Trwa renowacja Kopca Powstania Warszawskiego i parku wokół niego. Na szczycie wzniesienia umieszczono już odnowiony pomnik Polski Walczącej, jednak prace będą prowadzone do II kwartału 2023 roku. Z tego powodu w tym roku na Kopcu nie odbędą się obchody zakończenia warszawskiego zrywu, jakie co roku organizowano w tym miejscu, by uczcić bohaterów powstania.

– Jesteśmy na zaawansowanym etapie prac nad modernizacją Parku Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego – mówi Adam Przegaliński z Działu Komunikacji Społecznej Zarządu Zieleni m.st. Warszawy. Zarząd zajmuje się terenem Kopca i odpowiada za prowadzony tam remont.

Kopiec usypano po wojnie na Czerniakowie w warszawskiej dzielnicy Mokotów z gruzów zniszczonej stolicy. Tradycyjnie 1 sierpnia, w rocznicę wybuchu powstania warszawskiego, odbywały się tam uroczystości, podczas których zapalano ognisko pamięci. Płonęło ono 63 dni, tyle ile trwał zryw.

Jednak zarówno sam Kopiec, jak i teren wokół niego nazwany Parkiem Akcji „Burza” były już mocno zaniedbane i zniszczone, dlatego Zarząd Zieleni zdecydował się na uporządkowanie tego miejsca. Konkurs architektoniczny na nowe zagospodarowanie terenu ogłoszony w 2019 roku wygrał projekt pracowni topoScape i biura Archigrest. Projektanci zostali nagrodzeni m.in. za „konsekwentną narrację historyczną nawiązującą do tożsamości miejsca z poszanowaniem zasobów przyrodniczych”. Prace w parku wykonuje firma Remondis sp. z o.o.

W ramach modernizacji inwestorzy chcą przypomnieć historyczną symbolikę tego miejsca, genezę jego powstania i ideę powojennego odrodzenia stolicy. – Kopiec powstał z ruin miasta, a w tych ruinach były także szczątki ludzkie, dlatego traktujemy go jako mogiłę poległych powstańców i nieznanych mieszkańców Warszawy – mówił w 2018 roku podczas uroczystości zgaszenia ognia płk Eugeniusz Tyrajski „Sęk", uczestnik powstania.

– Park Akcji „Burza” łączy walory rekreacyjne i związane z pamięcią historyczną – zaznacza Przegaliński. Dlatego nowy projekt tego miejsca uwzględnia liczne nawiązania do historii. W pobliżu głównego wejścia od ul. Bartyckiej znajdzie się lapidarium, czyli obiekt, w którym będą wyeksponowane elementy architektoniczne ze zniszczonej Warszawy. Plac zostanie otoczony gabionami – metalowymi koszami, które zostaną wypełnione gruzem wydobytym podczas prac ziemnych. Gruz ujęty w gabiony będzie wyeksponowany także wzdłuż odnowionej alei prowadzącej na szczyt. W parku ma być wytyczona ścieżka historyczna i pojawią się tablice edukacyjne z informacjami o odbudowie stolicy i genezie powstania Kopca.

Wzniesienie, na którym stoi kilkumetrowy pomnik Polski Walczącej, stanowi centralny punkt parku. Pół roku temu pomnik został zdemontowany i poddany renowacji. Teraz na szczycie wzniesienia powstała dwupoziomowa platforma widokowa, na której zamontowano odnowiony pomnik. W pobliżu przygotowano miejsce na ognisko pamięci. – Ogień będzie tam rozpalany dwa dni w roku: w rocznicę wybuchu i zakończenia powstania, natomiast od 1 sierpnia do 2 października monument będzie podświetlany w sposób imitujący płomień – tłumaczy Adam Przegaliński. Architekci zaprojektowali również nową, wygodną ścieżkę umożliwiającą dostęp na szczyt wzniesienia osobom starszym i na wózkach. Zmodernizowane będą też strome schody prowadzące na szczyt Kopca.

– Jednym z najważniejszych elementów zagospodarowania krajobrazowego parku jest przyroda ruderalna, unikatowa w przestrzeni miasta – podkreślają pracownicy Zarządu Zieleni. Inwestorom zależało nie tylko na zachowaniu istniejącej tam dzikiej przyrody, lecz także na zorganizowaniu warunków do jej rozwoju. Dlatego powstaną ścieżki przyrodnicze i tablice edukacyjne mówiące o tym wyjątkowym ekosystemie. Natomiast w wybranych miejscach zieleń porastająca wzgórze będzie uporządkowana, zostanie posadzonych ponad 450 drzew parkowych i niemal 8,5 tys. sadzonek leśnych. – Atrakcjami tego terenu będą m.in. wąwóz poprowadzony pośród bujnej roślinności i kładka na poziomie koron drzew – opowiada Przegaliński.

Koszt modernizacji parku i Kopca to prawie 24,3 mln zł. Realizacja projektu jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej. Przebudowa trwa od października 2021 roku. Obecnie, jak podaje Zarząd Zieleni, prowadzone są prace przy wąwozie, rozpoczęto przygotowania do budowy kładki w koronach drzew, wykonano część ścieżek parkowych, niektóre nasadzenia drzew oraz założono trawniki.

– Zakończenie prac modernizacyjnych w Parku Akcji „Burza” planowane jest na II kwartał 2023 roku, dlatego w tym roku z powodu trwającej modernizacji nie będzie możliwa organizacja na Kopcu obchodów zakończenia powstania – podaje Przegaliński.

Kopiec Powstania Warszawskiego usypano w latach 1946–1950 z gruzów zniszczonego miasta. Pomysłodawcą jego budowy był inż. Stanisław Gruszczyński, architekt z Biura Odbudowy Stolicy. Przez lata pojawiało się wiele pomysłów na nazwę tego miejsca, m.in: pomnik Zburzonej Warszawy, Grób Warszawy, Kopiec Wolności czy Kopiec Pamięci Narodowej. W 1958 roku w konkursie na pomnik Bohaterów Warszawy złożono pracę, która zakładała przekształcenie miejsca na monumentalny pomnik znicz. Jednak do połowy lat 90. teren był niezagospodarowany. Na planie Warszawy z 1995 roku opisano kopiec jako „góra śmieci'”.

Powstańcy ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, a w szczególności ppłk Eugeniusz Ajewski „Kotwa”, powstaniec i architekt BOS, przez wiele lat zabiegali o uporządkowanie kopca, nadanie mu rangi miejsca pamięci narodowej i ustawienie na jego szczycie pomnika w formie znaku Polski Walczącej. Udało się to w 50. rocznicę zrywu, a monument zaprojektował ppłk Ajewski. Kopiec uporządkowano z inicjatywy kombatantów AK w 2004 roku. Wtedy też otrzymał on oficjalną nazwę Kopiec Powstania Warszawskiego. Wybudowano też wiodące na szczyt schody nazwane Aleją Godziny „W".