne cele ćwiczeń „Koalicja 26.2”?

Gen. bryg. Artur Dębczak: Sprawdzenie w praktyce zdolności do szybkiego i sprawnego przemieszczenia sił zbrojnych państw należących do „koalicji chętnych”, ich przyjęcia i integracji na terytorium Polski, a następnie przygotowania do dalszego przemieszczenia w rejon operacji. W ramach ćwiczeń realizowane będą strategiczne przemieszczenie wojsk (Strategic Movement Operations – MOV) oraz ich ponowne przegrupowanie.

Istotnym elementem będzie również sprawdzenie funkcjonowania systemów dowodzenia i kierowania (Command & Control – C2), systemów łączności i informatyki (Communications and Information Systems – CIS), a także procedur logistycznych i mechanizmów współdziałania pomiędzy wielonarodowymi komponentami.

Ćwiczenia mają także wymiar strategiczny i polityczny.

Zademonstrują gotowość oraz zdolność państw tworzących „koalicję chętnych” do wniesienia konkretnego wkładu w budowanie stabilnego i trwałego pokoju w Ukrainie. Chodzi nie tylko o deklaracje, ale przede wszystkim o praktyczne przygotowanie struktur, procedur i zdolności niezbędnych do realizacji wspólnych zadań.

Jaką rolę w ćwiczeniach odgrywa Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych?

Rola inspektoratu jest w tym przedsięwzięciu kluczowa i wykracza daleko poza tradycyjnie rozumiane zabezpieczenie logistyczne przemieszczających się wojsk. Decyzją szefa Sztabu Generalnego WP IWspSZ został zobowiązany do utworzenia Dowództwa Wsparcia Sił Koalicji na potrzeby operacji „koalicji chętnych” (Coalition of the Willing – CoTW), działającej w ramach Wielonarodowych Sił na rzecz Ukrainy (Multinational Forces – Ukraine – MNF-U). Utworzone dowództwo (Polish Support Command – PSC) jest jednym z komponentów tych sił. W jego strukturze służy zarówno polski, jak i międzynarodowy personel.

Co jest zadaniem tego dowództwa?

Odpowiada ono za organizację, planowanie i koordynację zabezpieczenia logistycznego sił wielonarodowych w całym obszarze operacji. Co istotne, poprzez wykorzystanie nowoczesnych narzędzi informatycznych i systemów łączności, zadania te mogą być realizowane z terytorium Polski. Oznacza to, że nasze państwo nie tylko umożliwia przyjęcie i przemieszczenie wojsk sojuszniczych, ale również zapewnia dowodzenie i koordynację jednym z najważniejszych obszarów funkcjonowania całej operacji.

Warto podkreślić, że Dowództwo Wsparcia Sił Koalicji bierze udział w ćwiczeniach jako pełnoprawny komponent dowodzący i realizujący zadania operacyjne. Wspólnie z francuskim komponentem lądowym (Land Demonstration Forc – LDF), odpowiedzialnym za praktyczne przeprowadzenie ćwiczeń, jesteśmy jednym z głównych ćwiczących. Dla IWspSZ to wyjątkowa okazja praktycznego przetestowania przygotowanych założeń do realizacji zadań w obszarze logistyki i mobilności wojsk.

Jakie są największe wyzwania związane z logistycznym zabezpieczeniem ćwiczeń z udziałem wojsk wielu państw?

Logistyka wojskowa jest jednym z najbardziej złożonych, wymagających i kosztownych obszarów funkcjonowania sił zbrojnych. Jednocześnie stanowi fundament, bez którego prowadzenie jakiejkolwiek operacji na większą skalę byłoby niemożliwe. W przypadku ćwiczeń wielonarodowych skala trudności dodatkowo wzrasta. Każde państwo uczestniczące dysponuje własnymi procedurami, strukturami organizacyjnymi, systemami łączności, wyposażeniem i sposobem planowania zabezpieczenia logistycznego. Naszym zadaniem jest takie skoordynowanie tych elementów, aby różne narodowe komponenty mogły funkcjonować jako jeden sprawnie działający organizm.

Dużym wyzwaniem jest również synchronizacja transportu, zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, koordynacja przepływu informacji oraz właściwe gospodarowanie dostępnymi zasobami. Wszystko musi być zaplanowane z odpowiednim wyprzedzeniem, ale jednocześnie system musi zachować elastyczność i zdolność reagowania na nieprzewidziane sytuacje. Najważniejsze jest osiągnięcie interoperacyjności, czyli zdolności do wspólnego działania wojsk różnych państw. W praktyce oznacza to konieczność wypracowania jednolitych procedur i skutecznych mechanizmów współpracy.

Inspektorat Wsparcia SZ przygotowywał się specjalnie do tych ćwiczeń?

Przygotowania rozpoczęły się na długo przed ich realizacją. Od czerwca 2025 roku Inspektorat, poprzez Dowództwo Wsparcia Sił Koalicji, jest elementem struktur Wielonarodowych Sił na rzecz Ukrainy i aktywnie uczestniczy w planowaniu oraz przygotowaniu całej operacji. Zakres przygotowań jest bardzo szeroki. Obejmuje m.in. utworzenie i przygotowanie miejsca pracy dowództwa PSC, organizację systemów łączności i informatyki oraz zapewnienie urządzeń i narzędzi niezbędnych do dowodzenia, koordynowania i monitorowania przebiegu operacji.

Wiązało się to z dodatkowymi szkoleniami i ćwiczeniami?

Tak. Równolegle prowadziliśmy przygotowanie personelu polskiego i międzynarodowego, opracowywaliśmy procedury działania oraz mechanizmy współpracy z pozostałymi komponentami wielonarodowych sił. Istotnym elementem przygotowań było również przeprowadzenie kilku mniejszych ćwiczeń, które pozwoliły zweryfikować przyjęte rozwiązania i przygotować personel do realizacji zadań w środowisku międzynarodowym.

Można powiedzieć, że same ćwiczenia są zwieńczeniem wielomiesięcznej pracy planistycznej, organizacyjnej i szkoleniowej. Ich realizacja pozwoli nam sprawdzić, czy przygotowane rozwiązania funkcjonują równie skutecznie w praktyce jak w założeniach planistycznych. Z kolei w ramach ćwiczeń będą realizowane nowe rozwiązania umożliwiające sprawniejsze przemieszczanie wojsk sojuszniczych przez terytorium Polski oraz ich zabezpieczanie.

Jakie to rozwiązania?

Mobilność wojsk, czyli zdolność do ich szybkiego i sprawnego przemieszczania, jest jednym z kluczowych elementów powodzenia współczesnych operacji wojskowych. Dotyczy to zarówno transportu strategicznego, jak i późniejszego przemieszczania sił oraz zapewnienia im odpowiedniego zabezpieczenia logistycznego.

W ramach ćwiczeń „Koalicja 26.2” będziemy testować kilka nowych rozwiązań, zarówno w obszarze procedur, jak i innowacji technicznych. Ich celem jest usprawnienie procesu przyjmowania, przemieszczania, koordynowania i zabezpieczania wojsk sojuszniczych na terytorium Polski. Szczególny nacisk kładziemy na doskonalenie procedur sprawnego przekraczania granic przez siły koalicyjne zarówno na terenie Unii Europejskiej, jak i poza jej granicami.

Na tym etapie nie chciałbym szczegółowo omawiać poszczególnych rozwiązań. Najważniejsze jest to, że ćwiczenia stworzą możliwość ich praktycznej weryfikacji w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Pozwoli nam to ocenić ich skuteczność, zidentyfikować ewentualne ograniczenia i wprowadzić niezbędne usprawnienia.

Jak zmienia się rola IWspSZ w związku z nowymi wymaganiami dotyczącymi mobilności wojsk?

Mobilność wojsk nabiera obecnie szczególnego znaczenia, a rola inspektoratu w tym obszarze systematycznie wzrasta. W strukturach IWspSZ funkcjonują wyspecjalizowane komórki odpowiedzialne za transport i ruch wojsk, które odgrywają kluczową rolę w planowaniu oraz koordynowaniu przemieszczania sił zbrojnych. Nie można jednak ograniczać mobilności wyłącznie do transportu. Równie istotne są takie obszary, jak Force Protection (FP), czyli ochrona przemieszczających się wojsk, oraz rozpoznanie, pozwalające odpowiednio przygotować i zabezpieczyć trasy oraz rejony realizacji zadań.

Skuteczna realizacja tych przedsięwzięć wymaga ścisłej współpracy wielu struktur wojskowych. Współdziałamy m.in. z wojskami obrony terytorialnej, Dowództwem Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych, Dowództwem Operacyjnym Rodzajów Sił Zbrojnych, Żandarmerią Wojskową oraz Dowództwem Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.

To także współpraca z innymi służbami?

Sprawne przemieszczanie wojsk przez terytorium państwa wymaga współdziałania z wieloma instytucjami i służbami odpowiedzialnymi za infrastrukturę, bezpieczeństwo i kontrolę ruchu. Mam tu na myśli m.in. Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, Policję, Straż Graniczną oraz Krajową Administrację Skarbową. Dzisiejsza mobilność wojsk to zatem znacznie więcej niż możliwość przemieszczenia sprzętu i żołnierzy z punktu A do punktu B. To złożony system współdziałania struktur wojskowych i cywilnych, który musi funkcjonować sprawnie, również w sytuacji kryzysowej.

Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych uczestniczy też w budowaniu zdolności do długotrwałego prowadzenia operacji wojskowych…

Najkrócej mówiąc – inspektorat odpowiada za logistykę, a logistyka oznacza zdolność do nieprzerwanego zasilania wojsk we wszystko, co jest niezbędne do realizacji zadań. Bez tego nie ma możliwości skutecznego i długotrwałego prowadzenia operacji wojskowych.

Nawet najlepiej wyszkolone i wyposażone wojska nie będą w stanie realizować swoich zadań, jeżeli zabraknie im amunicji, paliwa, części zamiennych, żywności, środków medycznych czy możliwości naprawy sprzętu. W przypadku operacji prowadzonych na dużą skalę znaczenie ma nie tylko zgromadzenie odpowiednich zapasów, ale przede wszystkim stworzenie sprawnego systemu ich uzupełniania, dystrybucji i transportu.

Współczesne konflikty zbrojne, w tym wojna w Ukrainie, pokazują wyraźnie, jak istotna jest odporność i wydolność systemu logistycznego. Doświadczenia z operacji w Iraku czy Afganistanie również potwierdzają, że logistyka w bezpośredni sposób wpływa na możliwości operacyjne wojsk.

Można to podsumować bardzo prosto: jeżeli nie masz zasobów, nie jesteś w stanie prowadzić operacji. Dlatego zadaniem Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych jest nie tylko bieżące zabezpieczanie potrzeb wojska, ale również budowanie zdolności do długotrwałego funkcjonowania systemu logistycznego, nawet w warunkach intensywnych działań i zwiększonego zapotrzebowania na zasoby.

Ćwiczenia „Koalicja 26.2” prowadzone są na terytorium Polski. A jaka jest nasza rola w „koalicji chętnych”?

Nasz kraj należy do czterech kluczowych państw koalicji, obok Francji, Wielkiej Brytanii i Turcji. Polska odgrywa szczególnie istotną rolę w obszarze zabezpieczenia logistycznego i mobilności wojsk, które stanowią jeden z fundamentów zdolności do prowadzenia całej operacji. Nasze położenie geograficzne, rozwinięta infrastruktura transportowa oraz doświadczenie Wojska Polskiego w organizowaniu i realizacji zabezpieczenia logistycznego sprawiają, że jesteśmy naturalnym i niezwykle ważnym elementem planowanego systemu wsparcia.

Jakie zadania staną przed Polską po zakończeniu działań wojennych w Ukrainie?

Naszym zadaniem będzie m.in. zapewnienie warunków do sprawnego przyjęcia sił wielonarodowych, ich integracji, przygotowania logistycznego i dalszego przemieszczenia. Właśnie dlatego na terytorium Polski utworzone zostało Dowództwo Wsparcia Sił Koalicji. Należy podkreślić, że nasza rola nie ogranicza się wyłącznie do udostępnienia infrastruktury czy umożliwienia przejazdu wojsk sojuszniczych. Polska będzie uczestniczyć w organizacji i koordynacji zabezpieczenia logistycznego całej operacji, zapewniając warunki do jej sprawnego i długotrwałego prowadzenia.

To odpowiedzialne zadanie, ale również potwierdzenie znaczenia Polski w systemie bezpieczeństwa europejskiego. Nasz wkład ma wymiar bardzo praktyczny – zapewniamy zdolności, bez których realizacja założeń „koalicji chętnych” byłaby znacznie trudniejsza. Kończąc, chciałbym raz jeszcze podkreślić, że Polska nie jest jedynie korytarzem transportowym dla wojsk koalicyjnych. Jest jednym z kluczowych organizatorów i uczestników systemu logistycznego, który umożliwia realizację zadań „koalicji chętnych”. Naszym zadaniem będzie sprawne przyjęcie sił wielonarodowych, które zostaną rozmieszczone w Ukrainie po zawieszeniu broni lub zawarciu pokoju.