Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, nowe formy wsparcia dla pracodawców żołnierzy wojsk obrony terytorialnej i aktywnej rezerwy oraz wyższe świadczenia mieszkaniowe dla wojskowych zawodowych – dzisiaj wchodzą w życie nowe przepisy. Rok 2025 upłynie też pod znakiem zmian w ustawie o obronie ojczyzny.

Nowy rok często oznacza zmiany w prawie. Tak jest i tym razem. Dziś wchodzi w życie jedna z najważniejszych ustaw – dotycząca ochrony ludności i obrony cywilnej. Podpis pod dokumentem prezydent Andrzej Duda złożył 18 grudnia. – Silne społeczeństwo jest jednym z trzech filarów bezpieczeństwa państwa, obok silnej armii i silnych sojuszy. A społeczeństwo będzie silne tylko wtedy, gdy ta ustawa będzie dobrze zagospodarowana i dobrze wdrożona. Budowa obrony cywilnej i infrastruktury ochrony ludności jest dla rządu absolutnym priorytetem – mówił wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz dzień wcześniej na konferencji, podczas której ogłosił koniec parlamentarnych prac nad dokumentem. Celem ustawy jest przede wszystkim udoskonalenie w obszarze niemilitarnym zagadnień związanych z zapewnieniem ludności warunków do przetrwania. Dokument ma odtworzyć struktury OC w państwie, skoordynować działanie państwowych instytucji i służb oraz zapewnić społeczeństwu poczucie bezpieczeństwa w wypadku wystąpienia kryzysów i zagrożeń.

Wsparcie pracodawców

Od dziś obowiązuje także ustawa dotycząca wsparcia przedsiębiorców zatrudniających żołnierzy obrony terytorialnej (TSW) lub aktywnej rezerwy (AR). W praktyce beneficjenci ustawy mogą już w większości skorzystać z przygotowanych dla nich przywilejów. A tych jest kilka. To m.in. możliwość skorzystania z nowego kryterium jakościowego oceny ofert „zatrudnianie żołnierzy WOT lub aktywnych rezerwistów” podczas ubiegania się o udzielenie zamówień publicznych. Zapis ten dotyczy zamówień poniżej progu unijnego (poniżej 25 680 260 zł w przypadku robót budowlanych i 663 105 zł w przypadku dostaw i usług), a wartość tego kryterium w całościowej ocenie oferty nie może być niższa niż 10%.

W miejsce dotychczasowej odprawy wypłacanej pracownikowi powołanemu do terytorialnej służby wojskowej pojawiło się tzw. świadczenie początkowe. Zgodnie z przepisami wynosi ono 50% przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedniego. Będzie wypłacane przez jednostkę wojskową po odbyciu przez żołnierza szkolenia podstawowego. To nowe rozwiązanie odciąży pracodawców, którzy wcześniej sami wypłacali odprawę, a dopiero później ubiegali się o refundację z wojska.

Benefitem jest także możliwość skorzystania przez przedsiębiorcę z ulgi podatkowej na każdego żołnierza TSW. Te przepisy będą jednak stosowane w odniesieniu do dochodów uzyskiwanych począwszy od 2025 roku. Wysokość ulgi będzie zależna od okresu zatrudnienia żołnierza. W przypadku nieprzerwanej służby przez co najmniej rok prawodawca będzie mógł odliczyć 12 tys. zł od podstawy opodatkowania, a z każdym rokiem wysokość ulgi będzie rosła. Jej maksymalna wysokość wyniesie 24 tys. zł w przypadku co najmniej 5-letniego stażu służby.

Wyższe świadczenia mieszkaniowe

Od dziś obowiązują także wyższe stawki świadczenia mieszkaniowego. Więcej pieniędzy otrzymają żołnierze służący w sumie w 75 ze wszystkich 106 garnizonów. Od dziś najniższa kwota świadczenia wynosi 630 zł, a najwyższa 1800 zł. Największy wzrost tej należności w porównaniu z rokiem 2024 nastąpił w Katowicach (świadczenie zwiększono z 660 do 1080 zł), Pruszczu Gdańskim (810 – 1170 zł), Goleniowie (750 – 1110 zł) oraz Wesołej (930 – 1290 zł). O 330 zł więcej dostaną wojskowi mieszkający w Żaganiu (570 – 900 zł), Bolesławcu (690 – 1020 zł), Darłowie (660 – 990 zł), Krakowie (960 – 1290 zł), Krakowie-Balicach (900 – 1230 zł) i Siemirowicach (480 – 810 zł).

Z nowym rokiem zmieniają się zasady przyznawania dodatku za długoletnią służbę. Dodatek stażowy będzie przyznawany każdemu żołnierzowi zawodowemu już po drugim roku służby, w wysokości 2% wynagrodzenia zasadniczego. Następnie, z każdym kolejnym rokiem, dodatek będzie wzrastał o 1%, osiągając maksymalnie 35% po 35 latach służby. Na zmianach skorzystają żołnierze ze stażem poniżej 15 lat. Wśród nich ci młodsi, z dwu- i trzy-letnią wysługą, którzy dotychczas nie kwalifikowali się do otrzymywania tej należności. Ale zyskają też żołnierze nieco bardziej doświadczeni, którzy jak dotąd musieli czekać na wyższą stawkę dodatku trzy lata, aż do osiągnięcia odpowiedniego stażu służby. Teraz, z każdym rokiem służby ich dodatek będzie wzrastał o 1%. Zasady przyznawania dodatku po 15 latach służby nie zmieniły się: dodatek będzie większy o 1% z każdym rokiem służby, a maksymalna jego wartość dla wszystkich żołnierzy wyniesie 35% uposażenia żołnierza po przesłużeniu 35 lat.

Limity na studia i kursy

W ostatnich miesiącach MON przygotowało też inne przepisy dotyczące 2025 roku. To np. te dotyczące limitu przyjęć na studia wojskowe w roku akademickim 2025/26. Zakładają one, że w tym roku studia wojskowe w czterech wojskowych akademiach: Wojsk Lądowych we Wrocławiu, Marynarki Wojennej w Gdyni, Lotniczej w Dęblinie oraz Technicznej w Warszawie będzie mogło rozpocząć 2661 kandydatów na oficerów.

W tych samych akademiach będą też prowadzone kursy oficerskie dla cywili i żołnierzy. W sumie na ochotników będzie czekało 871 miejsc. Z kolei kursy na podoficerów będzie mogło przejść w 2025 roku 1121 osób. Zgodnie z decyzją MON-u szkolenie będzie prowadzić pięć szkół podoficerskich: Wojsk Lądowych w Poznaniu, Sił Powietrznych w Dęblinie, Marynarki Wojennej w Ustce, Logistyki w Grupie i „Sonda” w Zegrzu.

Już znane są także limity powołań do czynnej służby wojskowej. W sumie będzie to 329 700 osób, w tym najwięcej, bo aż 200 tysięcy, będzie dotyczyło rezerwistów wezwanych na ćwiczenia. Kolejne prawie 35 tys. osób będzie mogło przejść szkolenie w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w jednostkach wojskowych. Karty powołania otrzyma też maksymalnie 30 tys. żołnierzy aktywnej rezerwy.

Zmiany w toku

W MON-ie trwają też prace nad kolejnymi zmianami w prawie. Jedną z ważniejszych jest przygotowywana nowelizacja ustawy o obronie ojczyzny. Zakłada ona m.in. wprowadzenie świadczenia motywacyjnego dla żołnierzy niezawodowych, możliwość wyjazdu żołnierza na zagraniczny kurs razem z rodziną czy zmiany w warunkach mianowania na pierwsze stopnie wojskowe w korpusie oficerów i podoficerów.

W 2025 roku wejdą też regulacje dotyczące podwyżek dla żołnierzy. Zgodnie z uchwaloną przez Sejm ustawą budżetową kwota bazowa stosowana do obliczania wojskowych wynagrodzeń ma wzrosnąć o 5%.