Planowanie szkolenia jest niezwykle istotnym elementem i należy poświęcić mu wiele uwagi i dużo czasu. Planowanie na kolejny rok szkoleniowy rozpoczyna się już kilka miesięcy przed zakończeniem poprzedniego. W pierwszej kolejności należy przeanalizować mijający rok i określić niedociągnięcia w procesie szkolenia, które należy wyeliminować w następnym. Bardzo ważne jest, aby mieć świadomość, że batalion zmechanizowany to nie tylko jego podstawowe moduły w postaci kompanii zmechanizowanych, lecz także pododdziały wspierające i dla nich również należy zaplanować takie przedsięwzięcia, które podniosą ich wyszkolenie w kolejnym roku szkoleniowym.

Co należy uwzględnić?

Proces planowania zawiera następujące składowe:
– wytyczne zawarte w planie trzyletnim (36-miesięcznym);
– w ujęciu rocznym najważniejszym dokumentem jest Rozkaz dowódcy szczebla nadrzędnego w sprawie organizacji i funkcjonowania na dany rok oraz Plan działalności na rok planistyczny szczebla nadrzędnego. Ich analiza (rys. 1) posłuży do opracowania decyzji do szkolenia batalionu na dany rok wraz z załącznikami;
– z kolei na jej podstawie powstają miesięczne plany zasadniczych przedsięwzięć, tzw. PZP, oraz plan przydziału obiektów szkoleniowych na dany miesiąc.

Planowanie zajęć w ujęciu miesięcznym

Obowiązki dowódcy batalionu obejmują także kontrolę nad sposobem planowania zajęć w pododdziałach, które również wykonują oficerowie sekcji S-3 batalionu. Z analizy programu szkolenia wojsk pancernych, zmechanizowanych i zmotoryzowanych wynika, że na zajęcia z WF należy przeznaczyć co najmniej cztery godziny lekcyjne w czasie jednego tygodnia szkoleniowego. Planując je, należy posługiwać się instrukcją dotyczącą wychowania fizycznego pt. Wychowanie fizyczne i sport w resorcie obrony narodowej DU 7.3.1 (A), Warszawa 2021 (w ostatnim czasie uległa ona zmianie). Na szczególną uwagę zasługują sprawdziany z WF, marsze kwartalne, organizowane także nocą, czy też zajęcia z zasad zdrowego żywienia.

Kolejnym elementem są treningi z OPBMR i OPL (zazwyczaj są one ujęte w planie zasadniczych przedsięwzięć, który batalion otrzymuje z brygady). Następnym, a kto wie, czy nie najważniejszym, są dni gotowości bojowej i mobilizacyjnej (przeprowadzane raz na kwartał). Nie należy także zapominać o zajęciach z kształcenia obywatelskiego (2 godz. miesięcznie) czy też profilaktyki i dyscypliny wojskowej (2 godz. miesięcznie). W każdym miesiącu należy zaplanować także zajęcia dzienno-nocne.

Kolejnym zagadnieniem, nad którym warto się pochylić, jest planowanie obsługi sprzętu. Organizując je, należy skonsultować się z sekcją S-4 batalionu, która powinna udzielić wszelkich niezbędnych informacji.

Bardzo ważne w planowaniu rocznym jest także uwzględnienie takich zamierzeń, jak: sprawdzenie masek na szczelność czy też rzut granatem bojowym. Niedopuszczalne jest niezaplanowanie szkolenia poligonowego, w czasie którego pododdziały powinny uwzględnić zajęcia zawarte w programach strzelań z broni strzeleckiej czy też ocenienie poziomu ich wyszkolenia.

Dodatkowo cykl przygotowania pododdziału do wykonywania zadań zgodnie z wojennym przeznaczeniem jest rozbity na fazy, etapy oraz okresy.

Etapy oraz okresy szkolenia

Warto zwrócić uwagę na to, że nie każdy z pododdziałów batalionu musi się znajdować na tym samym etapie szkolenia. Może to przysporzyć wielu problemów, szczególnie oficerom, którzy dopiero rozpoczynają swoją służbę w sekcji operacyjnej. Dlatego też muszą oni szczegółowo się zapoznać ze strukturą szkolenia, by nie być wprowadzanymi w błąd (rys. 2).

Po przeanalizowaniu schematu przedstawionego na rysunku 2 należy pamiętać, że w pierwszym okresie szkolenia trzeba ocenić poziom wyszkolenia drużyn, realizując temat Drużyna w działaniach taktycznych w formie zawodów użyteczno-bojowych. Dotyczy to również zakończenia szkolenia plutonu sprawdzającego poziom wyszkolenia w formie pętli taktyczno-ogniowej, zgodnie z wymaganiami tematu Pluton w działaniach taktycznych ze strzelaniem amunicją bojową.

Okres ten jest bardzo istotny ze względu na to, iż w trakcie jego realizacji są zgrywane najważniejsze składowe pododdziału, czyli drużyny oraz plutony. Dlatego też w proces szkolenia, a także i w jego planowanie szczególnie zaangażowani powinni być dowódcy drużyn.

W drugim okresie szkolenia (rys. 2) należy zwrócić szczególną uwagę na ocenę stopnia wyszkolenia kompanii, organizując zajęcia na temat: Kompania w działaniach taktycznych ze strzelaniem amunicją bojową lub – w razie braku środków materiałowego zabezpieczenia szkolenia (np. amunicji) – Kompania w działaniach taktycznych oraz ocenić stopnień wyszkolenia batalionu – Batalion w działaniach taktycznych ze strzelaniem amunicją bojową lub – w wypadku braku środków materiałowego zabezpieczenia szkolenia – Batalion w działaniach taktycznych.

Po zakończeniu pierwszego etapu szkolenia należy przejść do etapu drugiego, którym jest realizacja zadań (rys. 3).

Po analizie etapów cyklu szkoleniowego należy zwrócić szczególną uwagę na szkolenie zdolnościowe, które powinno zostać zrealizowane w pierwszym 36-miesięcznym cyklu. Przebieg rocznego procesu szkolenia obejmuje zajęcia w jednym środowisku walki. Można go stosować wielokrotnie w zależności od potrzeb szkoleniowych definiowanych przez dowódcę batalionu. Biorąc pod uwagę szkolenie w różnych środowiskach walki, trzeba pamiętać o potrzebie przeprowadzenia oceny poziomu wyszkolenia:
– drużyny – według decyzji dowódcy kompanii w formie zawodów użyteczno-bojowych;
– plutonu – temat: Pluton w działaniach taktycznych ze strzelaniem amunicją bojową, realizowany na zakończenie jego szkolenia w danym środowisku walki w formie (dobowych) zajęć taktycznych zakończonych kierowaniem ogniem plutonu, a w prazie braku możliwości realizacji (np. ograniczenia możliwościami, obiektami szkoleniowymi, amunicją) – pętlą taktyczno-ogniową;
– temat: Kompania w działaniach taktycznych ze strzelaniem amunicją bojową, realizowany na zakończenie jej szkolenia w danym środowisku walki lub – w wypadku braku środków materiałowego zabezpieczenia szkolenia (np. amunicji) – Kompania w działaniach taktycznych – zgodnie z decyzją dowódcy batalionu;
– batalionu – w formie batalionowego ćwiczenia taktycznego z wojskami ze strzelaniem, realizowanego na zakończenie cyklu planistycznego (raz na trzy lata).

Dodatkowo co roku należy zaplanować zajęcia zgrywające batalion.

Uwzględniając zapisy zawarte w obowiązujących programach szkolenia w batalionie, można wygenerować następujący schemat szkolenia pododdziałów (rys. 4).

Opracowanie własne.

Niezwykle ważne jest, by umieć stosować zapisy zawarte w Programie szkolenia wojsk pancernych i zmechanizowanych. Jeden z nich jest bardzo ważny, gdyż: dopuszcza się możliwość zmiany okresów szkolenia w pododdziałach i powrót do etapu szkolenia ze względu na:
• zmianę struktury organizacyjnej pododdziału (zwiększenie ilości drużyn, plutonów i kompanii);
• zmianę dotychczas obowiązującego zadania batalionu, w tym udziału w operacji poza graniami kraju;
• wprowadzenie (wymianę) zasadniczego SpW (BWP, KTO, czołgi itp.). Zasadniczymi czynnikami warunkującymi podjęcie decyzji o zmianie okresu szkolenia są:
a) wymiana stanu osobowego kompanii do 20%, skutkuje przesunięciem procesu szkolenia do II etapu szkolenia;
b) wymiana stanu osobowego kompanii od 21% do 40% wymaga powrotu do okresu II – etapu I (zgrywanie kompanii i batalionu);
c) wymiana powyżej 40% stanu osobowego kompanii i/lub zasadniczego SpW (BWP, KTO, czołg itp,), struktury organizacyjnej pododdziału (zwiększenie ilości drużyn, plutonów i kompanii) wymaga ponownego rozpoczęcia szkolenia zasadniczego. W wypadku zmiany SpW w danym typie/grupie (np. T-72 na PT91, Leopard 2A4 na Leopard 2A5, itp.) należy dokonać przeszkolenia załóg na nowy typ sprzętu. W takim wypadku nie zmienia się okresu szkolenia pododdziału. W przypadku zaistnienia jednego z wyżej wymienionych warunków należy w pierwszej kolejności dokonać przesunięć żołnierzy między pododdziałami, budując jednorodną strukturę, o tym samym (zbliżonym) poziomie wyszkolenia. Natomiast żołnierzy nowo wyznaczonych skierować na stanowiska w jednym pododdziale (pododdziałach), którego szkolenie należy rozpocząć od etapu I. Dowódcy brygady pozostawia się swobodę w podejmowaniu decyzji. W razie potrzeby zmiany czasu trwania etapów lub okresów szkolenia dowódca batalionu występuje z wnioskiem do przełożonego^₁.

Dlatego też zmiana wariantu szkolenia dla batalionu może być uzależniona od wielu czynników i można go wprowadzić nawet w połowie roku kalendarzowego. Co za tym idzie, należy mieć na względzie naliczenia oraz wszelkiego rodzaju potrzeby kursowe, które będą następstwem zmiany okresu szkolenia dla danego pododdziału.

Określić priorytety

Z przedstawionych przemyśleń dotyczących procesu planowania szkolenia należy pamiętać, że jest on procesem ciągłym ze względu na to, iż etapy oraz okresy mogą się zmieniać, np. w wyniku zmiany zadania dla batalionu. Dodatkowo należy także nadzorować proces planowania zajęć w ujęciu rocznym oraz miesięcznym przez dowódców pododdziałów ze względu na dużą liczbę zajęć. Co więcej, oficerowie oraz podoficerowie sekcji S-3 muszą być samodzielni oraz precyzyjni w realizacji swoich zadań. Niestety, dowódca batalionu czy też szef sztabu mają bardzo wiele innych zadań i nie są w stanie nadzorować wszystkiego, a niedociągnięcia w planowaniu rocznym czy też miesięcznym mogą się negatywnie odbić na procesie szkolenia nawet w ujęciu trzyletnim.

^₁ Program szkolenia pododdziałów wojsk pancernych, zmechanizowanych i zmotoryzowanych, DGRSZ, Warszawa 2017.