Weterani kampanii włoskiej wraz z delegacją państwową złożyli kwiaty na cmentarzu w Mignano Monte Lungo. Spoczywa tam blisko tysiąc włoskich żołnierzy, którzy w 1943 roku stanęli po stronie aliantów w walce o wolność swojego kraju i polegli w starciach z niemieckimi wojskami. Kombatanci przybyli do Włoch na uroczystości z okazji 75. rocznicy bitwy o Monte Cassino.

– Oba nasze narody – polski i włoski, szczególnie ukochały słowo niepodległość, potrafiły za nią przelewać krew i poświęcać dla niej życie – mówił Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, podczas pierwszego dnia wizyty polskiej delegacji we Włoszech z okazji 75. rocznicy bitwy o Monte Cassino.

Weterani 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa wraz z delegacją państwową oddali hołd poległym Włochom na cmentarzu wojennym w Mignano Monte Lungo, niedaleko miasteczka Cassino. To tutaj w grudniu 1943 roku doszło do pierwszego, po przyłączeniu się Włoch do aliantów, starcia między Królewską Armią Włoch, a wojskami niemieckimi. Na cmentarzu pochowano 974 włoskich żołnierzy. Spoczywa tam również, zmarły w 1952 roku, gen. Umberto Utili, dowódca Korpusu Wyzwolenia Włoch.

Wolność i pokój

– Pamiętamy o włoskich bohaterach, którzy tak, jak Polacy, stanęli do dramatycznego starcia dobra ze złem – dodał Jan Józef Kasprzyk. Minister przypomniał słowa Jana Pawła II o budowaniu tożsamości narodowej na pamięci o bohaterach i wartościach, za które oddawali życie. – Symbolem łączności Polski z Włochami było życzenie generałów Andersa i Utilego, aby spocząć na cmentarzach obok swoich żołnierzy – podsumował.

Z kolei Antonio Verdone, burmistrz Mignano Monte Lungo dodał, że tutaj podczas walk 75 lat temu narodziły się nowe Włochy. – Tutaj walczyli i ginęli włoscy patrioci. Nie czekali na wolność, którą przyniosą im wojska alianckie, ale sami postanowili bić się o wyzwolenie ojczyzny – zaznaczył. Podkreślił też, że włoscy i polscy żołnierze walczyli o te same ideały: wolność i pokój.

– Pamiętamy o włoskim wkładzie w wyzwolenie kraju, o wspólnej walce włoskich oddziałów z 2 Korpusem Polskim, oddajemy hołd i cześć włoskim bohaterom – mówił ppłk Wojciech Narębski, weteran 2 KP.

Podczas uroczystości burmistrz Verdone został odznaczony przez ministra Kasprzyka medalem „Pro Patria” za zasługi w budowaniu pamięci o walkach o wolność ojczyzny. Obchody uświetniło odśpiewanie wraz z chórem św. Jana Chrzciciela z Cassino „Czerwonych maków na Monte Cassino”. W Dzwon Pamięci uderzył ppor. Alfons Mrzyk, weteran 2 Korpusu Polskiego. Członkowie polskiej i włoskiej delegacji złożyli wieńce na grobie gen. Utilego.

Wizytę we Włoszech polska delegacja rozpoczęła od porannej modlitwy przy grobie św. Jana Pawła II w Bazylice św. Piotra w Watykanie. Modlitwę poprowadzili ks. kmdr rez. Janusz Bąk, delegat biskupa polowego ds. duszpasterstwa kombatantów oraz ks. dr Jan Dohnalik, kanclerz kurii ordynariatu polowego.

W piątek polska delegacja weźmie udział w uroczystościach przy pomniku 6 Pułku Pancernego im. Dzieci Lwowskich w Piedimonte San Germano, a centralne uroczystości 75. rocznicy bitwy o Monte Cassino odbędą się w sobotę. Wezmą w nich udział prezydenci Polski i Włoch, Andrzej Duda oraz Sergio Mattarella. Obecny będzie też minister obrony Mariusz Błaszczak.

Po stronie aliantów

Włochy, rządzone przez faszystowską partię Benito Mussoliniego, przystąpiły do wojny po stronie III Rzeszy w czerwcu 1940 roku. Z biegiem czasu w kraju narastało jednak niezadowolenie rządami Mussoliniego, które pogłębiła inwazja aliantów na Sycylię i przygotowanie do inwazji na południe Półwyspu Apenińskiego. 25 lipca 1943 roku Wielka Rada Faszystowska zdecydowała o odsunięciu Mussoliniego od władzy i przekazanie jej królowi.

Wiktor Emanuel III zdymisjonował dyktatora i nakazał jego aresztowanie, a urząd premiera objął marszałek Pietro Badoglio. 3 września 1943 roku zawarto zawieszenie broni pomiędzy Włochami a państwami sprzymierzonymi, w którym Italia zobowiązała się do wstrzymania działań wojennych po stronie państw Osi. Dokument został ogłoszony i wszedł w życie 8 września.

13 października Włochy wypowiedziały wojnę Niemcom i zostały uznane przez aliantów za państwo sojusznicze. W odpowiedzi III Rzesza zaatakowała wojska włoskie w południowej Francji, na Bałkanach, w Grecji i we Włoszech, gdzie większość kraju znalazła się pod niemiecką okupacją. Król i rząd schronili się na terenach okupowanych przez aliantów.

We wrześniu 1943 roku, w ramach odtwarzania Królewskiej Armii Włoch, utworzono 1 Grupę Zmotoryzowaną dowodzoną przez gen. Vincenzo Dapino. Do pierwszego starcia między Włochami i Niemcami doszło w Mignano Monte Lungo. Włosi otrzymali zadanie zdobycie wzgórza bronionego przez niemiecką 15 Dywizję Grenadierów Pancernych. Pierwszy atak 8 grudnia był nieudany, wzgórze udało się zdobyć dopiero podczas drugiego natarcia 16 grudnia.

O wyzwolenie kraju biły się też włoskie oddziały partyzanckie. Jedną z takich grup była Brygada Maiella. Formacja powstała w grudniu 1943 roku w regionie Abruzji. Półtora roku później brygada liczyła 1,5 tys. osób. Po wyzwoleniu Abruzji, wiosną 1944 roku, zamiast wrócić do domów postanowili walczyć dalej. Wówczas Anglicy przydzielili ich do 2 Korpusu Polskiego. U boku żołnierzy polskich partyzanci walczyli w przełamaniu linii Gotów, a następnie w kampanii adriatyckiej i zdobywaniu Bolonii.

Z okazji 75. rocznicy bitwy pod Monte Cassino przygotowaliśmy wydanie specjalne „Polski Zbrojnej”. Mecenasem jednodniówki jest Polska Spółka Gazownictwa.

Nasze wydawnictwo jest też dostępne w angielskiej i włoskiej wersji językowej.

Zapraszamy do lektury!