Przez dekady amerykański przemysł stoczniowy był globalnym liderem w zakresie budowy okrętów wojennych, dostarczając US Navy najbardziej zaawansowane technicznie na świecie jednostki nawodne i podwodne. Duża w tym zasługa kongresmenów i senatorów zza oceanu, którzy w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku objęli tamtejsze stocznie parasolem ochronnym, uchwalając przepisy zakazujące pozyskiwania okrętów wyprodukowanych poza Stanami Zjednoczonymi. W sierpniu prezydent USA Donald Trump podpisał memorandum, które pozwala US Navy zlecać budowę okrętów w innych krajach. Programem modernizacyjnym, który pierwszy skorzysta z tej ścieżki zakupowej, będą nowe wielozadaniowe fregaty. Wśród rozważanych przez Pentagon konstrukcji jest brytyjski Arrowhead 140, czyli pierwowzór polskich Mieczników. Czy to szansa na „amerykański sen” dla budujących je zakładów należących do Polskiej Grupy Zbrojeniowej?
O ile w czasie zimnej wojny eksperci mogli bez końca spierać się, który kraj ma najsilniejsze wojska lądowe, ważąc siły pancerne, jakimi dysponowali Sowieci i Chińczycy z potencjałem US Army, a podobne dyskusje mogły obejmować również siły powietrzne US Armed Forces i Armii Czerwonej, o tyle w przypadku marynarek wojennych nikt raczej nie mógł mieć wątpliwości, że globalnym liderem była US Navy.
Tylko w kluczowym typie jednostek nawodnych, niezbędnych do prowadzenia wielodomenowych operacji militarnych w najdalszych zakątkach świata, czyli lotniskowcach, przewaga USA nad resztą świata była przeogromna. US Armed Forces, dysponując kilkunastoma lotniskowcami (czyli tyloma, ile razem mają inne kraje na świecie), były w stanie prowadzić na morzach i oceanach równolegle trzy–cztery duże „operacje”. Nieco lepiej przedstawiała się sytuacja, jeśli chodzi o inne typy okrętów nawodnych, ale i tutaj, tylko w zakresie mniejszych jednostek, np. korwet, US Navy nie dominowała zdecydowanie nad innymi flotami. W przypadku fregat, czyli już większych okrętów, trudno mówić o czymś innym niż o amerykańskiej hegemonii. Ciekawym przypadkiem były okręty podwodne, których całkiem sporymi flotami dysponowały nie tylko Rosja i Chiny, lecz także kilka krajów NATO, w tym przede wszystkim Francja i Wielka Brytania. I chociaż w przypadku konstrukcji napędzanych atomem US Navy znów liderowała, to w przypadku napędu klasycznego, przeznaczonego np. na Bałtyk, pozostawała daleko w tyle za innymi, praktycznie go porzucając.
Wyprzedzić Chiny i Koreę
Jak łatwo się domyślić, takie podejście Amerykanów do wojennej floty jako zasobu strategicznego gwarantującego przewagę nad potencjalnym przeciwnikiem znajdowało swoje odzwierciedlenie w pozycji i znaczeniu tamtejszego przemysłu stoczniowego. Skierowane do niego miliardy dolarów na wieloletnie zamówienia okrętowe musiały zaowocować jego dominującą pozycją na świecie. Jakby tego było mało, amerykańscy politycy zadbali o to, aby nie musiał on się specjalnie przejmować ewentualną zagraniczną konkurencją. W połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku uchwalono bowiem przepisy, które zakazywały Pentagonowi pozyskiwania dla tamtejszej armii okrętów budowanych poza Stanami Zjednoczonymi. Owszem, zagraniczne koncerny stoczniowe miały otwarty amerykański rynek zbytu. Mogły sprzedawać US Armed Forces swoje produkty. Z tylko jednym małym ograniczeniem – budową okrętów mogła zajmować się tylko stocznia funkcjonująca na terenie USA.
Wszystko wskazuje na to, że trwające prawie sześć dekad embargo na produkcję okrętów dla US Armed Forces (bo nie tylko dla US Navy, lecz także np. US Marine Corps) poza terytorium Stanów Zjednoczonych właśnie przechodzi do historii. W sierpniu tego roku prezydent Donald Trump podpisał memorandum „Rebuilding the United States Navy and America’s Shipbuilding Industrial Base”, które, ujmując to w telegraficznym skrócie, umożliwia Pentagonowi – na bardzo ściśle określonych warunkach – zlecanie budowy okrętów w stoczniach zlokalizowanych poza USA.
Eksperci wyraźnie podkreślają, aby nie wyciągać z decyzji obecnej administracji rządowej zbyt daleko idących wniosków na temat zniesienia protekcjonalizmu wobec tamtejszego przemysłu stoczniowego. On nadal jest i najprawdopodobniej jeszcze długo pozostanie pod szczególną ochroną amerykańskich władz i amerykańskiego rządu. Senatorzy i kongresmeni bardzo dbają o losy firm z terenów, które wybrały ich do Kongresu. Uchylenie furtki do produkcji okrętów poza USA to skutek problemów z efektywnością i dotrzymywaniem terminów przez amerykańskich stoczniowców i gwałtowny rozwój zdolności produkcyjnych innych krajów na świecie. Pentagon, mając pełną świadomość tego, że chiński przemysł produkuje okręty wojenne z prędkością dorównującą Stanom Zjednoczonym, a w wielu obszarach znacznie je przewyższającą, oraz że najdynamiczniej rozwijającym się przemysłem stoczniowym na globie dysponuje obecnie Korea Południowa, musi znaleźć na to remedium.
Szansa dla polskich stoczni?
Programem modernizacyjnym US Navy, który jako pierwszy może skorzystać z nowych uregulowań prawnych, są nowe wielozadaniowe fregaty. Amerykańska flota pilnie bowiem potrzebuje kilkunastu jednostek, które będą lepiej przygotowane do zadań patrolowych niż planowane wcześniej do pozyskania fregaty typu Constellation, które były przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych. To bezpośredni efekt wniosków i doświadczeń płynących z wojny z Iranem, która pokazała luki w okrętowym potencjale amerykańskiej armii.
Na zgłoszone przez Amerykanów zapotrzebowanie na wielozadaniowe fregaty rakietowe odpowiedział właściwie cały świat. Do Pentagonu ze swoimi propozycjami zgłosili się i Japończycy, i Koreańczycy, i Niemcy, i Francuzi. Choć żadne decyzje jeszcze nie zapadły, to branżowi eksperci wskazują, że obecnie najwięcej szans na zdobycie lukratywnego kontraktu mają Brytyjczycy ze swoim projektem fregat rakietowych Arrowhead 140.
Przewagą propozycji koncernu Babcock jest podatność jego projektu na modyfikację i zdolność do uruchomienia produkcji w innym kraju (ponieważ docelowe fregaty mają być produkowane w USA). Najlepszym tego dowodem są polskie Mieczniki, które powstały na bazie Arrowheadów 140, a zakres zaordynowanych w nim zmian jest bardzo wysoko oceniany przez wojskowych i specjalistów z całego świata, wskazujących, że pod wieloma względami są one lepsze niż brytyjski oryginał. Jednocześnie eksperci mocno studzą entuzjazm w ocenach szans uruchomienia w Polsce produkcji fregat dla US Navy. Podkreślają, że bardziej prawdopodobne jest to, iż ze względu na strategiczne znaczenie takiego zlecenia dla brytyjskiego koncernu prędzej przesunie on część swoich zleceń dla brytyjskiej marynarki wojennej do polskich stoczni, a sam podejmie się budowy okrętów dla Amerykanów. Ostateczną decyzję podejmie jednak Pentagon, który być może ze względu na bliskie relacje z Polską, a mocno osłabione w ostatnich latach stosunki z Wielką Brytanią, zażąda produkcji fregat właśnie w naszym kraju.
autor zdjęć: PGZ Stocznia Wojenna

komentarze