Umożliwienie złożenia wniosku o finansową pomoc na naukę jeszcze przed jej rozpoczęciem oraz możliwość rozłożenia na raty zwrotu tej należności w wypadku na przykład przerwania kształcenia lub zwolnienia ze służby – to główne zmiany w przepisach dotyczących nauki żołnierzy zawodowych. Projekt rozporządzenia przygotowany przez MON jest aktem wykonawczym do ustawy o obronie ojczyzny.

Zgodnie z zapisami ustawy o obronie ojczyzny (wcześniej także pragmatycznej) żołnierz zawodowy może kształcić się poza wojskiem, jeśli nie koliduje to z jego obowiązkami służbowymi. Po spełnieniu określonych warunków, zwłaszcza gdy poziom i kierunek jego nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku, żołnierz może ubiegać się o udzielenie pomocy. Szczegółowe rozwiązania dotyczące tej kwestii określa przygotowany w Ministerstwie Obrony Narodowej projekt rozporządzenia.

Wniosek o pomoc

Jeśli chodzi o formy pomocy dla uczących się żołnierzy, to zapisy w projekcie rozporządzenia są analogiczne do tych, które zostały wydane na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy pragmatycznej. Propozycje zakładają więc dwa rodzaje takiego wsparcia. Przede wszystkim finansowe, przeznaczone na pokrycie czesnego (w tym opłaty rekrutacyjnej), a także kosztów opłat za noclegi, wyżywienie i przejazdy. Uczący się żołnierz może również liczyć na pomoc niezwiązaną z finansami, czyli na przykład na ograniczenie liczby służb dyżurnych, wyjazdów służbowych czy zlecanych zadań.

Aby ubiegać się o którąkolwiek formę pomocy, trzeba najpierw złożyć wniosek do dowódcy jednostki. – Nowością w projektowanych przepisach jest to, że żołnierz może to zrobić nie tylko jak dotychczas, gdy rozpocznie naukę, lecz także zanim ją podejmie. To wyjście naprzeciw oczekiwaniom środowiska wojskowego – przyznają przedstawiciele MON-u. W dokumencie poza informacją o formie pomocy, z której chce skorzystać żołnierz, trzeba podać m.in. kierunek studiów, terminy zajęć, koszty edukacji, planowany czas ukończenia nauki oraz kwalifikacje, które żołnierz uzyska po ukończeniu kształcenia. Jako nowy pojawia się wymóg poinformowania o ewentualnych, wcześniej otrzymanych, formach pomocy w związku z podjętą nauką.

Nowe zasady zwrotu

Tak jak dotychczas, rolą dowódcy będzie ocena, czy żołnierz spełnia warunki do otrzymania pomocy finansowej. Będzie przy tym brał pod uwagę m.in. kierunki jego rozwoju zawodowego zawarte w opinii służbowej oraz potrzeby szkoleniowe, a także, co jest nowością, możliwość uzyskania podobnych kwalifikacji w ramach systemu doskonalenia zawodowego żołnierzy zawodowych (np. w wojskowych akademiach i centrach szkolenia). Jeśli się okaże, że w jednostkach szkolnictwa wojskowego może zdobyć podobne kwalifikacje jak w uczelni poza wojskiem, dowódca będzie mógł odmówić pomocy finansowej. – Ma to na celu racjonalne wykorzystanie środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie szkolnictwa wojskowego oraz potencjału dydaktycznego tych jednostek – tłumaczą przedstawiciele resortu obrony.

Nowością jest też to, że w przypadku wniosku podoficera zawodowego lub szeregowego zawodowego o pomoc w związku z nauką na uczelni wyższej lub studiach podyplomowych dowódca będzie musiał uzgodnić decyzję z dyrektorem Departamentu Kadr MON odpowiedzialnym za prowadzenie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych RP.

Jeśli dowódca uzna, że żołnierzowi może zostać przyznana pomoc, wystąpi do organu uprawnionego do wyznaczania żołnierza na stanowiska służbowe, np. do dowódcy dywizji albo dyrektora Departamentu Kadr, o zgodę na podpisanie umowy z żołnierzem. Będzie ona określała rodzaj pomocy oraz warunki jej zwrotu, co będzie dotyczyło konkretnych przypadków.

Według projektu żołnierz będzie musiał zwrócić pomoc finansową w sytuacji, gdy np.: przerwie naukę lub zostanie zwolniony z zawodowej służby z powodu otrzymania oceny niedostatecznej w opinii służbowej, odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym, degradacji, nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie przez 3 dni robocze czy prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej.

Dotychczasowe przepisy przewidywały 14-dniowy termin zwrotu środków finansowych od momentu, w którym żołnierz otrzymał wezwanie do zapłaty. Teraz to się zmieni. – Nowym rozwiązaniem jest możliwość odroczenia tego terminu lub rozłożenia należnej kwoty zwrotu na raty – informują eksperci z MON-u. Na wniosek żołnierza zawodowego, w drodze umowy zawartej między nim a dowódcą, termin zwrotu może zostać odroczony maksymalnie do 12 miesięcy lub kwota, którą wojskowy ma oddać, zostanie rozłożona na 24 raty.