Wyższy dodatek dla najbardziej poszkodowanych weteranów, szersze dofinansowanie opieki medycznej oraz ulgi komunikacyjne dla wszystkich żołnierzy poszkodowanych na misjach – to tylko kilka z propozycji zawartych w przygotowanym przez MON projekcie nowelizacji ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Dokument trafił do konsultacji społecznych.

Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa obowiązuje od 30 marca 2012 roku. Dzięki jej zapisom weterani misji zyskali uprawnienia m.in. socjalne, pracownicze, honorowe, a także te dotyczące opieki zdrowotnej i psychologicznej. Ustawa przyznała im też m.in. dodatki do rent i emerytur, ulgi na przejazdy komunikacją (dla weteranów przebywających na rentach inwalidzkich), dopłaty do nauki oraz bezpłatną pomoc psychologiczną.

Kilka lat obowiązywania ustawy pokazało jednak, że przepisy nie w pełni odpowiadają potrzebom tej grupy żołnierzy. Podkreślał to także minister obrony narodowej na spotkaniu z weteranami w Wesołej w maju tego roku. Dlatego już jakiś czas temu w resorcie obrony narodowej rozpoczęły się prace zmierzające do nowelizacji przepisów i tym samym usprawnienia systemu pomocy weteranom i weteranom poszkodowanym. – Propozycje zmian były konsultowane z organizacjami zrzeszającymi żołnierzy, którzy służyli na misjach. Najważniejsze było pogodzenie ich racjonalnych postulatów z możliwościami budżetowymi resortu. Przygotowany projekt uwzględnia wiele z propozycji weteranów zgłaszanych w latach 2016–2017. Wprowadza także dodatkowe uprawnienia oraz zwiększa wysokość świadczeń przysługujących osobom najbardziej potrzebującym – mówi Bartłomiej Grabski, podsekretarz stanu w MON.

Ponad limit NFZ i wyższy dodatek

Jedna z najważniejszych zmian w projekcie dotyczy zapewnienia kompleksowej opieki medycznej ponad limity NFZ. W efekcie mają zostać rozszerzone świadczenia dla weteranów poszkodowanych (w sumie to ponad 720 osób), szczególnie tych, którzy posiadają co najmniej 30-procentowy uszczerbek na zdrowiu (108 osób). Dla tej grupy wydatki na leczenie wszystkich schorzeń, bez względu na okoliczności ich nabycia, byłyby finansowane z budżetu resortu obrony narodowej. Osoby takie miałyby także prawo leczenia poza kolejnością i bezterminowo wszystkich pojawiających się u nich chorób i urazów, nie tylko tych doznanych w trakcie działań poza granicami państwa.

Poszkodowani z uszczerbkiem zdrowia powyżej 30 proc. otrzymają też wyższy dodatek. Jego wysokość uzależniona jest od proc. uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań służbowych w ramach działań poza granicami państwa. Na przykład dla grupy osób z uszczerbkiem od 31 do 40% dodatek ma wzrosnąć z 30 do 40%, a dla grupy z 80% uszczerbkiem – z 80 do 120%.

Turnusy z rodziną

Poszkodowani z co najmniej 30-procentowym uszczerbkiem na zdrowiu, którzy nie wymagają specjalistycznego leczenia w szpitalu, będą też mogli raz w roku skorzystać z bezpłatnych turnusów readaptacyjno-kondycyjnych. Propozycja MON-u zakłada, że w turnusach tych, wraz z weteranem poszkodowanym, będzie mógł uczestniczyć pełnoletni, najbliższy członek rodziny. Koszty pobytu weterana poszkodowanego i członka jego rodziny będą pokrywane ze środków budżetu MON-u. – Propozycja ta jest zgodna z postulatami środowiska weteranów dotyczącymi potrzeby udziału bliskiej osoby w takich turnusach po powrocie z misji. Dotychczasowe doświadczenia wskazują bowiem, że ma to niebagatelny wpływ na skuteczność leczenia. Jest też ważnym elementem wsparcia procesu poprawy kondycji psychofizycznej, adaptacji osoby poszkodowanej do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie oraz odbudowy nadszarpniętych przez misję relacji i więzi rodzinnych – uzasadnia MON.

Naprzeciw postulatom weteranów wychodzi też kolejna propozycja MON-u, zakładająca udział bliskiej osoby w turnusach leczniczo-profilaktycznych po powrocie z misji. W ocenie przedstawicieli resortu będzie to miało pozytywny wymiar w procesie adaptacji i skróci okresu odbudowy kondycji psychofizycznej osób powracających z misji. Dlatego MON proponuje 50-procentowe dofinansowanie kosztów uczestnictwa bliskiej osoby w takich turnusach.

– Zaproponowaliśmy dofinansowanie kosztów udziału w takim turnusie osoby towarzyszącej weteranowi – członka rodziny – nie tylko w przypadku żołnierza, ale i pracownika wojska. Ten punkt nowelizacji zrównuje uprawnienia pracowników wojska z uprawnieniami żołnierzy do korzystania z tej formy rehabilitacji oraz wprowadza jej finansowanie na identycznych zasadach, jak ma to miejsce w przypadku żołnierzy – mówi Bartłomiej Grabski.

Więcej na kształcenie i taniej koleją

MON proponuje też szersze niż dotąd uprawnienia do pomocy finansowej na naukę. Obecnie każdy weteran poszkodowany może skorzystać z tego wsparcia tylko na jedną z form kształcenia.Do wyboru są: nauka na poziomie szkoły ponadpodstawowej, studia pierwszego oraz drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie lub studia podyplomowe. Po zmianach weterani poszkodowani z 30-procentowym i wyższym uszczerbkiem na zdrowiu będą mogli otrzymać finansowe wsparcie na dwie z wymienionych form kształcenia.

Projekt nowelizacji rozszerza także uprawnienia do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego do wszystkich weteranów poszkodowanych. Dziś prawo do tego mają tylko ci, którzy pobierają rentę inwalidzką z tytułu urazów lub chorób powstałych w związku z udziałem w misjach poza granicami kraju. – Dzięki tej zmianie każdy weteran poszkodowany będzie korzystał z 50-procentowej ulgi na przejazdy środkami komunikacji miejskiej oraz 37-procentowej ulgi na przejazdy środkami publicznego transportu kolejowego i autobusowego w komunikacji krajowej – mówi Bartłomiej Grabski.

MON proponuje też ograniczenie wysokości opłaty za pobyt w Domu Weterana. Obecnie miesięczny koszt pobytu wynosi 250 proc. najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70 proc. miesięcznego dochodu świadczeniobiorcy. Po zmianach wysokość opłaty ma wynieść maksymalnie 50 proc. miesięcznego dochodu weterana poszkodowanego.

– Oczywiście zawsze znajdą się tacy, którzy uważają, że ustawa wciąż nie będzie doskonała. Trudno jednak zadowolić całe środowisko. Na pewno w ogólnym wymiarze zaproponowane zmiany nas satysfakcjonują. Szczególnie te, które dotyczą najbardziej poszkodowanych. Chcielibyśmy, aby przepisy zaczęły obowiązywać jak najszybciej – mówi mł. chor. rez. Marek Rzodkiewicz, wiceprezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Rannych i Poszkodowanych w Misjach Poza Granicami Kraju.

W poniedziałek projekt ustawy został skierowany do konsultacji społecznych. MON chce, by ustawa została uchwalona do końca roku.

Według danych MON z 23 czerwca 2017 rokustatus weterana posiadało 16 706 osób, a status weterana poszkodowanego – 724 osoby. Od 1953 roku w misjach zagranicznych wzięło udział ponad 112 tys. polskich żołnierzy.