Jak co roku Muzeum Historii Polski zaprasza do głosowania w plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku. My podpowiadamy, które ze startujących w konkursie projektów są związane z szeroko rozumianą historią wojskowości. Głosy można oddawać internetowo do 15 czerwca, a zwycięzców poznamy tydzień później na uroczystej gali.

Celem organizowanego od 16 lat konkursu Wydarzenie Historyczne Roku jest popularyzacja historii Polski poprzez uhonorowanie organizatorów najciekawszych inicjatyw promujących polską historię i kulturę. – Plebiscyt angażuje wiele środowisk lokalnych, które chcą wypromować organizowane przez siebie przedsięwzięcia – mówi Michał Przeperski, rzecznik prasowy Muzeum Historii Polski, które jest organizatorem konkursu. Od początku istnienia konkursu zgłoszono do niego ponad 2 tys. projektów, a w internetowym głosowaniu wzięło udział łącznie ponad 50 tys. osób.

Plebiscyt składa się z dwóch etapów. W pierwszym osoby prywatne, instytucje, środowiska polonijne i stowarzyszenia zgłaszają zorganizowane przez siebie w ubiegłym roku wydarzenia związane z historią Polski, w drugim najlepsze przedsięwzięcia zostaną wyłonione w drodze głosowania internautów. Projekty można przysyłać w trzech kategoriach: „Wydarzenie” (m.in.: festiwale, konferencje, rekonstrukcje historyczne, wykopaliska archeologiczne, spektakle), „Wystawa” oraz „Edukacja” (np. warsztaty, lekcje, gry edukacyjne, publikacje, filmy).

W tym roku zostało zgłoszonych blisko 200 projektów z kraju i zagranicy. Spośród nich jury złożone z przedstawicieli organizatorów oraz ludzi nauki i kultury pod przewodnictwem prof. Jolanty Choińskiej-Miki, historyka z Uniwersytetu Warszawskiego, wybrało 15 najlepszych, po pięć w każdej z kategorii.

Pilecki i Enigma

Wśród wytypowanych projektów znajdziemy kilka związanych z szeroko rozumianą historią wojskowości. W kategorii „Wydarzenie” znalazło się otwarcie Muzeum – Domu Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej. W domu rodzinnym Marii, żony Witolda Pileckiego, dobrowolnego więźnia obozu Auschwitz, powstała wystawa ukazująca postać bohatera. – Udział w plebiscycie to promocja nie tylko nowego muzeum, jedynego miejsca w Polsce, które w tak kompleksowy sposób opowiada historię Witolda Pileckiego, lecz także miasta Ostrów Mazowiecka – podkreślają władze placówki.

Druga propozycja w tej samej kategorii to uroczystości pogrzebowe obrońców Westerplatte zorganizowane przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. W 2019 roku zespół archeologów z placówki odnalazł na terenie dawnej Wojskowej Składnicy Tranzytowej szczątki dziewięciu obrońców Westerplatte. W zeszłym roku spoczęli oni wraz ze swoim dowódcą mjr. Henrykiem Sucharskim na nowym cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte.

Film: Muzeum Historii Polski

Z kolei w kategorii „Edukacja” startuje „Gra szyfrów” Instytutu Pamięci Narodowej, która pokazuje dokonania polskich kryptologów podczas wojny polsko-bolszewickiej. Zadaniem graczy jest złamanie bolszewickich szyfrów i zniszczenie sowieckiego pociągu pancernego. – To prawdopodobnie pierwsza na świecie gra komputerowa, która powstała w tak ścisłej współpracy z historykami – informuje IPN. Pod nadzorem instytutu odwzorowano detale gry na podstawie autentycznych zdjęć lub historycznych eksponatów.

Do tematu szyfrów nawiązuje także projekt „Grudzień z Rejewskim” zorganizowany przez Urząd Miasta Bydgoszczy. W 90. rocznicę złamania szyfru Enigmy przez Mariana Rejewskiego, kryptologa i bydgoszczanina, odbył się cykl wydarzeń – m.in. zaprezentowano replikę maszyny szyfrującej Enigma, zorganizowano lekcje multimedialne, grę miejską i otwarto pokój zagadek.

Nowa, rozbudowana ekspozycja Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach, poświęcona historii stanu wojennego, pacyfikacji kopalni „Wujek” i działalności opozycji, znalazła się wśród nominowanych projektów w kategorii „Wystawa”. W dawnym magazynie kopalni wyeksponowano m.in. rampę, z której pluton ZOMO strzelał 16 grudnia 1981 roku do strajkujących górników, zabijając dziewięciu z nich. Do najważniejszych eksponatów należy też czołg T-55, użyczony przez resort obrony. Tego typu pojazdy brały udział w pacyfikacji strajku.

Internauci decydują

Wśród pozostałych półfinalistów konkursu są m.in. portal przedstawiający relacje mieszkańców Polski i Ukrainy do XIX wieku, edukacyjna gra planszowa o historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, nowa odsłona Skarbca Koronnego na Zamku Królewskim na Wawelu, ekspozycja o polskim modernizmie w Muzeum Narodowym w Krakowie, Rok Bernarda Bellotta zw. Canalettem na Zamku Królewskim w Warszawie czy otwarcie Muzeum Centralnego Okręgu Przemysłowego w Stalowej Woli.

Teraz nadszedł czas na drugi etap konkursu, czyli głosowanie internautów na projekty zakwalifikowane przez jury. To internauci zdecydują, które przedsięwzięcia wygrają. Aby oddać głos, trzeba wejść na stronę www.whr.muzhp.pl, zapoznać się z wydarzeniami i oddać łącznie trzy głosy, po jednym w każdej kategorii. Głosować można do 15 czerwca.
– Zwycięzców plebiscytu poznamy podczas uroczystej gali finałowej 22 czerwca – podaje rzecznik MHP. Projekt, który w swojej kategorii zbierze największą liczbę głosów internautów, otrzyma tytuł Wydarzenia Historycznego Roku 2022, a jego organizatorzy odbiorą statuetkę autorstwa rzeźbiarza Macieja Zychowicza.

W zeszłym roku w konkursie zwyciężyły: projekt „Baśniowe pogranicze. W krainie legend polskich i słowackich” Urzędu Miasta Rzeszowa, otwarcie Centrum Szyfrów Enigma w Poznańskim Centrum Dziedzictwa oraz wystawa „Miasto-Moda-Maszyna” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. Plebiscyt jest objęty honorowym patronatem Piotra Glińskiego, wicepremiera i ministra kultury.