Razem jesteśmy silniejsi. To jest hasło, któremu jesteśmy wierni w NATO, ale przecież formuła Trójmorza jest szersza niż Sojusz Północnoatlantycki. Nasze wsparcie, którego udzielamy Ukrainie, wiąże się z brakiem zgody na odtwarzanie imperium rosyjskiego – powiedział wicepremier Mariusz Błaszczak podczas III Samorządowego Kongresu Trójmorza. Inicjatywa zrzesza 12 państw.

Inicjatywa Trójmorza służy pogłębianiu współpracy w regionie szeroko rozumianej Europy Środkowej (między Morzem Bałtyckim, Adriatyckim i Czarnym) i skupia 12 państw: Austrię, Bułgarię, Chorwację, Czechy, Estonię, Litwę, Łotwę, Polskę, Rumunię, Słowację, Słowenię i Węgry. Forum Regionów Trójmorza to projekt zainicjowany w 2018 roku w Rzeszowie przez prezydenta Andrzeja Dudę.

– Inicjatywa Trójmorza jest projektem proeuropejskim i komplementarnym wobec integracji europejskiej. Ale sam duch tego projektu zdecydowanie wykracza poza dzisiejsze granice Unii Europejskiej – mówił Andrzej Duda, inaugurując III Kongres Trójmorza w Lublinie. – Jesteśmy zaledwie 100 km od granicy Polski z Ukrainą. Ukrainą, która rok i trzy miesiące temu padła ofiarą brutalnej rosyjskiej agresji. To także dlatego dzisiaj bezpieczeństwo jest głównym tematem właściwie wszystkich naszych spotkań – podkreślił prezydent. Zwierzchnik sił zbrojnych zaznaczył, że najważniejszym celem działania w ramach międzynarodowego gremium jest zapewnienie bezpieczeństwa, spokoju i jak największego możliwego dobrobytu obywatelom.

W III Samorządowym Kongresie Trójmorza uczestniczył także wicepremier, minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak. Szef MON-u otrzymał wczoraj nagrodę „Międzynarodowy sukces w obszarze regionów Trójmorza” w kategorii osób wspierających tę inicjatywę. Nagrodę przyznano mu m.in. za aktywne wspieranie Ukrainy oraz działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa na wschodniej flance NATO. – Razem jesteśmy silniejsi. To hasło, któremu jesteśmy wierni w NATO, ale przecież formuła Trójmorza jest szersza niż Sojusz Północnoatlantycki. Nasze wsparcie, którego udzielamy Ukrainie, wiąże się z zasadniczym przesłaniem: brakiem zgody na odtwarzanie imperium rosyjskiego – powiedział wicepremier w Lublinie. – Na naszych oczach Putin próbuje odbudować imperium rosyjskie. My Polacy doskonale wiemy, że bez względu na to, czy imperium rosyjskie było białe, czerwone czy jest putinowskie, dopuszcza się zbrodni. Przekonali się o tym mieszkańcy Buczy i Irpienia. Inne państwa z naszej części Europy mają tożsame doświadczenia. W związku z tym nasza współpraca koncentruje się na zapewnieniu bezpieczeństwa – dodał szef MON-u. Odbierając nagrodę, minister Błaszczak wspomniał swoją ubiegłotygodniową wizytę w USA. – Usłyszałem podziękowania za to, że Polacy przyjęli tak wielu uchodźców z Ukrainy. Pomagamy naszym sąsiadom Ukraińcom, bo rozumiemy, co przeżywają. Bo nasi przodkowie przeżywali też podobne chwile – mówił szef MON-u.

Uczestnicy dwudniowego kongresu debatują o bezpieczeństwie w wymiarze krajowym i zagranicznym, edukacji, polityce energetycznej, międzynarodowych projektach gospodarczych, a także o odbudowie Ukrainy i jej integracji europejskiej.

Podczas wtorkowej sesji dotyczącej bezpieczeństwa w regionie głos zabrali m.in. dowódca generalny RSZ gen. broni Wiesław Kukuła, ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Republiki Litewskiej w Polsce Eduardas Borisovas, dyrektor Centrum Doskonalenia Bezpieczeństwa Energetycznego NATO na Litwie płk Darius Uzkuraitis, dyrektor Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego MON gen. bryg. Dariusz Mendrala. Jednym z poruszonych tematów było rozszerzenie NATO o Finlandię, a niebawem także i o Szwecję. – Z perspektywy militarnej rozszerzenie struktur Sojuszu wygląda lepiej niż dobrze – ocenił gen. broni Wiesław Kukuła. Dowódca generalny RSZ przyznał, że przyjęcie Finlandii, a za chwilę być może i Szwecji do NATO stworzy Federacji Rosyjskiej zupełnie nowe dylematy, m.in. w kontekście wydłużenia linii granicznej Rosji z Sojuszem Północnoatlantyckim. Przyznał również, że oba państwa wnoszą bardzo duży wkład w znaczenie zasobów obronnych. – Kiedy budowaliśmy w Polsce wojska obrony terytorialnej w latach 2016–2019, to właśnie te dwa państwa były dla nas inspiracją do tego, jak powinniśmy kreować nasze zasoby obronne i w jaki sposób powinniśmy angażować lokalne społeczności w system obronny państwa – podkreślił gen. Kukuła, który wcześniej dowodził WOT-em. Zaznaczył, że akcesja Finlandii i Szwecji ma także ogromne znaczenie z perspektywy obrony i znaczenia Morza Bałtyckiego. – Dla nas, dla Polski, to bardzo ważne okno na świat, ale także środowisko, w którym funkcjonują instalacje energetyczne, definiujące naszą odporność – mówił w Lublinie dowódca generalny.

O wnioskach płynących z konfliktu w Ukrainie i o tym, jaki ta wojna będzie miała wpływ na sytuację militarną w regionie mówił natomiast gen. bryg. Dariusz Mendrala. Oficer akcentował szczególnie znaczenie wojskowej logistyki. – Trzeba postawić na rozwój infrastruktury logistycznej, która zapewni nieprzerwany dostęp do paliwa, środków bojowych i wszelkich środków zaopatrzenia materiałowego, które są potrzebne do prowadzenia walki. Kto opanuje logistykę ten ma przewagę – stwierdził gen. Mendrala. – Czas pokojowej dywidendy już minął. Musimy ten czas wykorzystać regionalnie, narodowo i sojuszniczo, by przełamać pewne bariery myślowe. Nie bójmy się podejmować trudnych decyzji – apelował dyrektor Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego MON. Paneliści dyskutowali także o roli rezerwistów w systemie sił zbrojnych, rozwoju i modernizacji sił zbrojnych oraz o zbliżającym się szczycie NATO w Wilnie. Przyznali, że oczekują, iż zapadnie wówczas decyzja o zwiększeniu stałej obecności żołnierzy NATO na wschodniej flance.

W drugim dniu kongresu szefowie regionów założycielskich podpiszą umowę o Sieci Regionów Trójmorza, po czym nastąpi uroczyste przyjęcie nowych członków Sieci z Rumunii oraz Ukrainy. Łącznie do Sieci zgłosiły swój akces 22 regiony z sześciu krajów Europy Środkowej i Wschodniej.

Samorządowy Kongres Trójmorza odbywa się cyklicznie. Poprzednie edycje miały miejsce w Lublinie w czerwcu 2021 i 2022 roku. Skupiły łącznie prawie 2 tys. osób z 25 krajów świata. Tegoroczne przedsięwzięcie, podobnie jak poprzednie, zostało objęte patronatem honorowym prezydenta RP Andrzeja Dudy. Podczas kongresu zatwierdzono utworzenie Sieci Uniwersytetów Trójmorza.