Druga odsłona rocznicowych uroczystości upamiętniających 74. rocznicę wyzwolenia Bredy, miasta na szlaku bojowym 1 Polskiej Dywizji Pancernej rozpoczęła się od modlitwy w intencji bohaterów 1944 roku.
Uroczystą mszę świętą w kościele pod wezwaniem św. Laurentiusa w dzielnicy miasta Ginneken z udziałem weteranów, gości z Polski oraz setek mieszkańców Bredy celebrował ksiądz prowincjał Bogdan Renusz. Eucharystię koncelebrowali ksiądz Sławomir Klim SChr., Honorowy Kapelan Federacji Organizacji Polskich Pancerniaków oraz kapelani wojskowi, ksiądz podpułkownik Paweł Piątek oraz ksiądz podpułkownik Radosław Michnowski.
W nabożeństwie obok honorowych uczestników – weteranów majora Mariana Słowińskiego, porucznika Alojzego Jedamskiego, kapitana Edmunda Semrau, kapitana Wacława Butowskiego, majora Janusza Gołuchowskiego, podporucznika Edwarda Szczerbińskiego i Romana Figla uczestniczyli także przybyli z kraju goście, wśród których znaleźli się przedstawiciel Ambasady RP w Hadze, Katarzyna Banaszkiewicz, minister Anna Maria Anders, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Jan Józef Kasprzyk. Polskie Siły Zbrojne reprezentowali generał broni Janusz Adamczak - Przedstawiciel Wojskowy przy Komitetach Wojskowych NATO i Unii Europejskiej w Brukseli, Attache Obrony, komandor Andrzej Konkol, dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, generał broni Jarosław Mika, generał dywizji Cezary Podlasiński. zastępca dowódcy – szef sztabu, generał brygady dr Dariusz Parylak wraz z liczną delegacją Czarnej Dywizji.
Po mszy uczestnicy zgromadzenia przeszli ulicami miasta za kompanią honorową wystawioną przez 34. Brygadę Kawalerii Pancernej na pobliski cmentarz, gdzie spoczywa 80 polskich żołnierzy, którzy poświęcili swoje życie podczas działań wojennych 1944 roku. Trasa przemarszu była taka sama, jaką wielokrotnie pokonywali polscy żołnierze w okresie stacjonowania w Bredzie na przełomie 1944 i 1945 roku. Opiekun tej małej polskiej nekropolii, Edward Cuber, syn Maczkowca, przeprowadził wzruszającą uroczystość, upamiętniającą czyny polskich bohaterów. Jak zwykle wielkie emocje budził moment, kiedy podczas odczytywania nazwisk pochowanych żołnierzy, harcerze oraz dzieci z lokalnej szkoły składały kwiaty pod wszystkimi grobami.
Przemierzając polski szlak pamięci w Bredzie uczestnicy uroczystości rocznicowych udali się na Polski Cmentarz Wojskowy przy ulicy Ettensebaan, gdzie odbyła się główna ceremonia, kończąca tegoroczne obchody wyzwolenia stolicy Północnej Brabancji. Tutaj właśnie, wśród swoich żołnierzy spoczywa ich dowódca generał Stanisław Maczek. Licznie zebrani goście i mieszkańcy Bredy oddali hołd poległym żołnierzom 1PDP.
Zgodnie z ceremoniałem obowiązującym w Królestwie Niderlandów uroczystość zapoczątkowało zapalenie symbolicznego znicza pamięci, którego dokonali przedstawiciel zarządu Federacji Organizacji Polskich Pancerniaków, generał brygady w stanie spoczynku Zbigniew Szura, w asyście Bolka Krzeszewskiego, prezesa Stowarzyszenia 1PDPanc Niderlandy.
W trakcie uroczystości przygotowanych przez potomków żołnierzy generała Maczka, Stasa Samrowicza i Bolka Krzeszewskiego przeprowadzono apel poległych i oddano salwę honorową.
Rzesza mieszkańców Bredy, piękne kwiaty pod głównym pomnikiem cmentarza oraz przy grobie legendarnego dowódcy 1PDP świadczą o tym, iż Holendrzy pamiętają o poświęceniu żołnierzy generała Maczka, czego wyrazem mogą być słowa burmistrza miasta, Paula Depli. „Cieszę się widząc, że Breda nie traci z oczu ani z serca swojej przeszłości, że nadal upamiętniamy tamte wydarzenia. Nieustannie mamy świadomość faktu, że wolność nigdy nie jest oczywistością. Że wolność powinniśmy cenić. Że wspólnie staramy się, aby pamięć pozostawała wieczni żywa i pokazujemy, jak wdzięczni jesteśmy za możliwość życia w wolności ”.
Znamiennej chwili tego dnia doświadczyli główni bohaterowie dzisiejszych uroczystości, weterani major Janusz Gołuchowski, major Marian Słowiński, kapitan Wacław Butowski, kapitan Edmund Semrau, porucznik Alojzy Jedamski, podporucznik Edward Szczerbiński i Roman Figiel. Z rąk szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ministra Jana Józefa Kasprzyka otrzymali medale „Pro Bono Poloniae”. Medal ten został ustanowiony dla upamiętnienia 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, a przyznawany jest osobom, które wniosły istotny wkład w upowszechnianie wiedzy o historii walk niepodległościowych, krzewienie postaw patriotycznych w polskim społeczeństwie. „Dzięki wam jesteśmy tutaj. Europa musi pamiętać, że jest wolna dzięki wam, że jest wolna dzięki czynowi zbrojnemu polskiego żołnierza.” - podkreślił minister Kasprzyk.
Uroczystość zakończyło spotkanie wielu generacji Polaków i Holendrów, gdzie rozmawiano na temat flagowego projektu władz Bredy i środowisk polonijnych. Jest nim Memoriał Generała Maczka, który będzie opowiadał historię legendarnego dowódcy i jego żołnierzy. Otwarcie placówki, która będzie sąsiadowała z największą polską nekropolią wojskową w Brabancji, zaplanowane jest na 75. rocznicę wyzwolenia Bredy w październiku 2019 roku.
Tekst: por. Krzysztof Gonera
autor zdjęć: por. Krzysztof Gonera
komentarze