Czy przebywanie żołnierza zawodowego na kursie, na poligonie, na granicy albo misji poza granicami kraju może być traktowane jako nieobecność? Kto wystawia opinię służbową w przypadku długotrwałej nieobecności opiniującego żołnierza? Jakie odznaki można nosić na umundurowaniu? Na wasze pytania odpowiadają eksperci z MON-u.

Artykuł 449 (pkt 5 ppkt 5) stanowi, że świadczenia motywacyjnego nie wypłaca się żołnierzowi zawodowemu w przypadku „innej nieobecności, trwającej ponad 1 miesiąc”. Czy chodzi tu na przykład o udział w kursie, w ćwiczeniach na poligonie, o służbę na granicy, przebywanie na urlopie wypoczynkowym, macierzyńskim, rodzicielskim, wychowawczym, zdrowotnym, aklimatyzacyjnym, szkoleniowym lub ojcowskim albo o udział w praktykach zawodowych w ramach rekonwersji? Jeśli nie, to jakie kategorie nieobecności należy rozumieć przez pojęcie „inna nieobecność”?

Ustawodawca w art. 449 ust. 5 ustawy o obronie ojczyzny enumeratywnie wskazał okresy, za które nie wypłaca się świadczenia motywacyjnego. Ponieważ jest to katalog zamknięty, za „inną nieobecność”, o której mowa w art. 449 ust. 5 pkt 5, należy uznać każdą nieobecność trwającą co najmniej miesiąc kalendarzowy, niebędącą jednak nieobecnością, o której mowa w art. 449 ust. 5 pkt 1–4 (np.: urlop bezpłatny, urlop opiekuńczy, zawieszenie w czynnościach służbowych).
Niezależnie od tego należy wskazać, że przytoczone w pytaniu przebywanie na kursie, na poligonie czy granicy oraz na misji nie może być traktowane jako nieobecność, gdyż żołnierz jest obecny w służbie i realizuje zadania służbowe. Natomiast wszystkie urlopy (m.in.: aklimatyzacyjny, szkoleniowy, wychowawczy) trwające powyżej miesiąca kalendarzowego, z wyjątkiem urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu wypoczynkowego, traktowane będą jako „inna nieobecność”.

W odniesieniu do wymienionych w pytaniu praktyk zawodowych odbywanych w ramach rekonwersji żołnierz zawodowy skierowany zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 3 ustawy o obronie ojczyzny za zgodą dowódcy jednostki wojskowej na praktykę zawodową pozostaje w tym okresie w służbie wojskowej, lecz nie wykonuje zadań służbowych na zajmowanym stanowisku. Dlatego w tym przypadku udział żołnierza w praktyce zawodowej należy traktować jako „inną nieobecność”, która wyklucza wypłatę świadczenia motywacyjnego.

Jako żołnierz uprawniony do udzielania pierwszej pomocy w godzinach pozasłużbowych pełniłem służbę w zabezpieczeniu medycznym turnusu dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Czy należą mi się nadgodziny? Jaka jest ku temu podstawa?

Przepisy ust. 2 i 3 art. 275 ustawy o obronie ojczyzny nie mają zastosowania w przypadku żołnierzy odbywających ćwiczenia i szkolenia. W rozkazie dowódcy jednostki wojskowej do szkolenia, w tym przypadku DZSW, powinny zostać ujęte osoby funkcyjne, szkolone oraz zabezpieczające zajęcia. Wszystkie osoby ujęte w rozkazie biorą udział w szkoleniu, z tym że w innym zakresie (medycy w zakresie zabezpieczenia medycznego). W omawianym pytaniu żołnierz bierze udział w zabezpieczeniu medycznym szkolenia, tym samym również w nim uczestniczy. Do powyższego ma zastosowanie art. 275 ust. 4, który określa, że nadgodziny nie należą się żołnierzom odbywającym szkolenia i ćwiczenia.

Czy staż służby młodszego chorążego wpływa na możliwość awansu na stopień chorążego?

Zgodnie z nowelizacją ustawy o obronie ojczyzny mianowanie żołnierza na kolejny wyższy stopień wojskowy w czasie pokoju może nastąpić na stopnie podoficerów starszych po upływie 3 lat od dnia poprzedniego mianowania. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli przemawiają za tym potrzeby sił zbrojnych, okres ten może zostać skrócony, jednak nie może być krótszy niż 2 lata.

Ponadto zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi dotyczącymi podoficerów zawodowych do wyznaczenia na stanowiska służbowe zaszeregowane do stopni podoficerów starszych jest konieczne ukończenie kursu kwalifikacyjnego.

Odnosząc się do zadanego pytania, należy zauważyć, że wyznaczenie młodszego chorążego na stanowisko w korpusie podoficerów starszych wiąże się z mianowaniem na stopień podoficera starszego, więc takie mianowanie możliwe jest po upływie 3 (bądź 2) lat. Awans nie jest obligatoryjny, lecz fakultatywny. Ostateczną decyzję o mianowaniu na wyższy stopień podejmuje uprawniony organ.

W jaki sposób jest doliczany pobyt na misji żołnierzowi odchodzącemu do rezerwy pasywnej? Czy udział w misji zwiększa wysokość emerytury albo staż służby?

Emeryturę podwyższa się o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rozpoczęty miesiąc pełnienia służby na froncie w czasie wojny lub w strefie działań wojennych. Tym samym podwyższeniu podlega aspekt finansowy emerytury, a nie lata służby (wysługi) żołnierza.

Czy według obowiązujących przepisów zasiłek osiedleniowy należy się samotnemu żołnierzowi, który wraz dzieckiem przenosi się do nowej miejscowości pełnienia służby, w której jednak przed przeniesieniem był zameldowany na pobyt stały (od urodzenia)?

Zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe w miejscowości, w której żołnierz lub jego współmałżonek jest właścicielem domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego albo jest on zameldowany na pobyt stały. W tej sytuacji zasiłek osiedleniowy nie będzie przysługiwał.

W okresie opiniowania bezpośredni przełożony został skierowany na długotrwały kurs, co uniemożliwia mu wystawienie opinii służbowej. Czy w takiej sytuacji opiniowanie należy do wyższego przełożonego, czy wystarczy żołnierz wskazany w rozkazie jako zastępca? Proszę o wskazanie, czy są przepisy, które regulują tę kwestię, bo z rozporządzenia dokładnie to nie wynika.

Zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem służby pełnionej w razie mobilizacji i w czasie wojny, żołnierz podlega opiniowaniu służbowemu przez przełożonego. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ministra obrony narodowej z 25 marca 2024 roku w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy opinię służbową sporządza osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego i to on jest uprawniony do zaopiniowania podwładnego.

Odnosząc się do kwestii przebywania opiniującego żołnierza na długotrwałym kursie, należy wskazać, że zgodnie z zapisami przywołanego rozporządzenia opiniowanie służbowe żołnierzy zawodowych przeprowadza się w okresie od 15 sierpnia do 15 października. Oznacza to, że prawodawca przewidział okres 2 miesięcy na wykonanie tej czynności. Jednakże w przypadku braku takiej możliwości ze względu na upływający termin na przeprowadzenie procesu opiniowania i jednocześnie fakt nieobecności opiniującego opiniowanie – zgodnie z przywołanym przepisem ustawowym – powinna przeprowadzić osoba, która pełni służbę na stanowisku służbowym, będąca bezpośrednim przełożonym opiniowanego żołnierza. Oznacza to, że w omawianej sytuacji żołnierza zawodowego opiniuje piastujący stanowisko lub osoba go zastępująca.

Czy posiadając odznaczenie „Za Zasługi dla Pożarnictwa”, medal lub baretkę powinienem nosić również na mundurze galowym albo wyjściowym Sił Zbrojnych RP?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ubiorczymi wydanymi przez Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych żołnierze na umundurowaniu mogą nosić odznaki krajowe lub zagraniczne, wojskowe lub niewojskowe: 1) orderów i odznaczeń; 2) absolwenckie; 3) honorowe; 4) pamiątkowe; 5) jubileuszowe; 6) okolicznościowe; 7) organizacyjne (równorzędne). Należy jednak pamiętać, że odznaczony żołnierz ma obowiązek zaewidencjonować odznaczenie w systemie ewidencji wojskowej.