Niemal wszyscy studenci II, III i IV roku czterech wojskowych akademii złożyli wniosek o powołanie do służby zawodowej. To efekt zmian wprowadzonych ustawą o obronie ojczyzny, zgodnie z którą podchorążowie od drugiego roku kształcenia uzyskają status żołnierzy zawodowych. Ostatnim krokiem przed rozpoczęciem kolejnego roku studiów będzie podpisanie umowy z MON-em.

Jeszcze do niedawna podchorążowie czterech wojskowych uczelni: Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu, Akademii Lotniczej w Dęblinie oraz Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni podczas wszystkich lat kształcenia pełnili tzw. służbę kandydacką. Dopiero po ukończeniu studiów i promocji oficerskiej wstępowali do armii zawodowej.

Zasady te zmieniła jednak ustawa o obronie ojczyzny. Zlikwidowała ona pojęcie służby kandydackiej i wprowadziła zapis, zgodnie z którym podchorążowie I roku będą pełnić dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, a od II roku studiów otrzymają status żołnierzy zawodowych. Aby zostać powołanym do służby zawodowej i kontynuować studia, wojskowi studenci będą musieli jednak złożyć wniosek oraz podpisać umowę z Ministerstwem Obrony Narodowej dotyczącą m.in. zwrotu kosztów nauki w przypadku rezygnacji z nich.

Wniosek to pierwszy krok

Choć obecni podchorążowie kształcą się jeszcze na dotychczasowych zasadach, to studiujący na II, III i IV roku, aby móc kontynuować naukę w kolejnym roku, powinni złożyć wniosek o powołanie do służby zawodowej. – Gdyby tego nie zrobili, zostaliby zwolnieni z uczelni. Przy tym, w zależności od posiadanego stopnia wojskowego, mogliby pełnić służbę zawodową w korpusie szeregowych lub podoficerów albo jako terytorialsi czy też aktywni rezerwiści. Jeśli nie skorzystaliby z żadnego z tych rozwiązań, zostaliby przeniesieni do rezerwy pasywnej – tłumaczy Ewa Jankiewicz, rzeczniczka prasowa WAT-u.

W praktyce będą to jednak pojedyncze przypadki, ponieważ wnioski złożyło niemal 100% wszystkich uprawnionych. – Postąpiło tak 885 studentów AWL-u oraz 435 podchorążych z Wydziału Wojskowo-Lekarskiego UM w Łodzi. Kilka osób, które nie złożyły wniosku, czeka na zwolnienie do cywila – mówi kpt. Roksana Borowska, oficer prasowy AWL-u.

Teraz, aby formalnościom stało się zadość, podchorążowie przed rozpoczęciem kolejnego roku studiów będą musieli podpisać umowę z wojskiem. Jej wzór oraz wysokość ewentualnego zwrotu kosztów nauki zostaną określone w rozporządzeniu Ministerstwa Obrony Narodowej. Podpisanie umów nastąpi z chwilą ukazania się dokumentu. Następnie wykazy osób aplikujących do zawodowej służby wojskowej, które złożyły wniosek i podpisały umowę, trafią do Departamentu Kadr MON.

Zmiany wprowadzone ustawą o obronie ojczyzny nie objęły obecnych studentów I oraz V roku. Ci pierwsi będą mogli złożyć wniosek o powołanie do armii zawodowej przed rozpoczęciem II roku studiów, pod warunkiem braku zaległości w nauce. Z kolei podchorążowie ostatniego roku już lada chwila przystąpią do promocji oficerskiej i zostaną mianowani na stopień podporucznika. Wkrótce po objęciu stanowiska staną się żołnierzami zawodowymi.

Jakie korzyści?

Uzyskanie przez studentów uczelni wojskowych statusu żołnierza zawodowego wiąże się na przykład ze wzrostem ich wynagrodzeń. O ile podchorąży I roku w trakcie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej otrzyma co miesiąc równowartość najniższego uposażenia żołnierza zawodowego (4560 zł brutto), o tyle po powołaniu w szeregi zawodowców stawki wynagrodzenia będą już wyższe. Ich wysokość zależy od roku kształcenia oraz posiadanego stopnia wojskowego. Podchorążowie na II roku otrzymają od 4651,20 do 5016 zł, na III – od 4742,40 do 5198,40 zł, na IV – od 4833,60 do 5380 zł, a na V – od 4924,80 do 5472 zł.

Studenci akademii wojskowych będą mogli też liczyć na niektóre dodatki przysługujące żołnierzom zawodowym oraz , przykładowo, na nagrody, zapomogi czy zwrot pieniędzy za podróże służbowe.

Podchorążowie nie uzyskają jednak wszystkich uprawnień żołnierzy zawodowych. Chodzi m.in. o prawo do: zakwaterowania z Agencji Mienia Wojskowego (tak jak obecnie będzie im przysługiwało bezpłatne zakwaterowanie w internacie danej akademii), pomocy rekonwersyjnej i dodatku za rozłąkę, który otrzymuje część żołnierzy służących poza miejscem zamieszkania, a także o możliwość wzięcia zwolnienia na opiekę nad członkiem najbliższej rodziny.

Nie będą ich dotyczyły również przepisy regulujące czas służby żołnierzy zawodowych, które stanowią, że wynosi on 40 godzin w tygodniu. – Zgodnie z ustawą podchorążowie realizują zadania szczególnie istotne dla Sił Zbrojnych RP, które są wyłączone z takich ograniczeń. Czas ich służby jest determinowany przede wszystkim programem nauczania – tłumaczy kmdr por. rez. dr Radosław Maślak, rzecznik prasowy AMW.

Ustawa o obronie ojczyzny obowiązuje od 23 kwietnia 2022 roku. Powstała w miejsce 14 innych ustaw, w tym o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz powszechnym obowiązku obrony RP. Poza uporządkowaniem przepisów dotyczących Sił Zbrojnych RP wprowadziła też wiele nowych rozwiązań, w tym dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, zmiany w finansowaniu armii, nową strukturę administracji wojskowej, system zachęt do pełnienia służby oraz bardziej elastyczne zasady awansu żołnierzy zawodowych.

Poza ustawą ma obowiązywać w sumie około 160 rozporządzeń. Część z nich, odnoszących się na przykład do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, naboru ochotników czy reformy administracji wojskowej, jest już gotowa.